§7.5 Periodieke grafieken (leerjaar 2)

7

Formules en grafieken

Paragraaf 7.5

Periodieke grafieken

Een reuzenrad draait rondjes: telkens omhoog, telkens omlaag. Hoe ziet de grafiek van je hoogte eruit?

Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 2, vmbo-kgt (mavo)

1 / 15
suivant
Slide 1: Slide
newEditorWiskundeMiddelbare schoolvmbo t

Cette leçon contient 15 diapositives, avec quiz interactifs et diapositives de texte.

Signaler cette leçon

Introduction

Leerlingen herkennen periodieke grafieken, lezen de periode, de hoogste en de laagste waarde af en gebruiken de herhaling om waarden verder in de tijd te vinden. Les bij Getal & Ruimte vmbo-kgt (mavo) leerjaar 2, hoofdstuk 7 Formules en grafieken, paragraaf 7.5. Met startvraag, theorie, opdrachten Kennis en Toepassing, een Verderkijker en de checklist leerdoelen.

Éléments de cette leçon

7

Formules en grafieken

Paragraaf 7.5

Periodieke grafieken

Een reuzenrad draait rondjes: telkens omhoog, telkens omlaag. Hoe ziet de grafiek van je hoogte eruit?

Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 2, vmbo-kgt (mavo)

Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 2, hoofdstuk 7 Formules en grafieken, paragraaf 7.5 Periodieke grafieken. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 7

Paragraaf 7.5

7.5  Periodieke grafieken

Leerdoelen

7.5.1

Je kunt een periodieke grafiek herkennen aan het herhalende patroon.

7.5.2

Je kunt de periode en de hoogste en laagste waarde aflezen in een grafiek.

7.5.3

Je kunt met de periode een waarde verder in de tijd bepalen.

De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 7

Paragraaf 7.5

Startvraag

Rondjes in het reuzenrad

Je zit in een gondel van een reuzenrad dat steeds rondjes draait. Hoe ziet de grafiek van je hoogte tegen de tijd eruit?

A

Een rechte stijgende lijn

B

Een golf die zich steeds herhaalt

C

Een horizontale lijn

D

Een lijn die steeds stijler gaat

Laat eerst stemmen en vraag naar de redenering: je gaat omhoog, omlaag, weer omhoog. Wie de rechte stijgende lijn kiest, denkt aan een lift die alleen omhoog gaat. De horizontale lijn hoort bij stilstaan. Dit leidt naar periodieke grafieken.

Hoofdstuk 7

Paragraaf 7.5

Een patroon dat zich herhaalt

Een grafiek die steeds hetzelfde patroon herhaalt, heet periodiek. De periode is de tijd van één herhaling. Hier duurt een rondje 8 minuten: de periode is 8 minuten. Het hoogste punt is 22 m, het laagste 2 m.

Laat de leerlingen de top bij t = 4 en t = 12 aanwijzen en de afstand ertussen meten: 8 minuten. Dat is de periode. Het laagste punt zit op t = 0, 8 en 16. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 7

Paragraaf 7.5

Opdrachten Kennis

1

Wat is de hoogste temperatuur in de grafiek?

A

3 °C

B

11 °C

C

19 °C

D

24 °C

Het hoogste punt van de lijn ligt bij 19 °C, in maand 7 en maand 19. Wie 3 °C kiest, leest het laagste punt af. Wie 11 °C kiest, neemt het midden tussen hoog en laag. Wie 24 kiest, leest het einde van de x-as af in plaats van de hoogste temperatuur. Image credit: Eigen figuur, LessonUp

Hoofdstuk 7

Paragraaf 7.5

Drie begrippen

Met deze drie lees je een periodieke grafiek.

Periode

De lengte van één herhaling. Meet de afstand tussen twee toppen.

Hoogste en laagste

Het hoogste en het laagste punt. Reuzenrad: 22 m en 2 m.

Midden

Precies tussen hoogste en laagste: (22 + 2) : 2 = 12.

Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 7

Paragraaf 7.5

Voorbeeldopdracht 1

In de grafiek zie je de temperatuur per maand. Wat is het verschil tussen de hoogste en de laagste temperatuur?

gegeven

Hoogste temperatuur: 19 °C

Laagste temperatuur: 3 °C

uitwerking

Verschil: 19 − 3 = 16

antwoord

Het verschil is 16 °C

Laat de leerlingen de stippellijnen volgen naar de y-as. Het verschil tussen hoogste en laagste waarde is een manier om te zeggen hoe sterk de grafiek op en neer gaat. Doorvraag: wat is het midden van de grafiek? Dat is 11. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 7

Paragraaf 7.5

Doorrekenen met de periode

Het patroon herhaalt zich elke 8 minuten. De hoogte op t = 20 weet je zonder de grafiek te tekenen: 20 = 16 + 4. Dus op t = 20 is de hoogte gelijk aan die op t = 4: 22 m.

Dit is de kern van periodieke grafieken: trek net zo vaak de periode af tot je in het getekende stuk zit. 20 − 8 − 8 = 4. Laat leerlingen dit ook doen voor t = 28 (dat is 4) en t = 24 (dat is 0). Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 7

Paragraaf 7.5

Opdrachten Toepassing

2

Het patroon herhaalt zich elke 8 minuten. Wat is de hoogte op t = 26 minuten?

26 − 8 − 8 − 8 = 2, dus op t = 26 is de hoogte gelijk aan die op t = 2. In de grafiek is dat 12 m. Wie 22 antwoordt, kijkt naar het hoogste punt, wie 2 antwoordt, kijkt naar het laagste punt. Doorvraag: wat is de hoogte op t = 30? Image credit: Eigen figuur, LessonUp

Vul de ontbrekende woorden in.

Hoofdstuk 7

Paragraaf 7.5

Opdrachten Kennis

3

De tijd van één herhaling heet de periode.

Het hoogste punt van de grafiek heet het maximum.

Het laagste punt van de grafiek heet het minimum.

periode
maximum
minimum
midden
top

Hier gaat het om de woorden. Wie midden of top kiest, haalt twee begrippen door elkaar: het midden ligt tussen hoogste en laagste punt. Laat leerlingen de begrippen zelf aanwijzen in de grafiek van het reuzenrad.

Hoofdstuk 7

Paragraaf 7.5

Opdrachten Toepassing

4

Welke van deze situaties geeft een periodieke grafiek?

A

Het getij: elke dag twee keer hoog water

B

Je lengte tussen je 5e en je 15e jaar

C

Je spaargeld als je elke week 5 euro spaart

D

De prijs van een broodje over tien jaar

Alleen bij het getij herhaalt het patroon zich steeds: hoog, laag, hoog, laag. Lengte en spaargeld stijgen alleen en de prijs van een broodje hangt van veel dingen af. Laat leerlingen zelf een voorbeeld bedenken, zoals de dagen van de week of de seizoenen.

Hoofdstuk 7

Paragraaf 7.5

Opdrachten Toepassing

★ 5

Een periodieke grafiek heeft het midden op 12 en de hoogste waarde 18. Wat is de laagste waarde?

Het midden ligt precies tussen hoogste en laagste: 18 ligt 6 boven het midden, dus de laagste waarde ligt 6 eronder: 12 − 6 = 6. Wie 30 antwoordt, telt in plaats van af te trekken, wie 24 antwoordt, verdubbelt het midden. Doorvraag: wat zou het midden zijn bij 18 en 2?

Hoofdstuk 7

Paragraaf 7.5

V E R D E R K I J K E R

Periodiek in het echt

Veel dingen herhalen zich: de seizoenen met een periode van een jaar, het getij met een periode van ongeveer 12 uur en 25 minuten, en een hartslag in rust met een periode van ongeveer een seconde. De temperatuurgrafiek hoort bij een periode van 12 maanden.

Laat leerlingen bedenken welke periode hoort bij de dagen van de week (7 dagen), de maan (ongeveer 29,5 dagen) en een schoolbel op de wekker. Bespreek dat veel natuurlijke patronen niet precies even lang duren. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 7

Paragraaf 7.5

Checklist leerdoelen

Welk leerdoel vind je nog het lastigst?

1

7.5.1 Periodieke grafieken herkennen

2

7.5.2 Periode, hoogste en laagste waarde aflezen

3

7.5.3 Waarden verder in de tijd bepalen

4

Ik kan ze allemaal

In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.

7.5

Klik hier

Image credit: LessonUp