Les 7 Urinewegstelsel 1e jr BOL

• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 2

Het urinewegstelsel

Leerdoelen

Je kunt:

• De bouw van het urinewegstelsel beschrijven.
• De functies van de verschillende onderdelen benoemen.
• Uitleggen hoe de nieren bijdragen aan de vocht- en elektrolytenbalans.
• De medische terminologie herkennen (medische terminologie Learnbeat)
• Kennis toepassen op de casus van mevrouw Op den Brink.

Opdracht; voorkennis activeren

Het doel: ontdekken wat jullie al weten over het urinewegstelsel.

• Maak eerst de opdracht in tweetallen.
• We bespreken de opdracht gezamenlijk na aan de hand van de LessonUp.
• Tijdens de nabespreking ontdek je de bouw en functie van het urinewegstelsel en de koppeling met de casus.

Maak eerst de opdracht in tweetallen. Docent reikt deze uit.

We bespreken de opdracht gezamenlijk na aan de hand van de LessonUp.

Tijdens de nabespreking ontdek je de bouw en functie van het urinewegstelsel en de koppeling met de casus.

Functies nieren

De nieren hebben diverse functies:

• Uitscheiding van afvalstoffen via de urine;
• Regelen van de hoeveelheid water in het lichaam;
• Regelen van de hoeveelheid zouten in het lichaam;
• Aanmaak, uitscheiding en metabolisme van hormonen

Het nefron

Een nefron is het onderdeeltje van de nier dat ervoor zorgt dat de nier zijn werk kan doen.

Ieder nefron kan bloed filteren en urine produceren.

Ieder nefron bestaat uit:

• Nierfilter
• Nierbuisjes
• Verzamelbuis

Transport van urine

Uiteindelijk komt de urine in het nierbekken terecht.

De urineleiders  Deze lopen van de nieren naar de blaas;

De urineblaas  Hier wordt de urine opgeslagen;

De urinebuis Deze loopt vanuit de blaas naar de buitenkant van het lichaam.

De urineleiders

De urineleiders lopen van de beide nierbekkens naar de urineblaas. 

De urineleiders bevatten kleppen.

De wand van de urineleiders bevat een laag met glad spierweefsel. 

De urineblaas

De urineblaas is een hol orgaan dat in de bekkenholte ligt.

In de urineblaas wordt de urine opgeslagen voordat je die uitplast. 

Homeostase

Situatie

Je hebt een ochtend niets gedronken.

Wat gebeurt er met de urine?

Het urinestelsel zorgt ervoor dat de hoeveelheid water in het lichaam en de samenstelling daarvan niet te veel varieert.

Vocht en elektrolytenbalans

Te weinig vocht

→ Nieren houden vocht vast

Veel vocht

→ Nieren scheiden meer vocht uit

Te veel zout

→ Nieren helpen overtollig zout af te voeren

Waarom zijn water en elektrolyten belangrijk?

Water heeft verschillende belangrijke functies:

Ons lichaam bestaat voor een groot deel uit water.

Water vervoert voedingsstoffen en afvalstoffen door het lichaam.

Stoffen zoals suiker en zout lossen op in water.

Wat zijn elektrolyten?

Elektrolyten zijn zouten in het lichaam, zoals:

• Natrium (Na⁺)
• Kalium (K⁺)
• Chloride (Cl⁻)

Deze helpen bij:

• Het doorgeven van signalen in zenuwen.
• Het laten werken van spieren.
• Het regelen van de vochtbalans.

Wanneer verlies je vocht en elektrolyten?

Bijvoorbeeld door:

• Zweten
• Diarree
• Braken

Conclusie:

De nieren zorgen er dus voor dat er niet te veel en niet te weinig water en elektrolyten in het lichaam aanwezig zijn.

Zo houden de nieren het lichaam in balans (homeostase).

Terug naar de casus

Waarom zou een verzorgende/ verpleegkundige letten op urine?

• Geur
• Kleur
• Hoeveelheid
• Troebelheid

Kleur urine

Donker geel – bruin: geconcentreerde urine.

Bruin (oude thee): veel bilirubine in urine.

Rood (hematurie): bloed in urine.

Troebele, stinkende urine: urineweginfectie.

Ammoniakgeur: hoge ureumconcentratie in urine.

Zoetzure geur: ketonen bij diabetes.

Hoeveelheid urine

Normale urineproductie is 1 tot 1,5 liter per 24 uur.

Afwijkingen:

• Anurie: minder dan 50 ml per 24 uur.
• Oligurie: minder dan 0,5 liter per 24 uur.
• Normaal: 1 tot 1,5 liter per 24 uur.
• Polyurie: meer dan 2 liter per 24 uur.

Welke observaties nog meer?

• Temperatuur
• Vochtinname; vochtbalans, dehydratie
• Pijn bij plassen
• Frequentie van plassen
• Gebruik van medicatie
• Verwardheid, bewustzijn, functioneren

Dehydratie

• Een negatieve vochtbalans (vochtinname is kleiner dan vochtuitscheiding)
• weinig urine, donkere urine
• een droge huid met een lage turgor (huidspanning). De lage turgor kun je signaleren als je een huidplooi op de buik of arm oppakt. Bij een lage turgor blijft de plooi staan als je hem hebt losgelaten. Zie de afbeelding.
• diepliggende ogen
• droge lippen, droge slijmvliezen (mond, ogen)
• sufheid, trage reacties
• dalende bloeddruk
• snelle pols
• afname lichaamsgewicht

Waarom kan een urineweginfectie voor verwardheid zorgen?

Stel dat mevrouw op den Brink een urineweginfectie heeft. Zou dat alleen invloed hebben op de blaas?

Bij oudere mensen kan een urineweginfectie soms leiden tot:

•  Acute verwardheid
• Minder goed reageren op de omgeving
• Onrustig gedrag
• Verandering van gedrag

Dit noemen we een delier (acute verwardheid).

Urine onderzoek

Urineonderzoek kan de aanwezigheid van stoffen zoals glucose, ketonen en eiwit aantonen. 

• Dit gebeurt met urinestrips of in een laboratorium.
• Door urine te centrifugeren ontstaat sediment.
• Een urinekweek wordt gebruikt om bacteriën te identificeren die een urineweginfectie veroorzaken.
• Resistentieonderzoek bepaalt of bacteriën gevoelig zijn voor antibiotica.

Vragen?