L E E S S P O O R
Een deur in de zee
Begrijpend lezen · AVI E6
L E E S S P O O R
Een deur in de zee
Begrijpend lezen · AVI E6
Over deze les: Leesspoor is een reeks lessen begrijpend lezen op AVI-niveau E3 tot en met E7, voor groep 4 tot en met 7. Elke les heeft dezelfde opbouw: voor het lezen, lezen in drie korte delen, en na het lezen. Zo weten leerlingen snel wat er komt.
Deze les: een informatieve tekst op AVI-niveau E6, met de leesstrategie probleem en oplossing. AVI E6 is het niveau dat een gemiddelde lezer eind groep 6 haalt. Deze les past daarom in groep 7, en bij vlotte lezers al eind groep 6. Na elk tekstdeel volgen vragen waarvan het antwoord in de tekst staat: invulvragen, open vragen en meerkeuzevragen. De les duurt ongeveer 35 minuten.
Kerndoel: de les sluit aan bij kerndoel 4 voor Nederlands in het primair onderwijs: informatie achterhalen in informatieve teksten. De tekst is geschreven op weg naar referentieniveau 1F lezen.
Voorlezen: bij elk tekstdeel staat een luisterknop. Daarmee kan een leerling de tekst eerst zelf lezen en daarna laten voorlezen, of meelezen met de stem. Image credit: Quistnix, CC BY 2.5
Leesspoor · AVI E6
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Dit ga je leren
1
Je kan in een tekst het probleem en de oplossing aanwijzen.
2
Je kan signaalwoorden als daarom en zodat gebruiken om de oplossing te vinden.
3
Je kan uitleggen hoe de Maeslantkering Nederland beschermt tegen de zee.
Leesstrategie van vandaag: Probleem en oplossing
Leerdoelen: lees de doelen samen voor. Kom er aan het eind van de les op terug: bij de laatste vraag kijkt de klas of de doelen gehaald zijn.
Leesspoor · AVI E6
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Foto: de Maeslantkering, gesloten
K I J K E N V O O R S P E L
Een deur in de zee
Wat zou dit grote ding in het water zijn, denk je?
Waarom zou Nederland zoiets nodig hebben?
Praat met je buur.
minute
second
Kijk en voorspel: laat de leerlingen één minuut met hun buur praten over de titel en de foto. Schrijf een paar voorspellingen op het bord. Na het lezen kijkt de klas of ze klopten. De timer start je met een klik. Image credit: Quistnix, CC BY 2.5
Leesspoor · AVI E6
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Woorden die je gaat lezen
haven
een plek waar schepen aanleggen
kering
een grote afsluiting die het water tegenhoudt
Deltawerken
dammen en dijken die het land tegen de zee beschermen
Woorden vooraf: lees de woorden voor en laat de klas ze nazeggen. Vraag bij elk woord om een voorbeeld uit hun eigen leven. Zo blijft er bij het lezen niets in de weg zitten.
Leesspoor · AVI E6
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Z O P A K J E H E T A A N
Probleem en oplossing
In veel informatieve teksten staan een probleem en een oplossing.
Het probleem is wat er misgaat, of mis kan gaan.
De oplossing is wat mensen bedenken om het op te lossen.
Let op woorden als daarom, om ... te en zodat.
Voorbeeld
In de klas is het te warm. Daarom zet de juf het raam open, zodat er frisse lucht binnenkomt.
Probleem: het is te warm.
Oplossing: het raam open.
Strategie: doe de strategie probleem en oplossing één keer hardop voor met het voorbeeld. Denk hardop: wat doe ik eerst, waar kijk ik naar? Daarna oefenen de leerlingen het zelf bij de vragen.
Leesspoor · AVI E6
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Een deur in de zee · deel 1 van 3
Een groot deel van Nederland ligt lager dan de zee. Dat gaat goed zolang de dijken sterk zijn. Maar bij een zware storm kan het mis gaan. Dat gebeurde in de nacht van 1 februari 1953. Toen braken in Zeeland en Zuid-Holland op veel plekken de dijken door.
Bij die ramp kwamen 1836 mensen om het leven. Daarna besloot de regering dat zoiets nooit meer mocht gebeuren.
Deel 1: laat de leerlingen het deel eerst zelf stil lezen. Wie nog moeite heeft met lezen, kan daarna de luisterknop gebruiken en meelezen. Stel daarna de vraag op de volgende dia.
Vul de woorden in.
Leesspoor · AVI E6
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
In 1953 braken in Zeeland veel dijken door. Bij die ramp kwamen veel mensen om.
Antwoord: 1953, ramp. Het jaartal 1997 blijft over: toen kwam de Maeslantkering af. Vraag: wat is in deel 1 het probleem? Een groot deel van Nederland ligt lager dan de zee, en bij storm kunnen dijken doorbreken.
Leesspoor · AVI E6
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Een deur in de zee · deel 2 van 3
Daarom kwamen de Deltawerken: een rij dammen, dijken en keringen langs de kust. Het laatste grote stuk was in 1997 klaar. Dat is de Maeslantkering bij Hoek van Holland.
Die kering moest een lastig probleem oplossen. Door de Nieuwe Waterweg varen grote schepen naar de haven van Rotterdam. Een gewone dam zou die weg voor altijd dichtmaken, en dat kon niet.
Deel 2: laat de leerlingen het deel eerst zelf stil lezen. Wie nog moeite heeft met lezen, kan daarna de luisterknop gebruiken en meelezen. Daarna volgen twee vragen over dit deel.
Vul de woorden in.
Leesspoor · AVI E6
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
De Maeslantkering kwam af in 1997. Door de Nieuwe Waterweg varen grote schepen naar Rotterdam.
Antwoord: 1997, schepen. Het woord treinen blijft over. Extra vraag voor snelle lezers: welk nieuw probleem staat er in deel 2? Een dam zou de route van de schepen afsluiten.
Leesspoor · AVI E6
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Waarom kon er geen gewone dam in de Nieuwe Waterweg komen?
Tip: lees het laatste stukje van deel 2.
Antwoord: dan konden de grote schepen niet meer naar de haven van Rotterdam varen. Bespreek: dit is een tweede probleem, en de kering in deel 3 is de oplossing.
Leesspoor · AVI E6
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Een deur in de zee · deel 3 van 3
Daarom bedachten de bouwers een kering die bijna altijd open staat. Aan elke kant van het water ligt een enorme stalen arm. Die is ongeveer zo lang als de Eiffeltoren hoog is. Komt er een zware storm aan, dan draaien de armen naar elkaar toe. Zo kan het zeewater er niet langs.
Na de storm gaan ze weer open, zodat de schepen weer kunnen varen. De eerste keer dat de kering echt dicht moest, was in november 2007.
Deel 3: laat de leerlingen het deel eerst zelf stil lezen. Wie nog moeite heeft met lezen, kan daarna de luisterknop gebruiken en meelezen. Daarna volgen drie vragen over de hele tekst.
Leesspoor · AVI E6
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Waarom werden de Deltawerken gebouwd?
Tip: lees de laatste zin van deel 1 en de eerste van deel 2.
Om de haven van Rotterdam groter te maken.
Om meer land te maken in de zee.
Om schepen sneller te laten varen.
Om een nieuwe watersnoodramp te voorkomen.
Antwoord: D. Het signaalwoord daarom aan het begin van deel 2 verbindt de ramp met de oplossing.
Leesspoor · AVI E6
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Wanneer draaien de armen van de kering dicht?
Tip: zoek het woord storm in deel 3.
Antwoord: als er een zware storm aankomt. Vraag door: welk woord laat zien waarom de kering daarna weer opengaat? Zodat: zodat de schepen weer kunnen varen.
Leesspoor · AVI E6
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Wat is de oplossing die in deel 3 staat?
Tip: zoek het woord bedachten in deel 3.
Schepen varen voortaan naar een andere haven.
Een kering die bij storm dichtgaat en daarna weer open.
Een hoge dam die de Nieuwe Waterweg afsluit.
Een nieuwe dijk langs de hele kust van Zeeland.
Antwoord: B. De kering lost twee problemen tegelijk op: het water blijft buiten bij storm, en de schepen kunnen gewoon varen. C was juist niet mogelijk, dat staat in deel 2.
Leesspoor · AVI E6
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Leg in twee zinnen uit: wat was het probleem en wat is de oplossing?
Terugkijken: kijk na deze vraag samen terug naar de drie leerdoelen van dia 2. Voorbeeldantwoord: Bij een zware storm kan het water door de Nieuwe Waterweg het land in komen, maar een dam kon er niet komen vanwege de schepen. Daarom is er een kering die bij storm dichtgaat en daarna weer opengaat. Hulp: geef het begin "Het probleem was ... Daarom ..."
Let op: deel 1 noemt het aantal doden van de watersnoodramp van 1953. Er kunnen leerlingen zijn met familie uit Zeeland of Zuid-Holland voor wie dit dichtbij komt.
Slotdia: hier vind je meer kant-en-klare themalessen van LessonUp.