2 - Communicatie

• New lesson editor
• Godsdienst
• Secundair onderwijs
• Algemeen secundair onderwijs,Technisch secundair onderwijs
• Leerjaar 2

Communicatie

Van prehistorisch praten tot geweldloze taal — leren luisteren en spreken

Vroege Communicatie

Communicatie duurde vroeger veel langer dan telefoons en internet.

Eeuwenlang gebruikten mensen vindingrijke signalen om informatie door te geven. Denk aan rooksignalen, drumgeluid, duiven, boodschappers te voet en tekenen op stenen.

In oude samenlevingen konden wachters zelfs rooksignalen over kilometers afstand sturen om gevaren of boodschappen door te geven.

Drie Voorwaarden

Communicatie heeft minstens drie voorwaarden:

• een spreker,

• een luisteraar

• en een boodschap.

Zonder spreker is er geen boodschap, zonder luisteraar blijft de boodschap ongehoord, en zonder duidelijke boodschap is er niets om over te spreken.

Bijvoorbeeld: iemand op een berg maakt vuur (spreker) maar ziet geen dorp (geen luisteraar), dus niemand krijgt de boodschap.

Associaties bij communicatie - Handboek pagina 9

01

Inventarisatie

Schrijf alfabetisch minstens tien woorden die bij communicatie horen (bv. brief, dialoog, emotie, gebaar, internet, kaart, luisteren, nieuws, signaal, taal).

02

Lijst delen

Werk samen met een klasgenoot en kies samen de drie meest interessante woorden.

We maken het onmiddelijk stil bij de 3-2-1

03

Reden toelichten

Leg kort uit waarom jullie die drie woorden kozen (één tot twee zinnen).

Gebarentaal: volwaardige taal

Gebarentaal is een volwaardige taal met eigen grammatica en regels, geen simpel armenzwaaien. Net als Nederlands heeft Nederlandse Gebarentaal (NGT) een specifieke woordvolgorde en expressie die betekenis bepalen.

Bekijk in de klasvideo hoe een spreker in NGT een verhaal vertelt; mimiek en handvormen geven samen de boodschap.

Wat is gebarentaal?

Spreken in beelden:

Zelfde Doel - Wat zijn de verschillen?

Gebarentaal gebruikt handvormen, beweging en gezichtsuitdrukking. Het heeft een eigen grammatica en regels. Het is een volwaardige taal, geen gebaar alleen.

Gesproken taal gebruikt stem, intonatie en woorden. Het gebruikt klanken, woordvolgorde en vocabulaire. Net als gebarentaal heeft het zijn eigen regels en structuur.

Beide bereiken dezelfde boodschap,

met verschillende middelen.

Nog een manier:

Beeldend Spreken

Spreekwoorden brengen ideeën beeldend over. Het begrijpen ervan vraagt kennis van culturele context en wanneer je ze gebruikt.

Voorbeeld: 'de appel valt niet ver van de boom' betekent dat kinderen vaak op hun ouders lijken.

Ken jij de gezegdes van pagina 9, leg het uit in gewone taal en maak een korte tekening die het gezegde uitlegt.

Jakhals en Giraf - Wie kan best communiceren?

De jakhals en de giraf zijn metaforen voor twee manieren van communiceren: aanvallend en empathisch.

Jakhals-taal oordeelt,

beschuldigt en

trekt de ander naar beneden.

Giraf-taal spreekt vanuit gevoelens en behoeften

is respectvol

en zij zoekt samenwerking.

Voorbeeld: “Jij bent altijd onhandig.” versus “Ik voel me gefrustreerd omdat ik hulp nodig heb; wil je me helpen?”

Hoe goed communiceren?

Van aanval naar samenwerking

Jakhals-taal

Je ruimt nooit je kamer op! Deze zin is een oordeel dat beschuldigt en een algemene bewering doet (nooit). Het legt de schuld bij de ander en zet druk zonder uitleg of begrip. Het klinkt scherp en maakt samenwerking minder waarschijnlijk.

Giraf-taal

Ik word onrustig als de kamer rommelig is. Kun je je spullen vandaag opruimen? De boodschap verplaatst van oordeel naar gevoel, van beschuldiging naar een verzoek, en geeft een concreet, haalbaar doel.

Het omzetten van jakhals-zin naar giraf-zin verandert toon en vergroot de kans op samenwerking.

Van aanval naar samenwerking

Jakhals-taal

De jakhals staat voor een manier van praten waarbij mensen:

• elkaar beschuldigen;

• oordelen ("Jij bent lui!");

• kritiek geven;

• boos reageren zonder eerst na te denken.

Giraf-taal

Mensen die "giraf-taal" gebruiken:

• vertellen wat ze voelen;

• leggen uit wat ze nodig hebben;

• luisteren naar anderen;

• zoeken naar oplossingen die voor iedereen goed zijn.

Het omzetten van jakhals-zin naar giraf-zin verandert toon en vergroot de kans op samenwerking.

de giraf staat voor praten vanuit je hart

Drie Sleutels Samengevat

1. De drie voorwaarden van communicatie zijn spreker, luisteraar en boodschap.

1. Communicatie kan verbaal, non-verbaal of beeldend zijn — gebarentaal is een volledige taal.

1. Gebruik het vierstappenproces om jakhals-taal te veranderen in giraf-taal. Noem elk één zin die je vandaag wilt verbeteren.

Vierstappen Toepassen

01

Observeer

Kies één situatie thuis of op school waarin je normaal jakhals-taal gebruikt. Noteer de oorspronkelijke zin precies zoals die klinkt.

02

Herschrijf

Pas de zin om met het vierstappenproces: observeer, interpreteer, formuleer, controleer.

03

Toon in praktijk

Breng de herschreven zin daadwerkelijk in de situatie en laat zien wat er anders gebeurt.

Samen communiceren, sterker

Jullie weten nu dat communicatie al langer bestaat dan de telefoon en het internet. De drie basisvoorwaarden—spreker, luisteraar en boodschap— blijven de kern. Van gebaar tot spreekbeeld en van jakhals-taal naar giraf-taal laten jullie zien hoe empathie gesprekken verdiept en conflicten milder maakt.

De giraf staat voor kalmte en overzicht. Hoe reageert zij het best op een onverwachte storm?

A

In paniek raken

B

Rustig blijven

C

Alles negeren

D

Meteen vluchten

De jackhals moet zijn territorium delen. Welke godsdienstige waarde past het best bij een goede reactie?

A

Hebzucht

B

Gastvrijheid

C

Wraak

D

Afgunst

Als de giraf en de jackhals moeten samenwerken om te overleven, welke centrale boodschap past daar het best bij?

A

Zelfredzaamheid

B

Wedstrijd

C

Verbondenheid

D

Afzondering