1.4 Wie heeft de macht?

Casus
1.1 Wat als mensen er niet uitkomen?
1.2 Kiezen we voor meer vrijheid of gelijkheid?
1.3 Beslissen we met z'n allen of namens ons allen?
1.4 Wie heeft de macht?
1.5 In het stemhokje is iedereen gelijk. Maar daarbuiten?
1.6 Meer of minder Europa?
 1.7 Is onze democratie klaar?


H1 Parlementaire democratie?
1 / 30
next
Slide 1: Slide
MaatschappijleerMiddelbare schoolhavoLeerjaar 4

This lesson contains 30 slides, with interactive quizzes, text slides and 3 videos.

time-iconLesson duration is: 50 min

Items in this lesson

Casus
1.1 Wat als mensen er niet uitkomen?
1.2 Kiezen we voor meer vrijheid of gelijkheid?
1.3 Beslissen we met z'n allen of namens ons allen?
1.4 Wie heeft de macht?
1.5 In het stemhokje is iedereen gelijk. Maar daarbuiten?
1.6 Meer of minder Europa?
 1.7 Is onze democratie klaar?


H1 Parlementaire democratie?

Slide 1 - Slide

  • Je kunt beschrijven hoe in Nederland de politieke macht verdeeld is tussen het parlement en het kabinet. Je kunt hierbij de rechten en taken van het kabinet en het parlement benoemen.
  • Je kunt uitleggen hoe het kabinet tot stand komt en welke rol de coalitie en de oppositie spelen in het parlement.
  • Je kunt aan de hand van de rechten van het parlement en de rol van de coalitie en de oppositie afwegen wie de meeste macht heeft: het parlement of het kabinet.
H1.4 Wie heeft de macht?

Slide 2 - Slide

Blz.33
Wie heeft de macht?

Slide 3 - Slide

Om ervoor te zorgen dat er niet te veel macht in de handen van een persoon of een partij terechtkomt, is de macht in drieën gedeeld.
 Wie heeft uiteindelijk de meeste macht: het kabinet of het parlement?

Slide 4 - Slide

Slide 5 - Video

Belangrijk principe in de Nederlandse democratie.

Om een goed beeld te krijgen van de verhouding tussen kabinet en parlement, is het belangrijk om te weten welke middelen het parlement heeft om zijn controlerende en wetgevende taak uit te voeren.
Verdeling van de macht/Scheiding der machten/ Trias Politica

Slide 6 - Slide

Welke wetgevende middelen/taken heeft het parlement?

Kabinet/Parlement = wetgevende macht
Recht van initiatief -> Wetsvoorstellen indienen.
Recht van amendement-> Afwijzen en aanpassen (alleen Tweede Kamer)
Eerste Kamer -> alleen controleren en goed of afkeuren.

Slide 7 - Slide

Hoe kan het parlement de regering controleren? (Controlerende taken)

Recht van interpellatie-> Met spoed een minister oproepen voor een debat/uitleg.
Motie -> Uitspraak over een bepaalde maatregel of het beleid kabinet/minister
Motie van wantrouwen -> Geen vertrouwen meer in een minister of zelfs het hele kabinet. Aangenomen? Aftreden of het kabinet 'valt'. 

Slide 8 - Slide

 

Budgetrecht - >   De jaarlijkse Begroting beoordelen 
Het vragenrecht -> Schriftelijk/mondeling vragen stellen aan kabinetsleden
Spoeddebat/dertigledendebat -> Minimaal 30 TK leden bespreken van dringende, actuele gebeurtenissen.
Het onderzoeks-en enquêterecht -> Onderzoek maatschappelijk/politieke kwestie buiten het kabinet om.  Hierbij kunnen mensen onder ede verhoord worden.


Eerste en Tweede Kamer
Beide Kamers hebben ook nog andere rechten waarmee zij het werk van ministers en staatssecretarissen kunnen controleren.

Slide 9 - Slide

Al met al heeft het Parlement veel middelen ter beschikking om het Kabinet te controleren, wetten tegen te houden of verantwoording af te leggen.

Toch weer de vraag: Wie heeft de macht? Parlement? of het Kabinet?
Het Kabinet heeft een bepaalde relatie met het Parlement.

Slide 10 - Slide

Regering, kabinet en koning: wie is wie?

Koning (staatshoofd)->Grondwet = Constitutionele monarchie
Taken: Ondertekenen wetten, Troonrede voorlezen, overleg Minister-president, ceremoniële taken.
Grondwet: ‘De Koning is onschendbaar; de ministers zijn verantwoordelijk.’
Regering-> Koning en Ministers = uitvoerende macht
Kabinet: Ministers en staatssecretarissen
Ministers besturen ons land, ieder zijn gebied (ministerie). Staatssecretaris assisteert. 
Ministeriële verantwoordelijkheid; geen lid parlement, gecontroleerd (TK)

Slide 11 - Slide

Wie vallen er onder de Wetgevende macht?
A
De Regering
B
Eerste en Tweede Kamer
C
De Regering en de Staten-Generaal
D
De overheid

Slide 12 - Quiz

Recht van initiatief
A
Wetsvoorstellen aanpassen
B
Wetsvoorstellen afwijzen
C
Wetsvoorstellen Indienen

Slide 13 - Quiz

Personen die de verantwoordelijkheid hebben over een deel van de portefeuille van een minister.
A
Koning
B
Minister
C
Staatssecretaris
D
Parlement

Slide 14 - Quiz

Het spreiden van de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht over verschillende instanties.
A
Trias Politica
B
Staten-Generaal
C
De koning is geen lid van het Kabinet
D
Scheiding der machten

Slide 15 - Quiz

Uitvoerende macht?
A
De overheid
B
De Regering
C
Het Kabinet
D
De Koning

Slide 16 - Quiz

Wie is ons staatshoofd?
A
B
C
D

Slide 17 - Quiz

hallo

Lezen: 
H1.4 Wie heeft de macht?


Opdrachten maken:
1 tot en met 5!

Opdrachten:
timer
1:00

Slide 18 - Slide

Kabinetsformatie na de uitslag Tweede Kamer verkiezingen:

1. De Tweede Kamer benoemt een informateur. Wie wil samenwerken? Meerderheid in het kabinet.
2. Onderhandelen  eindigt met een regeerakkoord waarin de plannen staan.
3. De Tweede Kamer benoemt een formateur  (minister-president) om ministers en staatssecretarissen te zoeken (partij met veel zetels)
Hoe komt het kabinet tot stand?

Slide 19 - Slide

4. De koning beëdigt de nieuwe bewindslieden

Slide 20 - Slide

Plannen voor de aankomende vier jaar worden besproken/gedebatteerd in de regeringsverklaring 

Slide 21 - Slide

Slide 22 - Video

Slide 23 - Video

Het kabinet wordt samengesteld uit partijen die samen in het parlement een meerderheid hebben. Deze partijen vormen de coalitie. De partijen die geen deel uitmaken van de coalitie worden samen de oppositie genoemd.


Coalitie 
Oppositie
De samenwerkende regeringspartijen in de volksvertegenwoordiging.



De partij(en) in de volksvertegenwoordiging die niet tot de regerende coalitie behoren.



De Tweede Kamer benoemt de informateur en de formateur, maar de onderhandelingen over het regeerakkoord gebeuren achter gesloten deuren.

Slide 24 - Slide

De coalitie heeft een goede relatie met het Parlement,  zij hebben de meerderheid, ministers en staatssecretarissen worden vaak gesteund door hun partij.

Bij de kabinetsformatie benoemt de Tweede Kamer de Formateur  en de informateur en bij alle moties en wetsvoorstellen moet een meerderheid zijn. Daardoor is de invloed van het Parlement beperkt.  
Heeft het parlement iets te zeggen?

Slide 25 - Slide

De oppositie kan niet haar eigen zin doordrukken, maar ze kan wel felle kritiek geven tijdens een debat. Als dat veel media aandacht krijg kan bijvoorbeeld een minister aftreden om crisis te voorkomen. Met het oog op nieuwe verkiezingen kan de partij ook nog  stemmen verliezen.
Heeft het parlement iets te zeggen?

Slide 26 - Slide

De samenwerkende regeringspartijen in de volksvertegenwoordiging.

A
Collaboratie
B
Oppositie
C
Formateur
D
Coalitie

Slide 27 - Quiz

Wie wordt vaak tijdens de kabinetsformatie minister president?
A
informateur
B
formateur
C
de koning
D
de minister van Financiën

Slide 28 - Quiz

Wie heeft uiteindelijk de meeste macht: het kabinet of het parlement?

Slide 29 - Mind map

hallo

Lezen: 
H1.4 Wie heeft de macht?


Opdrachten maken:
1 tot en met 7 + 2 toepassingsvragen naar keuze

Opdrachten:
timer
1:00

Slide 30 - Slide