L E E S S P O O R
De fiets wordt uitgevonden
Begrijpend lezen · AVI E5
L E E S S P O O R
De fiets wordt uitgevonden
Begrijpend lezen · AVI E5
Over deze les: Leesspoor is een reeks lessen begrijpend lezen op AVI-niveau E3 tot en met E7, voor groep 4 tot en met 7. Elke les heeft dezelfde opbouw: voor het lezen, lezen in drie korte delen, en na het lezen. Zo weten leerlingen snel wat er komt.
Deze les: een informatieve tekst op AVI-niveau E5, met de leesstrategie vragen stellen. AVI E5 is het niveau dat een gemiddelde lezer eind groep 5 haalt. Deze les past daarom in groep 6, en bij vlotte lezers al eind groep 5. Na elk tekstdeel volgen vragen waarvan het antwoord in de tekst staat: invulvragen, open vragen en meerkeuzevragen. De les duurt ongeveer 35 minuten.
Kerndoel: de les sluit aan bij kerndoel 4 voor Nederlands in het primair onderwijs: informatie achterhalen in informatieve teksten. De tekst is geschreven op weg naar referentieniveau 1F lezen.
Voorlezen: bij elk tekstdeel staat een luisterknop. Daarmee kan een leerling de tekst eerst zelf lezen en daarna laten voorlezen, of meelezen met de stem. Image credit: Wilhelm Siegrist (1817), publiek domein
Leesspoor · AVI E5
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Dit ga je leren
1
Je kan vragen stellen bij een tekst met wie, wat, waar, wanneer, waarom en hoe.
2
Je kan met je vragen de belangrijkste informatie in een tekst vinden.
3
Je kan vertellen hoe de fiets in de loop van de tijd is veranderd.
Leesstrategie van vandaag: Vragen stellen
Leerdoelen: lees de doelen samen voor. Kom er aan het eind van de les op terug: bij de laatste vraag kijkt de klas of de doelen gehaald zijn.
Leesspoor · AVI E5
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Tekening van de loopfiets van Karl Drais, 1817
K I J K E N V O O R S P E L
De fiets wordt uitgevonden
Hoe zag de eerste fiets eruit, denk je?
Wat is er anders aan de fiets op de tekening?
Praat met je buur.
minute
second
Kijk en voorspel: laat de leerlingen één minuut met hun buur praten over de titel en de foto. Schrijf een paar voorspellingen op het bord. Na het lezen kijkt de klas of ze klopten. De timer start je met een klik. Image credit: Wilhelm Siegrist (1817), publiek domein
Leesspoor · AVI E5
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Woorden die je gaat lezen
zadel
het zitje van een fiets
trappers
waar je je voeten op zet om te fietsen
ketting
een rij ijzeren ringen die het wiel laat draaien
Woorden vooraf: lees de woorden voor en laat de klas ze nazeggen. Vraag bij elk woord om een voorbeeld uit hun eigen leven. Zo blijft er bij het lezen niets in de weg zitten.
Leesspoor · AVI E5
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Z O P A K J E H E T A A N
Vragen stellen
Stel jezelf vragen voor en tijdens het lezen.
Gebruik vraagwoorden: wie, wat, waar, wanneer, waarom en hoe.
Zoek het antwoord op in de tekst.
Vind je geen antwoord? Lees het stuk dan nog eens.
Voorbeeld
In 1903 vloog Orville Wright in Amerika voor het eerst met een vliegtuig.
Wie? Orville Wright.
Wanneer? In 1903.
Waar? In Amerika.
Strategie: doe de strategie vragen stellen één keer hardop voor met het voorbeeld. Denk hardop: wat doe ik eerst, waar kijk ik naar? Daarna oefenen de leerlingen het zelf bij de vragen.
Leesspoor · AVI E5
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
De fiets wordt uitgevonden · deel 1 van 3
Vroeger was er nog geen fiets. In 1817 bedacht de Duitser Karl Drais een loopfiets. Die was van hout en had geen trappers.
Je zat op een zadel en duwde jezelf met je voeten vooruit. Zo ging je toch sneller dan lopen.
Deel 1: laat de leerlingen het deel eerst zelf stil lezen. Wie nog moeite heeft met lezen, kan daarna de luisterknop gebruiken en meelezen. Stel daarna de vraag op de volgende dia.
Vul de woorden in.
Leesspoor · AVI E5
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
In 1817 bedacht Karl Drais een loopfiets.
Antwoord: 1817, loopfiets. Het jaartal 1865 blijft over: toen kwamen de trappers. Vraag: welke vraag kun je met deze zin beantwoorden? Wie, wat en wanneer.
Leesspoor · AVI E5
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
De fiets wordt uitgevonden · deel 2 van 3
Rond 1865 kwamen er trappers op het voorwiel. Daardoor hoefde je niet meer met je voeten te duwen. Later werd het voorwiel steeds groter. Hoe groter het wiel, hoe harder je ging.
Zo ontstond de hoge bi. Het voorwiel was soms anderhalve meter hoog. Daarom viel je er snel af.
Deel 2: laat de leerlingen het deel eerst zelf stil lezen. Wie nog moeite heeft met lezen, kan daarna de luisterknop gebruiken en meelezen. Daarna volgen twee vragen over dit deel.
Vul de woorden in.
Leesspoor · AVI E5
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Rond 1865 kwamen er trappers op het voorwiel. Later werd het voorwiel steeds groter.
Antwoord: trappers, voorwiel. Het woord achterwiel blijft over. Extra vraag voor snelle lezers: bedenk zelf een waarom-vraag over deel 2.
Leesspoor · AVI E5
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Waarom viel je zo snel van de hoge bi af?
Tip: zoek het woord daarom in deel 2.
Antwoord: het voorwiel was heel hoog, soms anderhalve meter. Het staat in de zin vóór daarom. Bespreek: dit was een waarom-vraag, en het antwoord staat vlak voor het signaalwoord.
Leesspoor · AVI E5
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
De fiets wordt uitgevonden · deel 3 van 3
In 1885 kwam er een fiets die veel veiliger was. Die had twee wielen die even groot waren. Een ketting liet het achterwiel draaien. Zo zag de fiets er al uit zoals nu.
In Nederland fietsen heel veel mensen. Er zijn hier zelfs meer fietsen dan mensen.
Deel 3: laat de leerlingen het deel eerst zelf stil lezen. Wie nog moeite heeft met lezen, kan daarna de luisterknop gebruiken en meelezen. Daarna volgen drie vragen over de hele tekst.
Leesspoor · AVI E5
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Waarom ging de hoge bi harder?
Tip: lees deel 2 nog eens.
Omdat hij van hout was.
Omdat het voorwiel heel groot was.
Omdat hij een ketting had.
Omdat hij twee gelijke wielen had.
Antwoord: B. In deel 2 staat: hoe groter het wiel, hoe harder je ging. Wie C of D kiest, haalt de hoge bi en de veilige fiets uit deel 3 door elkaar.
Leesspoor · AVI E5
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Hoe ging het achterwiel van de veilige fiets draaien?
Tip: zoek het woord ketting in deel 3.
Antwoord: met een ketting. Vraag door: welk vraagwoord staat in deze vraag? Hoe.
Leesspoor · AVI E5
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Bij welke vraag hoort het antwoord "in 1885"?
Tip: een jaartal geeft antwoord op welk vraagwoord?
Wie maakte de eerste loopfiets?
Waar fietsen veel mensen?
Hoe groot was het voorwiel?
Wanneer kwam de veilige fiets?
Antwoord: D. Een jaartal hoort bij de vraag wanneer. Laat leerlingen bij de andere vragen zelf het antwoord opzoeken: Karl Drais, in Nederland, soms anderhalve meter.
Leesspoor · AVI E5
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Welke fiets zou jij het liefst eens proberen?
De loopfiets
De hoge bi
De fiets van nu
Terugkijken: kijk na deze vraag samen terug naar de drie leerdoelen van dia 2. Vraag een paar leerlingen waarom ze die fiets kozen, en laat ze een wie-, wat- of waarom-vraag stellen over die fiets. De klas zoekt het antwoord in de tekst.
Leesspoor · AVI E5
V O L G E N D E L E S
Kikker of pad?
Leesstrategie: Vergelijken
Leerdoel: Je kan uitleggen hoe je een kikker en een pad uit elkaar houdt.
Is dit een kikker of een pad, denk je?
Volgende les: in de volgende les van Leesspoor E5 lezen de leerlingen "Kikker of pad?" en oefenen ze de leesstrategie vergelijken. Stel de vraag op de dia alvast, zodat de klas er nieuwsgierig naar wordt. Image credit: George Chernilevsky, publiek domein
Slotdia: hier vind je meer kant-en-klare themalessen van LessonUp.