Middeleeuwse standenmaatschappij

• Geschiedenis
• Secundair onderwijs
• Algemeen secundair onderwijs
• Leerjaar 3

Middeleeuwse standenmaatschappij

Vandaag

• Iedereen dezelfde rechten.
• 1948: Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.
• Basisprincipe: iedereen is gelijk.

Wat waren de drie standen?

1. Geestelijkheid of clerus.
2. Adel.
3. Derde Stand.

Elke stand had haar eigen plichten of taken:

1. Geestelijkheid: bidden.
2. Adel: beschermen.
3. Derde Stand: werken.

Bevoorrechte standen

• Clerus en adel.
• => Veel macht, weinig plichten en veel rechten.
• Spanden samen tegen de Derde Stand.
• Kleinste deel van het volk.

Eerste stand/clerus

• Voerden de religieuze taken uit. 
• Hoge clerus. 
• Lage clerus.

Welke functies binnen het christendom ken je vandaag?

Hoge clerus

• Paus.
• Kardinalen.
• Bisschoppen.
• Abten* van kloosters.

Hoge clerus

• Rijke mannen.
• Stonden dicht bij de adel.
• Hogere studies.

Verschil toen en nu?

• In de middeleeuwen hadden de geestelijken naast de religieuze macht ook politieke macht, vandaag niet meer.

Voorrechten

• Bezaten veel grond.
• Geen belastingen. 

Voorrechten

Tienden:

Een tiende was een belasting in natura:

➤ 1/10 van de landbouwopbrengst moest aan de Kerk worden afgestaan.

Voor wie?

➤ Iedereen uit de Derde Stand (boeren) moest tienden afstaan aan de Kerk.

Lage clerus

• Gewone priesters en dorpspastoors.
• Stonden dichter bij het volk.

Wie ken je die van adel is/was?

Tweede stand of adel

• Leefde van grondbezit.
• Onderscheid:
• Hoge adel ↔ lage adel (meer of minder macht & rijkdom)

Hoge adel

• Koning 

Vandaag

• Koning

Hoge adel

• Hertogen
• Oorspronkelijk legeraanvoerders. 

Vandaag

• Nog steeds hertogen.
• Bv. Kroonprins(es) België = hertog van Brabant. 

Hoge adel

• Graven
• Oorspronkelijk  militaire en/of bestuurlijke functie.

Vandaag

• Graaf van Vlaanderen: afgeschaft in 2001
• Groot-Brittannië:  189 graven.

Nicholas Trench, 9e graaf van Clancarty ->

Lage adel

• Ridders 
• Soldaten.

Vandaag

• Eretitel. 

Taken en plichten van de adel

Militaire dienst

• De adel had de plicht om de koning militair te steunen in oorlogstijd, vaak als ruiters of bevelhebbers.

Voorrechten

• Bezaten grote stukken grond (dorpen en boerderijen).
• Tienden heffen.
• Geen belastingen aan de koning.
• Wapendracht.

In welke stand zou jij geboren willen zijn en waarom? Gebruik een voorrecht als argument.

Welke jobs deden de mensen Derde Stand?

Niet-bevoorrechte stand

• Derde Stand

Grootste deel = boer.

Vrije boeren

• Boeren die (een beetje) eigen grond bezaten. 

Horigen*

• Hadden geen grond
• Wel nog rechten
• Moet gehoorzamen aan de plaatselijke heer

Lijfeigenen*

• Waren het bezit van de landheer.

p. 32

A

A

C/G

A

C/G

DS

C/G

C/G

A

C/G

A

DS

C/G

C/G

A

A

A

C/G

A

A

A

DS

DS

A

C/G

DS