Mens of machine?
1 / 23
Lesson duration is: 45 minIntroduction
In deze les ontdekken leerlingen hoe chatbots zich door de tijd heen hebben ontwikkeld: van eenvoudige, op regels gebaseerde systemen tot moderne AI-chatbots zoals ChatGPT. Ze leren de verschillen tussen deze systemen begrijpen en plaatsen hedendaagse chatbots in een historische context.
Instructions
Voorkennis van leerlingen
De les vraagt geen specifieke voorkennis van leerlingen.
Voorbereiding van de docent
• Neem de les een keer door.
• Zorg voor een laptop per leerling.
Leerdoelen/vaardigheden
• De leerling weet in grote lijnen de geschiedenis van chatbots.
• De leerling weet op welke manier eerere chatbots werken en hoe deze verschillen met moderne chatbots.
• De leerling kan moderne chatbots zoals ChatGPT in historische context laatsen.
Aansluiting curriculum
De les kan worden gebruikt voor digitale geletterdheid bij het kerndoel 21D: “de leerling verkent mogelijkheden en beperkingen van AI”.
In de les leren de leerlingen beschrijven van verschillen tussen op regels gebaseerde digitale systemen en op statistiek gebaseerde AI-systemen.
Feedback
De makers van deze les willen graag weten wat je van de les vond. Ga daarvoor naar de (korte) vragenlijst. Heel veel dank!
ut.onl/docent4tu
Items in this lesson
Slide 1 - Slide
This item has no instructions
Slide 2 - Slide
This item has no instructions
Slide 3 - Slide
This item has no instructions
Waar denk je aan bij het woord 'chatbot'?
Slide 4 - Mind map
Er zijn natuurlijk geen foute antwoorden perse, maar 'goede' antwoorden kunnen zijn:
- Artificial Intelligence (AI)
- ChatGPT
- Siri
- Etc.
Slide 5 - Slide
Leg uit wat een chatbot is. Benadruk dat ook een bol.com chatbot bestaat en dat niet enkel chatbots zoals ChatGPT onder deze categorie vallen.
Vraag
Hoe oud is de allereerste chatbot?
A
5 jaar
B
10 jaar
C
30 jaar
D
60 jaar
Slide 6 - Quiz
This item has no instructions
Slide 7 - Slide
De eerste stappen tot een werkende chatbot werden gemaakt in de jaren ‘50.
Wetenschappers begonnen te experimenteren met primitieve vormen van taalherkenning en -productie. Zij waren de pioniers die het onbekende verkenden, en hoewel zij met hun pogingen de tijd ver vooruit waren , legden zij de basis voor wat komen zou.
Slide 8 - Slide
De eerste succesvolle chatbot was ELIZA. Deze chatbot was ontwikkeld door Joseph Weizenbaum tussen 1964 en 1966. De bot simuleert een psycholoog. ELIZA was een hele simpele chatbot.
Slide 9 - Slide
Geef voor deze opdracht max. 15 minuten. Als je merkt dat de leerlingen eerder "uitgespeeld" zijn ga dan eerder door.
In de vorige opdracht hebben we een gesprek gevoerd met ELIZA en ChatGPT. Wat zijn de grootste verschillen tussen de 2 chatbots die jullie gemerkt hebben?
Slide 10 - Mind map
Antwoorden kunnen zijn:
- ELIZA reageert met standaardantwoorden, ChatGPT reageert met dynamische en context afhankelijke antwoorden
- ELIZA werkt via “pattern matching”, ChatGPT werkt met complexe neurale netwerken
- Etc.
Slide 11 - Slide
ELIZA werkt op basis van “pattern matching". De chatbot herkent (een combinatie) van woorden en reageert met 1 van de vooraf geprogrameerde standaardreacties. Dit is dus een erg simpel model, en zoals jullie hebben gezien zorgt dit al snel voor problemen.
Slide 12 - Slide
ELIZA was dus ontstaan in de jaren ‘60. Rond deze tijd zijn er nog een aantal andere chatbots ontwikkeld, maar deze waren niet erg bijzonder.
Vervolgens in de jaren ’70 was de ‘AI winter’. Er was veel kritiek op de ontwikkeling van AI, en financiering werd teruggetrokken. Hierdoor konden onderzoekers niet verder met de ontwikkeling van AI en chatbots.
In de jaren ’80 en ’90 werd er een nieuw principe ontdekt: machine learning. Met deze techniek konden er veel complexere modellen getraind worden en dit zou ook zorgen voor veel geadvanceerdere chatbots. Er was echter 1 probleem…
Slide 13 - Slide
Het probleem was computers! Computers van die tijd waren sloom en erg duur. Voor machine learning heb je relatief veel computerkracht nodig. Hierdoor liep de ontwikkeling weer vast, de techniek was er simpelweg nog niet (klaar voor0. Een voorbeeld van een van de eerste computers was de ENIAC (zie figuur).
Vraag
Hoeveel berekeningen per seconde kon de ENIAC doen? Ter vergelijking, een moderne smartphone kan er miljarden per seconden!
A
5.000
B
1.000.000
C
100.000
D
10.000.000
Slide 14 - Quiz
This item has no instructions
Slide 15 - Slide
De game industrie zorgde voor de grote doorbraak in de ontwikkeling van machine learning en AI! Nvidia ontwikkelde een Graphics Processing Unit (GPU) die 1000x zo veel rekenkracht had. Deze werden niet alleen gebruikt bij games, maar ook voor veel snellere en krachtigere berekeningen.
Hierdoor ging de ontwikkeling van chatbots weer in een sneltreinvaart, denk bijv. aan Siri in 2011.
Slide 16 - Slide
In 2015 kwam er een doorbraak die de wereld zou veranderen. Een team van onderzoekers bij Google introduceerde een nieuw type neurale netwerk genaamd een 'Generative Adversarial Network' of GAN. Met GANs konden machines niet alleen leren van data, maar ook nieuwe data genereren die bijna niet van echt te onderscheiden was.
In 2022 kwam OpenAI met ChatGPT, wat we inmiddels allemaal kennen en gebruiken.
Hoe of waar denk je dat chatbots in de toekomst gebruikt gaan worden?
Slide 17 - Mind map
This item has no instructions
Slide 18 - Slide
This item has no instructions
Slide 19 - Slide
Toelichting
Deze dia is bedoeld om leerlingen te helpen zich te oriënteren op vervolgopleidingen. Onbekend maakt onbemind en op deze manier maken ze kennis met wellicht onbekende studierichtingen.
Slide 20 - Slide
This item has no instructions
Slide 21 - Slide
This item has no instructions
Slide 22 - Slide
This item has no instructions
Slide 23 - Slide
This item has no instructions
