De plichtsethiek van Kant en morele keuzes
Lesson duration is: 50 minItems in this lesson
De plichtsethiek van Kant
Wat weet je nog over de plichtethiek van Kant?
Leerdoel van deze les
Aan het einde van deze les kun je
het verschil uitleggen tussen gevolgenethiek en intentie-ethiek
begrijp je hoe Kants plichtsethiek werkt
uitleggen wat de categorisch imperatief inhoudt.
Wat bepaalt of iets moreel is?
We kunnen morele handelingen beoordelen door te kijken naar de gevolgen (gevolgenethiek) of naar de intentie erachter (intentie-ethiek).
Gevolgenethiek in het kort
Gevolgenethiek stelt dat alleen het resultaat telt. Een handeling is goed als het goede gevolgen heeft, ongeacht de bedoelingen van de handelende persoon.
Waarom noemt men de ethiek van Kant 'plichtsethiek'?
Omdat moreel handelen gezien wordt als een verplichting die de rede zichzelf oplegt.
Omdat religieuze plichten belangrijker zijn dan wetenschappelijke inzichten.
Omdat burgers de plicht hebben om regels die voortkomen uit de moraal te volgen.
Intentie-ethiek uitgelegd
Bij intentie-ethiek gaat het om de bedoeling of motivatie achter de handeling. Als het motief goed is, wordt de handeling als moreel gezien, ongeacht het resultaat.
Wie was Immanuel Kant?
Kants bijdrage aan de ethiek
Kant ontwikkelde de plichtsethiek, een vorm van intentie-ethiek. Volgens hem bepalen redelijke morele regels wat onze plichten zijn.
Twee soorten imperatieven
Morele regels die altijd gelden, onafhankelijk van je wensen of doelen.
Hypothetisch imperatief
Categorisch imperatief
Je moet iets doen om een doel te bereiken. Bijvoorbeeld: als je wilt slagen, moet je studeren.
Waarom is het 'categorisch imperatief' volgens Kant superieur aan het 'hypothetisch imperatief' in de ethiek?
Omdat het categorisch imperatief kijkt naar de beste uitkomst voor de meeste mensen.
Omdat het categorische imperatief makkelijker uit te voeren is in het dagelijks leven.
Omdat het onvoorwaardelijk is en niet afhangt van persoonlijke verlangens of gevoelens.
Omdat het gebaseerd is op religieuze openbaringen in plaats van menselijke logica.
Welke van de volgende situaties bevat een 'categorisch imperatief'?
Als je een goede conditie wil, moet je drie keer per dag hardlopen.
Studeer hard zodatje later een goedbetaalde job kan vinden.
Spreek altijd de waarheid, ongeacht of het jou een nadeel oplevert.
Drink water wanneer je dorst hebt.
Het categorisch imperatief
Volgens Kant moet je handelen volgens regels die je zou willen dat iedereen volgt. Deze regels heten maximes.
Volgens Kant moet een maxime een 'universele wet' kunnen worden. Wat betekent dit concreet?
Dat de regel door iedereen gevolgd moet kunnen worden zonder dat er een logische tegenstrijdigheid ontstaat.
Dat de regel in elk land ter wereld in het wetboek staat.
Dat de meerderheid van de wereldbevolking het eens moet zijn met deze regel.
Dat de regel voor de beste gevolgen voor de meeste mensen moet zorgen.
Wat is een maxime?
Een maxime is een morele regel die overal en altijd zou moeten gelden als universele wet, zonder tegenstrijdigheden.
Universele wetten en tegenstrijdigheden
Een goede maxime mag geen tegenstrijdigheid veroorzaken als iedereen haar volgt. Stelen als maxime zorgt voor chaos en is daarom niet goed.
Stel dat je steelt omdat je anders honger lijdt. Is dit volgens Kants universaliseringstest een goede maxime?
Nee want de politie zal je uiteindelijk oppakken en in de gevangenis zetten.
Ja want overleven is het belangrijkste doel van elk menselijk wezen.
Ja, zolang je de autonomie van de eigenaar van het eten maar respecteert.
Nee want als iedereen zou stelen bij honger, zou het concept van eigendom verdwijnen en stelen onmogelijk worden.
Stof tot nadenken: Moeten ethische principes universeel zijn?
De mens als doel, niet als middel
Behandel mensen altijd als doel op zich, nooit alleen als middel. Respect voor autonomie is essentieel in Kants ethiek.
Hoe tast liegen de autonomie van een ander persoon aan volgens de plichtsethiek?
Door te liegen zorg je ervoor dat de ander boos op je wordt.
Door de ander onjuiste informatie te geven, ontneem je hen de kans om een vrije en eerlijke keuze te maken.
Liegen is alleen een probleem als de ander erachter komt en er slechte gevolgen zijn.
Liegen zorgt ervoor dat je te afhankelijk wordt van anderen en dus zelf geen autonomie meer hebt.
Morele regels vinden hun oorsprong in de rede
Elke mens is als redelijk wezen zijn eigen wetgever. Je moet je altijd aan rationele morele regels houden; dat is je plicht.
Waarom is Mark uit 'The Invention of Lying' volgens Kant niet moreel bezig, ook al zijn zijn bedoelingen goed?
Omdat hij niet genoeg geld weggeeft aan de armen.
Omdat de gevolgen van zijn leugens niet altijd goed zijn, ookal bedoelt hij het wel goed.
Omdat hij anderen hun autonomie ontneemt door hen te misleiden met onwaarheden.
Omdat hij geen toestemming heeft gevraagd aan de overheid om te mogen liegen.
Heb je de plichtethiek van Kant onder de knie?
Ethisch of niet?
Hoe zou de gevolgenethiek hiernaar kijken? Was de actie van Israël en de VS ethisch of niet? Of weten we dat niet?
Hoe zou de plichtsethiek hiernaar kijken? Was de actie van Israël en de VS ethisch of niet? Waarom wel/niet?
Wat vind jij zelf van de actie? Bij welke theorie sluit jouw persoonlijke mening aan? Waarom?
Text
