9.4 Genexpressie

• Biologie / Verzorging
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 5

9.4 Genexpressie

Begrippen 

Genregulatie

Genexpressie

Regulatorgenen

Structuurgenen 

Celdifferentiatie

Stamcellen

Apoptose

Epigentica

Genexpressie / genregulatie

Genexpressie = gen (DNA) to uiting brengen in de vorm van een eiwit 

Genregulatie = genen in een cel aan/uit zetten

Waarom genexpressie en genregulatie? 

Regulatorgenen

Regulatorgenen: coderen voor regulatoreiwitten die de genexpressie (= aanmaak van RNA, dus aanmaak van een eiwit) van andere genen regelen.

Regulatorgenen schakelen structuurgenen aan of uit.

Structuurgenen zorgen voor genexpressie van specifieke genen.

Genregulatie in een prokaryoot 

(structuur)genen staan uit

Genregulatie in een prokaryoot 

(structuur)genen staan aan

structuurgenen bevatten de informatie voor eiwitten

cellen verschillen

celdifferentiatie= specialiseren cellen in een bepaalde taak

genexpressie= omzetten RNA in eiwitten, een eigenschap komt tot uiting

bepaald door regulatorgenen die structuurgenen aan of uit zetten

Genregulatie en celdifferentiatie in embryonale stamcellen

Epigenetica

Door milieuomstandigheden kunnen bepaalde genen aan- of juist uitgezet worden. Hierdoor meer expressie van een gen.

Dit is wat de epigenetica inhoudt. De DNA code blijft identiek, alleen bijvoorbeeld hoeveel enzym geproduceerd wordt verschilt, dus invloed op snelheid van vertering.

Expressie van gen heeft te maken met methylering van DNA. Deze methylering kan doorgegeven worden aan kind.

Voorbeeld Epigenetica

"Tientallen jaren later heeft die winter vol honger nog steeds gevolgen voor mannen en vrouwen die toen in de buik van hun moeder zaten."

Deze baby's hebben op volwassen leeftijd meer last van hart- en vaatziekten, hoger cholesterol, zijn vaker te zwaar, hebben een slechtere suikerhuishouding en nierfunctie en een hoger risico op depressie. Ook eten zij vaker een dieet dat hoog is in vetgehalte en ervaren zij hun eigen gezondheid slechter. (Nieuwsbron: Volkskrant, Wetenschappelijke bron: AMC)

Lees op Nemo het artikel: https://www.nemokennislink.nl/publicaties/een-gezonde-toekomst-begint-al-voor-de-geboorte/

structuurgenen

Regulatorgen

Lactose

Transcriptie

Translatie

Repressor

Lactase

Celprocessen
Regelgenen in de cel regelen welke eiwitten worden aangemaakt en daarmee krijgt de cel zijn uiteindelijke vorm en functie.
In welke volgorde vinden de celprocessen plaats? En waarom?

1. Eerst celdifferentiatie en dan celspecialisatie, omdat de functie afhankelijk is van de vorm.
2. Eerst celdifferentiatie en dan celspecialisatie, omdat de vorm afhankelijk is van de functie.
3. Eerst celspecialisatie en dan celdifferentiatie, omdat de functie afhankelijk is van de vorm.
4. Eerst celspecialisatie en dan celdifferentiatie, omdat de vorm afhankelijk is van de functie.

Hoe ontstaan nieuwe cellen?

1. Door celfusie
2. Door celdood
3. Door celdifferentiatie
4. Door celdeling

Wat is de situatie?

1. Veel lactose, repressor inactief
2. Veel lactose, repressor actief
3. Weinig lactose, repressor inactief
4. Weinig lactose, repressor actief

Er is veel lactose en de repressor is inactief. Dit kan je zien aan het feit dat de structuurgenen worden afgelezen. De structuurgenen worden alleen afgelezen als de repressor inactief is, en de repressor is alleen inactief als er veel lactose is. 

Sleep de juiste definitie naar de juiste uitleg....

Aan- of uitzetten van genen in een cel

DNA - RNA - eiwit

Cellen die zich kunnen ontwikkelen tot elk celtype

Geprogrammeerde celdood

Bestudeert omkeerbare veranderingen in DNA  zonder verandering in  nucleotiodevolgorde

Genregulatie

Genexpressie

Apoptose

Stamcellen

Epigenetica

Het aan- en uitzetten van een gen

1. genexpressie
2. genregulatie

Celdifferentiatie en celspecialisatie ontstaat door

1. De verschillende genen die op het DNA voorkomen
2. Het eiwit dat de regelgenen maken
3. De soort cel waarin het DNA zit
4. een schakelaar in je lichaam die uit of aan staat

Kinderen die in de hongerwinter van '44 verwekt zijn, hebben een verhoogde kans op overgewicht, diabetes, hartziekten en schizofrenie. Dit is een voorbeeld van:

1. epigenetica
2. genregulatie
3. genexpressie
4. transcriptie

Wat begrijp ik al van deze basisstof?

Wat vind ik nog moeilijk van deze bassistof?

Wat ga ik doen om de stof nog beter te begrijpen/eigen te maken?