Samenstelling - afleidingen

• New lesson editor
• Nederlands
• Secundair onderwijs
• A-stroom
• Leerjaar 2

Hoofdstuk 4

grondwoord-samenstelling-afleiding

🎯 Lesdoel

• Ik kan een grondwoord, samenstelling en afleiding herkennen.

• Ik kan uitleggen hoe een woord is opgebouwd.

Welke woorden herken je in dit woord?

WERELDREIS

30

second

+30 s

Samenstelling

Een samenstelling is een nieuw woord dat ontstaat doordat je twee of meer woorden samenvoegt.

Woorden die zelfstandig kunnen voorkomen. (= grondwoord)

keukentafel = keuken + tafel

vakantiehuis = vakantie + huis

rugzak = rug + zak

Maak 5 samenstellingen.

MUZIEK + ...

Wat is erbij gekomen?

bekend → onbekend

Afleiding

Een afleiding ontstaat wanneer je aan een grondwoord een voorvoegsel of achtervoegsel toevoegt.

voorvoegsel = onschuldig

(on = voorvoegsel + schuldig = grondwoord)

achtervoegsel = schoonheid

(schoon = grondwoord + heid = achtervoegsel)

Kan ik het verschil tussen een samenstelling en een afleiding herkennen?

Welk woord is een samenstelling?

A

onveilig

B

zichtbaar

C

regenjas

D

oneerlijk

Welk woord bevat een voorvoegsel?

A

krachtig

B

onveilig

C

draagbaar

D

vriendelijk

Bekijk de woorden. Welke uitspraak is correct?

reisverzekering - onverantwoord

A

Reisverzekering is een afleiding, omdat er een nieuw woord ontstaat.

B

Onverantwoord is een samenstelling, omdat het uit twee delen bestaat.

C

Beide woorden zijn afleidingen.

D

Reisverzekering is een samenstelling en onverantwoord is een afleiding.

Leg in je eigen woorden uit wat het verschil is tussen een samenstelling en een afleiding.

Een samenstelling ontstaat door twee of meer woorden samen te voegen. Bij een afleiding wordt een voorvoegsel of achtervoegsel aan een grondwoord toegevoegd.

Sleepvraag

samenstelling

afleiding

boekenrek

fietsslot

herbruikbaar

wereldreis

werkloos

kleurloos

Cursus pagina 40

Even herhalen!

Wat weet jij nog van de vorige les?

Wat is een grondwoord?

A

Een woord dat uit twee woorden bestaat.

B

Een verkorte schrijfwijze van een woord.

C

Een woord dat als basis dient om andere woorden te vormen.

D

Ik weet het niet.

Welke woorden zijn samenstellingen?

A

zonnebril

B

voetbal

C

vriendelijk

D

schooltas

Bekijk het woord onvriendelijkheid.

• Wat is het grondwoord?

• Welke voor- en achtervoegsels herken je?

• Is het een samenstelling of een afleiding?

Wat valt je op?

sociaal - associaal

monteren - demonteren

legaal - illegaal

Wat valt je op?

sociaal - associaal

monteren - demonteren

legaal - illegaal

antoniemen = tegengestelden

Wat betekent 'onmogelijk'?

A

Niet mogelijk

B

Bijna mogelijk

C

Opnieuw mogelijk

D

Vooraf mogelijk

Welk voorvoegsel betekent 'opnieuw' in 'reorganiseren'?

A

Pre-

B

Anti-

C

Re-

D

Semi-

Wat betekent 'antirookcampagne'?

A

Een campagne vóór roken

B

Een campagne tegen roken

C

Een campagne die opnieuw begint

D

Een campagne tussen rokers

Welk woord betekent 'een halve finale'?

A

Prefinale

B

Interfinale

C

Semifinale

D

Vicefinale

Wat betekent 'preselectie'?

A

Een selectie achteraf

B

Een selectie tegen iemand

C

Een selectie vooraf

D

Een halve selectie

Cursus pagina 42 - 45