Les 5 9.6 Zaden en levenscyclus

• Ges
• Middelbare school
• mavo
• Leerjaar 1

              Startklaar

• Op je plek zitten 
• Telefoon is thuis of in de kluis 
  
• Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond
• Schoolspullen op tafel: Boek, aantekenigenschrift/  JdW-map, etui 

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

            Afspraken in de les

• Als je iets wil zeggen, steek je je hand op en wacht je op je beurt.
  
• Je bent optijd in de les. Niet later dan 5 minuten.
  
• Telefoons, koptelefoon, oortjes, eten en drinken blijven de hele les in de tas
  
• Je zorgt ervoor dat je de benodigde spullen meeneemt (Boek, klapper, pen)
  
• Je zit op de plek die door de docent aangewezen wordt.
  
• Rust en focus in de klas.
• We zorgen er met zijn alle voor dat er een fijne sfeer in de klas is.
  
• We zijn lief voor elkaar!
• Geen telefoons!

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

Thema 9 Planten
BS. 9. 5 en 9. 6 Zaden en levenscyclus

JdW-kijkwijzer

Lesopbouw:

1. Vooraf:
   Startklaar, Voorkennis activeren, Formatief Handelen
   
   
2. Instructie:
   Leerdoelgericht werken, Inclusieve didactiek, Concrete en herkenbare voorbeelden, Formatief Handelen
   
   
3. Toepassing:
   Actieve verwerking, Formatief handelen 
   
   
4. Evaluatie:
   Afsluiting

Overzicht Periode 1

• Thema: 9 Planten, 10 Regeling en 11 Zintuigen
• Benodigde lesmaterialen: Werkboek, aantekeningen schrift/ map/ per/ potlood

Week 1	Week 2	Week 3	Week 4	Week 5	Week 6	Week 7	Week 8	Week 9	Week 10	Week 11
Kennis maken en afspraken B9.1 en 9.2	B 9.3 en 9.4	B 9.4 afronden B 9.5 en 9.6 bladgroenkorrels bekijken	B10.1, 10.2, 10.3, 10.4 en 10.5	10.6 en creatief met biologie	B11.1 en 11.2	B 11.3, 11.4 en 11.5	B 11.6 en examentrainer	Examentrainer cellen staan aan de basis en planten	examentrainer reageren op prikkels	Toets

Hoe heet deel R?
Wat is de functie van dit deel?

2. Voorkennis activeren

De docent activeert relevante voorkennis aan de hand van een terugblik-opdracht, waarbij eventueel een beroep op de thuistalen wordt gedaan. Op deze manier biedt de docent een kapstok om nieuwe stof te verbinden aan de eerder geleerde stof en richting te geven aan het verdere verloop van de les. Tegelijkertijd worden hiermee misconcepties van leerlingen zichtbaar gemaakt, waar de docent vervolgens gericht op in kan spelen. 

Deze vorm van voortplanting bij planten is................... en heet............................

1. geslachtelijk ..... bollen
2. ongeslachtelijk .....enten
3. geslachtelijk ..........uitlopers
4. ongeslachtelijk......... stekken

Deze vorm van voortplanting bij planten is................... en heet............................

1. ongeslachtelijk en heet wortelstokken
2. ongeslachtelijk en heet uitlopers
3. geslachtelijk en heet bollen
4. geslachtelijk en heet knollen

Met welke kleur zijn de bastvaten aangegeven?
Wat vervoeren die?

Een aardappel kan uitgroeien tot een plant

1. Waar
2. Niet waar

Een aardappel die uitgroeit tot een plant is een voorbeeld van geslachtelijke voortplanting

1. Waar
2. Niet waar

Welk deel van de plant is bedoeld om insecten te lokken?

1. Kelkbladeren
2. Kroonbladeren
3. Bloembodem
4. Stamper

Welk deel van de plant is bedoeld om stuifmeelkorrels te verspreiden?

1. Kelkbladeren
2. Stamper
3. Nectarkliertjes
4. Meeldraden

Welk soort planten heeft fel gekleurde kroonbladeren?

1. Windbloemen
2. Insectenbloemen
3. Beide
4. Geen van beide

Wat is bevruchting bij planten?

1. als een plant een vrucht heeft
2. als de kern van de stuifmeelkorrel samensmelt met de kern van de eicel
3. als een boom appels heeft
4. Als een plant stuifmeelkorrels heeft

Is onderstaande uitspraak juist of onjuist?

Bevruchting vindt plaats in deel 7

1. Juist
2. Onjuist

Je ziet een vlinder bij een bloem. Waarom vliegen vlinders van bloem naar bloem?

1. Om de plant te bevruchten
2. Om nectar te drinken
3. Om zaden te verspreiden

Wat vervoeren de bastvaten?

In welke richting verloopt 

het transport in de bastvaten?

gesloten

In de les van vandaag....

Gaan wij praten over voortplanting bij planten.

In de les van vandaag gaan wij leren over....

de ontwikkeling van een zaad.

           Leerdoelen

9.6.1 Je kunt de ontwikkeling van een zaad en de verdere groei en ontwikkeling van kiemplanten beschrijven. (T1)

 een vruchtbeginsel

3. Leerdoelgericht werken

De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.      

           Leerdoelen

Je kunt stadia in de levenscyclus van zaadplanten met geslachtelijke voortplanting noemen:

- ontkieming, groei en bloei

– bestuiving en bevruchting

– ontwikkeling van een kiempje uit een bevruchte eicel, een zaad uit een zaadbeginsel en een vrucht met zaden uit
(T1)

3. Leerdoelgericht werken

De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.      

Stap 1

Stap 2

Stap 3

Wat geven deze stappen aan?

Vul voor jezelf aan

Substraat: is wat wordt omgezet/verwerkt in een enzym

Active centrum: waar substraat bind met enzym

reactieproduct: wat uit de reactie komt

Stap 2

Stap 3

Bevruchte eicel---> kiem---> kiemplantje

zaadbeginsel-----> zaad

vruchtbeginsel-----> vrucht

Na de bevruchting

Vul voor jezelf aan

Substraat: is wat wordt omgezet/verwerkt in een enzym

Active centrum: waar substraat bind met enzym

reactieproduct: wat uit de reactie komt

Ontkieming van een bruine boon

Vul voor jezelf aan

Substraat: is wat wordt omgezet/verwerkt in een enzym

Active centrum: waar substraat bind met enzym

reactieproduct: wat uit de reactie komt

De levenscyclus van de bruine boon

Vul voor jezelf aan

Substraat: is wat wordt omgezet/verwerkt in een enzym

Active centrum: waar substraat bind met enzym

reactieproduct: wat uit de reactie komt

Je snijdt een boon doormidden. In de boon zie je een kiem zitten.
Waaruit is deze kiem uit ontstaan?

1. bevruchte eicel
2. kiemplantje
3. stuifmeelbuis
4. zaadbeginsel

In een vruchtbeginsel ontstaat altijd maar één zaad.

1. waar
2. niet waar

Wat gebeurt er met de kroonbladeren als de vrucht groeit?

1. die vallen af
2. die zitten er nog steeds
3. die verschrompelen/verwelken

Wat groeit er uit het vruchtbeginsel?

1. zaden
2. vrucht
3. plantje

Wat groeit er uit het zaadbeginsel?

1. eicellen
2. zaden
3. stuifmeelkorrels

Wat groeit er uit de bevruchte eicel van een bloem?

1. een kiem/ zaadje
2. stuifmeelkorrels
3. stamper
4. helmknop

Welke organen zijn nodig voor het transport van stoffen door de plant?

1. vaatbundels en wortels
2. vaatbundels, wortels en bladeren
3. vaatbundels, wortels en bloemen

Bij planten: wat is het verschil tussen bestuiving en bevruchting?

1. bij bevruchting komt er stuifmeel op de stamper
2. bij bestuiving komt er stuifmeel bij de eicellen in het vruchtbeginsel.
3. bij bevruchting komt de kern van stuifmeel bij de eicellen in het vruchtbeginsel
4. Bij bestuiving komt de kern van stuifmeel bij de eicellen in het vruchtbeginsel

Wat is bestuiving?

1. Als stuifmeelkorrels op de stempel komen van dezelfde soort
2. als eicellen op de stempel terecht komen

Hoe noemen we bloemen die door de wind bestoven worden?

1. insectenbloemen
2. windbloemen

Zijn kenmerken van insectenbloemen?

1. kroonbladeren fel gekleurd
2. stempel groot
3. meeldraden buiten de bloem
4. ze ruiken lekker

Wat is bevruchting?

1. het openbarsten van de stuifmeelbuis
2. het ontstaan van zaden in het zaadbeginsel
3. het versmelten van de kernen van mannelijke en vrouwelijke geslachtscellen

Bij zaadplanten vindt eerst bevruchting plaats, daarna bestuiving.

1. juist
2. onjuist

Waaruit ontstaat een stuifmeelbuis?

1. uit een zaadbeginsel
2. uit een vruchtbeginsel
3. uit een stuifmeelkorrel

Wat is geen voorbeeld
van ongeslachtelijke voortplanting bij planten?

1. Deling en stekken
2. Bollen en knollen
3. Uitlopers en wortelsstokken
4. Stuifmeelkorrels en eicellen

Cellen ontstaan door gewone deling, geslachtscellen ontstaan door reductiedeling ofwel...

1. Mitose
2. Meiose

Welke onderdelen van een bloem hebben vaak mooie, opvallende kleuren?

1. De kelkbladeren
2. De stamper
3. De kroonbladeren
4. De meeldraden

De bloem hiernaast heeft alleen de onrijpe meeldraden (geslachtsorganen). Welk antwoord past bij deze bloem?

1. Tweeslachtig (mannelijk en vrouwelijk)
2. Ongeslachtelijk
3. Eenslachtig mannelijk
4. Eenslachtig vrouwelijk

Hoeveel zaadbeginsels zien we in het plaatje?

1. 1
2. 4
3. 3
4. 6

Hoeveel bestuivingen zie je?

1. 1
2. 4
3. 3
4. 6

Hoeveel bevruchte Eicellen zie je in het plaatje

1. 0
2. 1
3. 3
4. 6

Kroonblad

Bloemsteel

Stamper

Meeldraad

Kelkblad

Stempel

Vruchtbeginsel

Stijl

kelkblad

stamper

meeldraad

kroonblad

Hoe noemen we de groene blaadjes van een knop?En wat doen ze (2 antwoorden aanvinken)

1. kroonbladeren
2. Insecten lokken
3. kelkbladeren
4. Bloem beschermen tegen uitdroging en kou

Mannelijke onderdeel van de bloemplant

Vrouwelijke onderdeel van de bloemplant

Stamper

Meeldraad

Stuifmeelkorrels

Hoe noemen we de felgekleurde blaadjes van een bloem? En wat doen ze

1. kroonbladeren
2. De bloem beschermen tegen uitdroging en kou
3. kelkbladeren
4. Insecten aantrekken

Een lila bloem
met groene
bladeren
Je ziet

1. 6 meeldraden 1 stamper
2. 6 stampers 1 meeldraad
3. 6 meeldraden 1 stamper gekleurde kelkbladeren
4. 6 meeldraden 1 stamper groene kroonbladeren

Je ziet een lelietje-van-dalen in de afbeelding hiernaast.
Kan het lelietje-van dalen zich ongeslachtelijk voortplanten?
Kan het lelietje-van dalen zich geslachtelijk voortplanten?

hint

Zie je een bloem/zaad/vrucht?  Dan is het geslachtelijk

Zie je wortelstokken/uitlopers/stekken/knol/bol?  Dan is het ongeslachtelijk

1. ja, ongeslachtelijk en ja, geslachtelijk
2. ja, ongeslachtelijk en nee, niet geslachtelijk
3. nee, niet ongeslachtelijk en ja, geslachtelijk
4. nee, niet ongeslachtelijk en nee, niet geslachtelijk

Bekijk de foto. Wat voor type
ongeslachtelijke voortplanting is dit?

1. Wortelstokken
2. Enten
3. Uitlopers
4. Bollen

Hoe noemen we de felgekleurde blaadjes van een bloem? En wat doen ze

1. kroonbladeren
2. De bloem beschermen tegen uitdroging en kou
3. kelkbladeren
4. Insecten aantrekken

Voortplanting bij mensen kun je vergelijken met...

1. Geslachtelijke voortplanting planten
2. Ongeslachtelijke voortplanting planten
3. Planten die elkaars blaadje vasthouden
4. Niets van planten!

Aan de slag

Bladzijde 42, 43, 44, 45 en 46
Opdracht 1, 2, 3, 4, 5 en 6

6. Actieve verwerking

De docent maakt expliciet hoe de leerstof actief verwerkt dient te worden. De docent start met modelleren en laat leerlingen vervolgens actief inoefenen. Volgens het 'ik-wij-jullie/jij-wij' principe wordt de ondersteuning geleidelijk afgebouwd. Er wordt gevarieerd in oefentypes en het leerproces wordt zichtbaar gemaakt, bijvoorbeeld met hardop denken opdrachten. Effectieve leerstrategieën zoals zelftesten, gespreid leren, schema’s maken, en samenvatten volgens de Cornell-methode worden expliciet aangeleerd. Dit herkneden van de lesstof helpt bij het bewerken van het lange termijn geheugen.

Aan de slag

Examentrainer Blz 98, 99, 100 en 101

6. Actieve verwerking

De docent maakt expliciet hoe de leerstof actief verwerkt dient te worden. De docent start met modelleren en laat leerlingen vervolgens actief inoefenen. Volgens het 'ik-wij-jullie/jij-wij' principe wordt de ondersteuning geleidelijk afgebouwd. Er wordt gevarieerd in oefentypes en het leerproces wordt zichtbaar gemaakt, bijvoorbeeld met hardop denken opdrachten. Effectieve leerstrategieën zoals zelftesten, gespreid leren, schema’s maken, en samenvatten volgens de Cornell-methode worden expliciet aangeleerd. Dit herkneden van de lesstof helpt bij het bewerken van het lange termijn geheugen.

Controle vragen

1. a.
2. b.
3. c.
4. d.

7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.

Controle vragen

7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.

Terugkijken 

op de leerdoelen

1. 9.6.1 Je kunt de ontwikkeling van een zaad en de verdere groei en ontwikkeling van kiemplanten beschrijven. (T1)
   
   
2. 9.6.2 Je kunt uitleggen hoe een plant de winter overleeft en hiervan voorbeelden geven. (T1)

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.

Terugkijken 

op de leerdoelen

1. Je kunt stadia in de levenscyclus van zaadplanten met geslachtelijke voortplanting noemen:- ontkieming, groei en bloei– bestuiving en bevruchting– ontwikkeling van een kiempje uit een bevruchte eicel, een zaad uit een zaadbeginsel en een vrucht met zaden uit(T1)

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.

           Begrippen
           uit deze les

- bouwstof
- brandstof
- reservestof
- zetmeel
- vet
- koolhydraat
- glucose

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.

Exit ticket

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.

Eindslide

Ruimte voor een afsluitend woord.