Les 3 - Vorm in portretkunst

• New lesson editor
• ckv
• Voortgezet speciaal onderwijs
• Leerroute 4

Vertumnus, Giuseppe Arcimboldo, 1591, 70 cm × 58 cm, Skokloster Castle, Sweden

Het werk werd aan het begin van zijn carrière geschilderd en tentoongesteld op de Salon des Indépendants van 1890; Rousseau koos de titel om een ​​neutrale positie te claimen tussen de doorgaans strikt gescheiden genres van portret- en landschapsschilderkunst. Op het schilderij draagt ​​hij in zijn knoopsgat het insigne van de *Ordre des Palmes académiques* – een onderscheiding die aan een naamgenoot werd toegekend, maar nooit aan hemzelf – en zijn de voornamen van zijn twee echtgenotes op het palet vermeld (als vervanging van een eerder idee voor de inscriptie "Pour ne pas les oublier" / "Om ze niet te vergeten"). Naast zijn privéleven toont de geïdealiseerde stedelijke achtergrond elementen van het hedendaagse leven – de inmiddels verdwenen metalen Pont du Carrousel, de schaduw van een heteluchtballon en de nieuwe Eiffeltoren – en (linksboven) een rode zon achter een wolk, geïnspireerd op het werk *Les deux majestés* van Jean-Léon Gérôme uit 1884.

Nodig: foto van jezelf, A3, grijs potlood, liniaal

Ik bepaal de vorm van mijn zelfportret en stel een plan hiervoor op.

Ik maak een begin (schets) met mijn zelfportret.

Vorm (beeldaspecten)

1. Werkblad vorm beeldende kunst

Laat je werkblad controleren door de docent.

1. Werkblad: Plan vorm kunstwerk

2. CZP: opzet raster tekening

Werkbespreking

Zoek een (zelf)portret met een stijl dat je aanspreekt.

Quiz: Vorm (beeldaspecten)

Voorkennis:

Quiz Vorm (beeldaspecten)

Speel de quiz in een tweetal.

Schrijf jullie antwoord op een wisbordje.

Met welk materiaal is dit werk van Kurt Schwitters gemaakt?

Merz Picture 1A, 1919

(51.5cm x 41.3cm)

*Merzbild 1A* (De psychiater), vervaardigd in 1919, is een vroeg voorbeeld van de formele structuren van de Merz-composities en combineert textuur en kleur met diverse geometrisch gevormde objecten. Volgens John Elderfield, in zijn monografie over de kunstenaar, is het een van de vroegste Merz-werken – zo niet het allereerste – en werd het hoogstwaarschijnlijk getoond tijdens Schwitters’ solotentoonstelling in galerie Der Sturm in Berlijn in juli 1919; dit was tevens de periode waarin zijn tekst "Die Merzmalerei" in het gelijknamige tijdschrift verscheen. De aantekeningen die Schwitters op het spieraam aanbracht – met de datering 13 februari 1919 en de aanduiding "1A" – ondersteunen deze hypothese; indien deze juist is, zou *Merzbild 1A* (De psychiater) Schwitters’ eerste Merz-compositie zijn.

Materialen

Denk aan:

• acrylverf

• houtskool

• (kleur)potlood

• stiften/markers

• krijt

• inkt

• papier/afbeeldingen (collage)

• etc.

Lucian Freud, Reflection with Two Children (Self-Portrait), 1965

Olieverf op canvas

Leonardo da Vinci, Portret van een man, 1512

Rode krijt

*Merzbild 1A* (De psychiater), vervaardigd in 1919, is een vroeg voorbeeld van de formele structuren van de Merz-composities en combineert textuur en kleur met diverse geometrisch gevormde objecten. Volgens John Elderfield, in zijn monografie over de kunstenaar, is het een van de vroegste Merz-werken – zo niet het allereerste – en werd het hoogstwaarschijnlijk getoond tijdens Schwitters’ solotentoonstelling in galerie Der Sturm in Berlijn in juli 1919; dit was tevens de periode waarin zijn tekst "Die Merzmalerei" in het gelijknamige tijdschrift verscheen. De aantekeningen die Schwitters op het spieraam aanbracht – met de datering 13 februari 1919 en de aanduiding "1A" – ondersteunen deze hypothese; indien deze juist is, zou *Merzbild 1A* (De psychiater) Schwitters’ eerste Merz-compositie zijn.

Welk werk is figuratief?

1 2 3

*Merzbild 1A* (De psychiater), vervaardigd in 1919, is een vroeg voorbeeld van de formele structuren van de Merz-composities en combineert textuur en kleur met diverse geometrisch gevormde objecten. Volgens John Elderfield, in zijn monografie over de kunstenaar, is het een van de vroegste Merz-werken – zo niet het allereerste – en werd het hoogstwaarschijnlijk getoond tijdens Schwitters’ solotentoonstelling in galerie Der Sturm in Berlijn in juli 1919; dit was tevens de periode waarin zijn tekst "Die Merzmalerei" in het gelijknamige tijdschrift verscheen. De aantekeningen die Schwitters op het spieraam aanbracht – met de datering 13 februari 1919 en de aanduiding "1A" – ondersteunen deze hypothese; indien deze juist is, zou *Merzbild 1A* (De psychiater) Schwitters’ eerste Merz-compositie zijn.

Voorstelling

Figuratief Geabstraheerd Abstract

Piet Mondriaan, Compositie met groot rood vlak, geel, zwart, grijs en blauw, 1921

Pablo Picasso, Femme en pleurs, 1937

Auguste Toulmouche, Le baiser

ca. 1870

*Merzbild 1A* (De psychiater), vervaardigd in 1919, is een vroeg voorbeeld van de formele structuren van de Merz-composities en combineert textuur en kleur met diverse geometrisch gevormde objecten. Volgens John Elderfield, in zijn monografie over de kunstenaar, is het een van de vroegste Merz-werken – zo niet het allereerste – en werd het hoogstwaarschijnlijk getoond tijdens Schwitters’ solotentoonstelling in galerie Der Sturm in Berlijn in juli 1919; dit was tevens de periode waarin zijn tekst "Die Merzmalerei" in het gelijknamige tijdschrift verscheen. De aantekeningen die Schwitters op het spieraam aanbracht – met de datering 13 februari 1919 en de aanduiding "1A" – ondersteunen deze hypothese; indien deze juist is, zou *Merzbild 1A* (De psychiater) Schwitters’ eerste Merz-compositie zijn.

Welk kunstwerk heeft organische vormen?

Meisje met de parel, Johannes Vermeer, ca. 1665-1667

Zelfportret, Pablo Picasso, 1907

*Merzbild 1A* (De psychiater), vervaardigd in 1919, is een vroeg voorbeeld van de formele structuren van de Merz-composities en combineert textuur en kleur met diverse geometrisch gevormde objecten. Volgens John Elderfield, in zijn monografie over de kunstenaar, is het een van de vroegste Merz-werken – zo niet het allereerste – en werd het hoogstwaarschijnlijk getoond tijdens Schwitters’ solotentoonstelling in galerie Der Sturm in Berlijn in juli 1919; dit was tevens de periode waarin zijn tekst "Die Merzmalerei" in het gelijknamige tijdschrift verscheen. De aantekeningen die Schwitters op het spieraam aanbracht – met de datering 13 februari 1919 en de aanduiding "1A" – ondersteunen deze hypothese; indien deze juist is, zou *Merzbild 1A* (De psychiater) Schwitters’ eerste Merz-compositie zijn.

Vorm

Deformatie

Wiskundig

Organisch

Gestileerd

Meisje met de parel, Johannes Vermeer, ca. 1665-1667

Zelfportret, Pablo Picasso, 1907

Broken Face, Takahiro Kimura, 2003

Gestilleerd portret (zelfportret), Theo van Doesburg, ca. 1913

*Merzbild 1A* (De psychiater), vervaardigd in 1919, is een vroeg voorbeeld van de formele structuren van de Merz-composities en combineert textuur en kleur met diverse geometrisch gevormde objecten. Volgens John Elderfield, in zijn monografie over de kunstenaar, is het een van de vroegste Merz-werken – zo niet het allereerste – en werd het hoogstwaarschijnlijk getoond tijdens Schwitters’ solotentoonstelling in galerie Der Sturm in Berlijn in juli 1919; dit was tevens de periode waarin zijn tekst "Die Merzmalerei" in het gelijknamige tijdschrift verscheen. De aantekeningen die Schwitters op het spieraam aanbracht – met de datering 13 februari 1919 en de aanduiding "1A" – ondersteunen deze hypothese; indien deze juist is, zou *Merzbild 1A* (De psychiater) Schwitters’ eerste Merz-compositie zijn.

In welk kunstwerk wordt gebruik gemaakt van kleurcontrast?

Rembrandt van Rijn, Zelfportret op 63-jarige leeftijd, 1669

Andy Warhol, Queen Ntombi Twala of Swaziland, 1985, zeefdruk

*Merzbild 1A* (De psychiater), vervaardigd in 1919, is een vroeg voorbeeld van de formele structuren van de Merz-composities en combineert textuur en kleur met diverse geometrisch gevormde objecten. Volgens John Elderfield, in zijn monografie over de kunstenaar, is het een van de vroegste Merz-werken – zo niet het allereerste – en werd het hoogstwaarschijnlijk getoond tijdens Schwitters’ solotentoonstelling in galerie Der Sturm in Berlijn in juli 1919; dit was tevens de periode waarin zijn tekst "Die Merzmalerei" in het gelijknamige tijdschrift verscheen. De aantekeningen die Schwitters op het spieraam aanbracht – met de datering 13 februari 1919 en de aanduiding "1A" – ondersteunen deze hypothese; indien deze juist is, zou *Merzbild 1A* (De psychiater) Schwitters’ eerste Merz-compositie zijn.

Kleur

Contrast

Andy Warhol, Queen Ntombi Twala of Swaziland, 1985, zeefdruk

Warm

Op het terras, Nola Hatterman, 1930

Koud

Portret van Heinz Aron, Paul Citroen, 1922

Tonaal

Rembrandt van Rijn, Zelfportret op 63-jarige leeftijd, 1669

*Merzbild 1A* (De psychiater), vervaardigd in 1919, is een vroeg voorbeeld van de formele structuren van de Merz-composities en combineert textuur en kleur met diverse geometrisch gevormde objecten. Volgens John Elderfield, in zijn monografie over de kunstenaar, is het een van de vroegste Merz-werken – zo niet het allereerste – en werd het hoogstwaarschijnlijk getoond tijdens Schwitters’ solotentoonstelling in galerie Der Sturm in Berlijn in juli 1919; dit was tevens de periode waarin zijn tekst "Die Merzmalerei" in het gelijknamige tijdschrift verscheen. De aantekeningen die Schwitters op het spieraam aanbracht – met de datering 13 februari 1919 en de aanduiding "1A" – ondersteunen deze hypothese; indien deze juist is, zou *Merzbild 1A* (De psychiater) Schwitters’ eerste Merz-compositie zijn.

Welke soort compositie wordt in dit kunstwerk gebruikt?

Centraal, diagonaal, driehoeks, symmetrisch of overall?

De aartsengel Michaël overwint Satan, Guido Reni, 1636

*Merzbild 1A* (De psychiater), vervaardigd in 1919, is een vroeg voorbeeld van de formele structuren van de Merz-composities en combineert textuur en kleur met diverse geometrisch gevormde objecten. Volgens John Elderfield, in zijn monografie over de kunstenaar, is het een van de vroegste Merz-werken – zo niet het allereerste – en werd het hoogstwaarschijnlijk getoond tijdens Schwitters’ solotentoonstelling in galerie Der Sturm in Berlijn in juli 1919; dit was tevens de periode waarin zijn tekst "Die Merzmalerei" in het gelijknamige tijdschrift verscheen. De aantekeningen die Schwitters op het spieraam aanbracht – met de datering 13 februari 1919 en de aanduiding "1A" – ondersteunen deze hypothese; indien deze juist is, zou *Merzbild 1A* (De psychiater) Schwitters’ eerste Merz-compositie zijn.

Compositie

*Merzbild 1A* (De psychiater), vervaardigd in 1919, is een vroeg voorbeeld van de formele structuren van de Merz-composities en combineert textuur en kleur met diverse geometrisch gevormde objecten. Volgens John Elderfield, in zijn monografie over de kunstenaar, is het een van de vroegste Merz-werken – zo niet het allereerste – en werd het hoogstwaarschijnlijk getoond tijdens Schwitters’ solotentoonstelling in galerie Der Sturm in Berlijn in juli 1919; dit was tevens de periode waarin zijn tekst "Die Merzmalerei" in het gelijknamige tijdschrift verscheen. De aantekeningen die Schwitters op het spieraam aanbracht – met de datering 13 februari 1919 en de aanduiding "1A" – ondersteunen deze hypothese; indien deze juist is, zou *Merzbild 1A* (De psychiater) Schwitters’ eerste Merz-compositie zijn.

Wat is de reden dat kunstenaars in hun schilderijen/tekeningen gebruik maken van het beeldaspect licht/schaduw?

Quinn, Jordan Casteel, 2015

*Merzbild 1A* (De psychiater), vervaardigd in 1919, is een vroeg voorbeeld van de formele structuren van de Merz-composities en combineert textuur en kleur met diverse geometrisch gevormde objecten. Volgens John Elderfield, in zijn monografie over de kunstenaar, is het een van de vroegste Merz-werken – zo niet het allereerste – en werd het hoogstwaarschijnlijk getoond tijdens Schwitters’ solotentoonstelling in galerie Der Sturm in Berlijn in juli 1919; dit was tevens de periode waarin zijn tekst "Die Merzmalerei" in het gelijknamige tijdschrift verscheen. De aantekeningen die Schwitters op het spieraam aanbracht – met de datering 13 februari 1919 en de aanduiding "1A" – ondersteunen deze hypothese; indien deze juist is, zou *Merzbild 1A* (De psychiater) Schwitters’ eerste Merz-compositie zijn.

Licht

Diffuus licht

Les Amoureux, Émile Fraint, 1888

Zijlicht

Morning Sun, Edward Hopper, 1952

Clair-obscur

Astronoom bij kaarslicht, Gerrit Dou, 1655–1659

Glimlicht

Portret van Cosimo I, A. Bronzoni, 1560

Meelicht

Zelfportret in studio, T.C. Cannon, 1975

Tegenlicht

Maker onbekend

*Merzbild 1A* (De psychiater), vervaardigd in 1919, is een vroeg voorbeeld van de formele structuren van de Merz-composities en combineert textuur en kleur met diverse geometrisch gevormde objecten. Volgens John Elderfield, in zijn monografie over de kunstenaar, is het een van de vroegste Merz-werken – zo niet het allereerste – en werd het hoogstwaarschijnlijk getoond tijdens Schwitters’ solotentoonstelling in galerie Der Sturm in Berlijn in juli 1919; dit was tevens de periode waarin zijn tekst "Die Merzmalerei" in het gelijknamige tijdschrift verscheen. De aantekeningen die Schwitters op het spieraam aanbracht – met de datering 13 februari 1919 en de aanduiding "1A" – ondersteunen deze hypothese; indien deze juist is, zou *Merzbild 1A* (De psychiater) Schwitters’ eerste Merz-compositie zijn.

Oefening: Analyse vorm

1. Maak een tweetal.

2. Kies een portret.

3. Vul samen het 'Werkblad: Vorm (beeldende kunst)' over het portret in.

4. Klaar? Bespreek het met de docent.

Opdracht: CZP1

Maak een zelfportret.

Verwerk hier jouw culturele en kunstzinnige interesse(s) in.

Aan de slag

1. Maak een plan voor jouw eigen zelfportret. Vul het 'Werkblad: Plan vorm kunstwerk'.

Tip: gebruik het werkblad van de oefening hiervoor.

2. Bespreek je plan met de docent.

3. Teken jouw foto vergroot op A3. Gebruik hiervoor de raster techniek.

Jouw foto vergroten naar A3 formaat

Maak het raster voor jouw zelfportret.

1. Teken een raster op jouw foto.

2. Teken een vergelijkbaar raster op A3 papier (dus evenveel hokjes).

3. Teken per hokje de foto over op A3.

4. Klaar? Gum de hokjes voorzichtig uit.

Teken het raster dun! (zachtjes drukken)

Afsluiting

Werkbespreking:

Wat vind je goed gelukt?
Wat was is nog lastig?