Coöperatieve werkvormen

2. De leerlingen krijg en de tijd om (in stilte) over die vraag na te denken (Denken).

3. Vervolgens bespreken de leerlingen, in tweetallen, hun antwoorden (Delen).

4. De docent vraagt willekeurig enkele leerlingen naar hun antwoord (Uitwisselen).

Deze werkvorm kan op veel plaatsen in de les gebruikt worden waar men normaliter met traditionele vraag technieken zou werken.

De werkvorm ''denken – delen - uitwisselen''  is vooral geschikt voor opdrachten waarvoor verschillende antwoorden goed zijn of waarvoor de antwoorden elkaar aanvullen. Zo kan deze werkvorm goed gebruikt worden om voorkennis te activeren. Essentieel is dat leerlingen tijd krijgen om eerst zelf na te denken over de gestelde vraag. Laat het opschrijven, dat helpt de aandacht te richten. Na een teken van de docent kunnen de leerlingen hun antwoorden meedelen aan hun

buurman of buurvrouw.

Na de bespreking in tweetallen vraagt de docent willekeurig aan leerlingen naar hun antwoord. Daarbij kunnen ook steeds andere leerlingen worden uitgenodigd om te reageren. Hierdoor kan de uitwisseling het karakter van een leergesprek krijgen.

De werkvorm Denken – delen - uitwisselen creëert in de lessen de ruimte tot denken, maakt het denken van de leerlingen ‘zichtbaar’ en vergroot de individuele aanspreekbaarheid.

- Duitse tekst

- LessonUp voor moderne vreemde talen

1. Individueel

De docent zorgt ervoor dat elke leerling eerst individueel aan de opgaven werkt. Dit kan dus ook het huiswerk zijn. Er vindt pasuitwisseling plaats als beide leerlingenvan een duo de opdracht(en) af hebben.

2. Check in duo’s

Elke leerling vergelijkt de eigen uitkomsten of antwoorden met die van een medeleerling. Aangezien er maar één goed antwoord mogelijk is moeten de leerlingen het eens worden. Bij verschillende antwoorden moeten ze elkaar uitleggen hoe ze aan hun antwoord gekomen zijn, waar ze het antwoord gevonden hebben.

- Duitse tekst

- LessonUp voor moderne vreemde talen

2. De leerlingen gaan in tweetallen zitten en wisselen hun flitskaarten uit.

3. De helper leest de vraag voor en controleert het gegeven antwoord. Het is belangrijk dat de helper af en toe complimenten geeft als het goed gaat.

4. Er vindt een korte klassikale nabespreking plaats. 

Tips voor het maatje van leerlingen die het moeilijk hebben:

- Zeg niet enkel het goede antwoord, maar toon ze ook.

- Stel hulpvragen die je partner kunnen helpen om op het juiste antwoord te komen.

- Laat de leerlingen het woord in zijn schrift opschrijven, zodat de leerling het beter kan onthouden.

Benadruk dat het belangrijk is om elkaar te helpen indien het juiste antwoord niet meteen gegeven wordt door hulpvragen te stellen.

- Onthoudwoorden: vb: der, die, das in het Duits

- Tegenstellingen, synoniemen..

- Woordjes van de woordenlijst (woorden vertalen naar het Nederlands)

- Woorden + afbeeldingen (ene kant van de flitskaart het woord en aan de andere kant de afbeelding). 

- Duitse tekst

- Format Flitskaarten

- LessonUp moderne vreemde talen

1. Klassikaal wordt er een tekst gelezen en besproken.

2. De leerlingen gaan in groepjes zitten. De eerste dobbelt met de dobbelsteen. Met het woord dat bovenop komt, wordt een vraag bedacht over de tekst (5 w's en 1'h).

3. De rest van het groepje geeft antwoord op de vraag.

4. De vragen en antwoorden worden opgeschreven.

Maak eerst de dobbelsteen. Afhankelijk van de oefening, kies je voor één of twee dobbelstenen. Noteer op de zijde van elke dobbelsteen een vraagwoord: wat? waar? hoe? waarmee? waarom? wie? wanneer? (er kunnen ook twee dobbelstenen worden gebruikt, nog één met werkwoordvervoegingen)

Deze coöperatieve werkvorm is meer geschikt voor het lezen van teksten voor wat grotere groepjes. In de klas wordt een tekst gelezen en besproken. Daarna gaan de leerlingen in groepjes zitten. De eerste dobbelt met de dobbelsteen, waarop bijvoorbeeld de woorden wie, wat, waar, wanneer, waarom en hoe staan. Met het woord dat bovenop komt wordt een vraag bedacht over de tekst. De rest van het groepje geeft antwoord op de vraag. Vragen en antwoorden worden opgeschreven en enkele worden klassikaal nabesproken. 

Door leerlingen allemaal het antwoord te laten noteren, is er een gelijke deelname en wordt elke leerling verplicht na te denken en mee te werken. Hier heb je minder controle op wanneer het enkel mondeling gebeurt. Het laten noteren van de vragen is interessant voor de nabespreking nadien en ter controle wanneer je langs gaat bij de groepen. Dit vergt echter meer tijd en een grotere schrijfvaardigheid van de leerlingen. Eventueel kan je enkel de leerling die dobbelde de vraag laten noteren. Kortom, door deze vorm in te zetten zijn leerlingen veel actiever met de tekst bezig.

2. De leerlingen worden verdeeld in heterogene groepen. (stamgroep)

3. De docent nummert de groepsleden van de stamgroepen. Alle nummers 1 gaan bij elkaar zitten etc. De leerkracht verdeelt de tekst (deze heeft de docent al in gelijkwaardige delen geknipt). Dit worden de expertgroepen. Ze bestuderen de tekst, maken aantekeningen of een samenvatting.

4. De leerlingen keren terug naar de stamgroep en vertellen om de beurt wat ze gelezen hebben in de expert-groep. Ze voegen de informatie bij elkaar en maken er één lopende tekst van.

- Duitse tekst

- LessonUp moderne vreemde talen 

1. Maak groepjes van vier.

2. Geef elk groepje een vel papier en laat een cirkel in het midden zetten.

3. In deze cirkel wordt het onderwerp opgeschreven.

4. De leerlingen lezen gezamenlijk een tekst.

5. In de mindmap schrijven ze de woorden op waar het verhaal over gaat.

- A3 papier per groepje

- 4 verschillende kleuren pennen, 1 per leerling

Het voordeel van een mindmap is dat leerlingen de kennis beter onthouden. Leerlingen ontdekken hoe ze kernwoorden uit een tekst kunnen halen. Die kernwoorden kunnen ze nadien gebruiken voor hun mindmap. Het opschrijven van woorden bij de verschillende onderdelen zorgt er voor dat ze er actief mee bezig zijn. Behalve bij het lezen van teksten kun je deze werkvorm o.a. gebruiken bij de start van een nieuw thema. Op deze manier kun je als docent te weten komen wat de leerlingen al weten over het onderwerp dat je gaat behandelen. Hierdoor kun je je lessen nog beter voorbereiden. Je kunt deze werkvorm ook goed gebruiken om een les of thema af te sluiten. Op die manier is gelijk duidelijk wat de leerlingen hebben onthouden van de les.

Bijlage
- Duitse tekst

- LessonUp Duits + moderne vreemde taal

2. De leerlingen krijgen allemaal een nummer van 1 t/m 4.

3. De docent stelt een vraag over de tekst.

4. De leerlingen krijgen de tijd om eerst het antwoord zelf te zoeken in de tekst. 

5. De leerlingen overleggen met elkaar en komen tot een antwoord. Ze zorgen ervoor dat iedereen het antwoord weet.

6. De docent noemt een nummer en de kinderen met dat nummer steken hun hand op en geven het antwoord op de vraag.

Als docent maak je groepjes van ongeveer vier kinderen, en je geeft elk kind een eigen nummer. Je legt uit dat één van de kinderen straks antwoord moet geven, en dat jij als docent kiest welke leerling door het noemen van een nummer.

Je stelt een vraag of geeft een opdracht en legt uit dat iedereen in de groep aan het eind van de opdracht het antwoord moet weten en moet kunnen onderbouwen. Iedere leerling denkt eerst zelf na en schrijft het antwoord op. De verantwoording ligt dus bij elk kind. Je moet allemaal hebben nagedacht over het antwoord. Als ze dit gedaan hebben gaan ze overleggen over het antwoord, en samen komen tot een groepsantwoord. Dit groepsantwoord moet elke leerling van de groep kunnen geven en kunnen motiveren. Door het op deze manier te doen gaan leerlingen elkaar

Deze werkvorm genummerde hoofden is heel geschikt om toe te passen in grote groepen. Overleggen, compromissen sluiten en overeenstemming bereiken wordt bij deze werkvorm geoefend.

Vergroten van de woordenschat; wat betekent…..?

Vragen naar aanleiding van een tekst.

1. De leerlingen vormen tweetallen.

2. Alle leerlingen bedenken vragen over de gelezen tekst die ze aan een ander willen gaan stellen en schrijven ze ook op.

3. Leerling 1 interviewt  leerling 2. Daarna wisselen de kinderen van rol.

Leerlingen oefenen bij deze werkvorm het vragen stellen, luisteren naar elkaar, doorvragen, maar ook samenvatten omdat ze het gehoorde moeten terugvertellen tijdens de klassikale nabespreking. Je kunt deze werkvorm inzetten als oriëntatie of om de voorkennis te activeren, maar ook als zelfstandige verwerking of reflectieopdracht.

- Tekst Duits

- LessonUp Duits + moderne vreemde taal

1. De leerlingen vormen duo's 

2. In elk groepje schrijft iedere leerling 3 stellingen op. Twee stellingen zijn waar, één is niet waar. 

Deze werkvorm kan op verschillende manieren worden ingezet.  Deze werkvorm is eigenlijk bedoeld om de kennis van de leerlingen te testen. Je kan het inzetten om te achterhalen in hoeverre zij de lesstof machtig zijn.

Coöperatief leren komt in deze werkvorm sterk aan bod. Wanneer elke leerling schrijft, is er gelijke deelname en gelijktijdigheid. Benadruk de positieve wederzijdse afhankelijkheid: ‘Zorg dat jullie beiden de beweringen kunnen uitleggen. Je moet dus niet alleen zorgen dat jij het begrijpt maar ook dat je buur het begrijpt.’ Maak de leerlingen bewust van de meerwaarde van het samenwerken: ‘Met twee kan je betere beweringen bedenken dan alleen.’ ‘Je leert het meest door iets uit te leggen aan iemand anders.’

- Welk woord is verkeerd geschreven in de tekst? Maak er een wedstrijd van. Bijv. wie vindt er als eerst 5 fout geschreven woorden in de tekst.

- De docent geeft een tekst met daarin verschillende fouten. Dat kunnen tekstuele fouten in de tekst zijn. De leerlingen overleggen, nadat ze eerst zelf hebben nagedacht wat de fout is in de tekst. Of de docent kiest er voor om leerlingen 3 keuzes te geven met daarin het juiste antwoord. 

- Duitse tekst

- LessonUp Duits + moderne vreemde talen