Discriminatie - Wat doe jij?
Discriminatie
Wat doe jij?
Voortgezet onderwijs
La durée de la leçon est: 50 minIntroduction
Instructions
- Burgerschap: respect, gelijkwaardigheid, omgaan met verschillen,
- Digitale geletterdheid: bewust gebruik van sociale media, online veiligheid,
- Mens & Maatschappij: inzicht in maatschappelijke vraagstukken.
- kunnen de leerlingen verschillende vormen van discriminatie opnoemen,
- kunnen de leerlingen uitleggen waarom discriminatie schadelijk is,
- kunnen de leerlingen vertellen wat zij kunnen doen bij discriminatie (in actie komen, steun vragen, melden),
- kennen de leerlingen Discriminatie.nl/Jeugd en weten ze hoe het meldpunt werkt,
- reflecteren de leerlingen op hun eigen houding en groepsgedrag.
Instructions
Éléments de cette leçon
Discriminatie
Wat doe jij?
Voortgezet onderwijs
Vandaag gaan jullie onderzoeken wat discriminatie is en wat je kunt doen als je ermee in aanraking komt. Zelf, of als je ziet dat het anderen overkomt.
Door op 'Klaslokaal' te klikken zie je wie er interactief meedoen aan je les.
De leerlingen kunnen deelnemen via lessonup.app. Hier kunnen zij de code invoeren die linksonder in het scherm waarin je lesgeeft altijd zichtbaar is, of in de pop-up die verschijnt wanneer je op 'Klaslokaal' klikt. In deze pop-up staat ook een grote QR-code die leerlingen kunnen scannen om deel te nemen aan de les.
Je kunt navigeren met de pijltjestoetsen of door op de pijltjes onderaan de pagina ('Vorige' en 'Volgende') te klikken op het bord.
Mocht het niet mogelijk of wenselijk zijn dat leerlingen via eigen devices deelnemen, dan kan deze les alleen via het digibord getoond worden. De leerlingen kunnen dan middels bijvoorbeeld het opsteken van hun vinger op vragen reageren.
Tijdens deze les ontdek je:
wat discriminatie is
waarom discriminatie verboden is
wat jij kunt doen als je discriminatie meemaakt of ziet
wat jij zelf tegen discriminatie kunt doen
wat Discriminatie.nl/Jeugd is
Vooraf
Bespreek met de leerlingen wat er tijdens deze les aan bod zal komen en wat zij kunnen leren.
Wat is discriminatie volgens jou?
Inleiding
Vraag de leerlingen wat volgens hen discriminatie is. Ze kunnen een aantal steekwoorden of een korte zin invoeren. De leerlingen kunnen meerdere antwoorden invoeren.
Door op de vakjes die op de slide verschijnen te klikken kan een antwoord bekeken worden. Een andere optie is om onderaan de pagina op 'Toon antwoorden' te klikken. Nu worden alle gegeven antwoorden in een keer zichtbaar.
Indien gewenst kan je de antwoorden verslepen. Op die manier kunnen er categorieën worden gemaakt.
Bespreek aan de hand van de antwoorden wat de leerlingen onder discriminatie verstaan.
Kern 1
Wat is discriminatie precies? Bekijk het filmfragment.
Discriminatie is het ongelijk behandelen, achterstellen of uitsluiten van mensen op basis van persoonlijke kenmerken — zoals huidskleur, geslacht, leeftijd, geloof, handicap of seksuele geaardheid — zonder geldige rechtvaardiging. Dit verboden onderscheid kan direct (expliciet) of indirect (verhuld) zijn en is in strijd met de wet en kinder- en mensenrechten.
De begrippen Vooroordeel en Discriminatie kunnen aan het einde, door op de oogicoontjes te klikken, worden toegelicht.
Heb je wel eens meegemaakt dat iemand werd buitengesloten?
Ja
Nee
Dat weet ik niet
Discriminatie is verboden, maar het komt helaas toch vaak voor. Vraag de leerlingen of zij wel eens hebben meegemaakt dat iemand gediscrimineerd werd. Hebben zij wel eens meegemaakt dat iemand werd buitengesloten? Of hebben zij het zelf ooit ervaren?
Laat de leerlingen hun antwoord kiezen. In beeld verschijnen de antwoorden in percentages. Bekijk en bespreek de uitkomst.
Discriminatiegronden
(Kenmerken waardoor je anders behandeld wordt)
Godsdienst of levensovertuiging
Herkomst/huidskleur
Geslacht
Seksuele gerichtheid
Leeftijd
Handicap of chronische ziekte
Nationaliteit
Politieke overtuiging
Burgerlijke staat
Niet-wettelijke gronden
In de verschillende wetten tegen discriminatie staat niet alleen dat mensen gelijk behandeld moeten worden, maar ook waarop je iemand niet mag buitensluiten of achterstellen. Dat gaat over persoonlijke kenmerken van mensen. Deze kenmerken noemen we discriminatiegronden. In Nederland staan deze in de wet, zoals in de Algemene Wet Gelijke Behandeling.
Dit zijn de belangrijkste wettelijke kenmerken waarop je niet mag discrimineren:
- Godsdienst of levensovertuiging
Bijvoorbeeld iemand uitsluiten omdat die persoon moslim, christen of atheïst is.
- Herkomst/huidskleur
Bijvoorbeeld iemand pesten omdat die persoon een andere huidskleur heeft.
- Geslacht
Jongens of meisjes anders behandelen.
- Seksuele gerichtheid
Bijvoorbeeld iemand discrimineren omdat die persoon homo, lesbisch of biseksueel is.
- Leeftijd
Mensen anders behandelen omdat ze jong of oud zijn.
- Handicap of chronische ziekte
Bijvoorbeeld iemand uitsluiten omdat die persoon in een rolstoel zit of dyslexie heeft.
- Nationaliteit
Iemand anders behandelen omdat die persoon uit een ander land komt.
- Politieke overtuiging
Iemand anders behandelen vanwege de politieke mening van die persoon.
- Burgerlijke staat
Iemand buitensluiten omdat die persoon bijvoorbeeld getrouwd is of juist niet.
Voorbeelden:
Een leerling mag niet geweigerd worden bij een schoolactiviteit omdat zij een hoofddoek draagt.
Een leerling mag niet gepest worden vanwege zijn huidskleur of geaardheid.
Niet alle gronden zijn opgenomen in de wet. Daarom maken we een onderscheid tussen wettelijke discriminatiegronden en niet-wettelijke gronden.
Wettelijke discriminatiegronden (zie boven) staan in de wet. Je mag niet om deze redenen worden buitengesloten of anders worden behandeld.
Niet-wettelijke discriminatiegronden staan niet in de wet. Toch zorgen ze soms voor een gevoel van discriminatie. Voorbeelden van niet-wettelijke gronden zijn uiterlijke kenmerken zoals lengte of tatoeages, of opleidingsniveau. Hoewel deze vormen van discriminatie juridisch niet altijd afdwingbaar zijn, kunnen ze wel leiden tot gevoelens van ongelijkheid of uitsluiting.
Bekijk de gronden en bespreek het klassikaal. Welke nieuwe dingen hebben de leerlingen gehoord? Wat wisten zij al? Hebben ze vragen? Zien ze dat iedereen slachtoffer kan worden van discriminatie?
Het begrip Discriminatiegronden kan aan het einde, door op het oogicoontje te klikken, worden toegelicht.
Artikel 1 van de Grondwet
Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld.
Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, handicap, seksuele gerichtheid of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.
De Nederlandse Grondwet (artikel 1) en andere wetten verbieden discriminatie en geven aan dat iedereen in gelijke gevallen gelijk behandeld moet worden, ongeacht deze eerder genoemde kenmerken. Dit beschermt mensen tegen onterechte uitsluiting of achterstelling op bijvoorbeeld het werk, bij huisvesting, of in de zorg.
Bekijk artikel 1 en bespreek het klassikaal. Welke nieuwe dingen hebben de leerlingen gehoord? Wat wisten zij al? Hebben ze vragen?
Het begrip Grondwet kan aan het einde, door op het oogicoontje te klikken, worden toegelicht.
Wat doe jij?
Kern 2
Discriminatie is dus verboden. Toch komt het helaas vaak voor. Wat kan jij doen als je discriminatie ziet en ziet dat iemand buitengesloten wordt?
De leerlingen gaan in vier situaties ontdekken wat zij tegen discriminatie kunnen doen.
Introductie: Misschien overkomt het jou ook wel eens: buitensluiten, of buitengesloten worden, of zien dat dit iemand anders overkomt. Hoe voelt dit, en wat kan je doen als het jou of een ander overkomt? Dat gaan jullie nu ontdekken via een aantal verschillende situaties:
- De groepsapp
- De gymles
- De grap
- De vacature
Gezamenlijk eindigen we bij 5, De veilige plek.
Ik doe niets. Straks moeten ze mij hebben.
Ik zeg dat het niet grappig is.
Ik maak een screenshot en deel het met iemand die ik vertrouw en die kan helpen.
Ik vind het wel grappig en plaats een lachende smiley.
De klassenapp
In de klassenapp stuurt iemand een bewerkte foto van Amira. Zij is moslima en draagt een hoofddoek. Bij de foto staat een beledigende tekst.
Wat doe jij?
Laat de leerlingen individueel hun antwoord invullen. In beeld verschijnen de antwoorden in percentages.
Bespreek de uitkomst na met behulp van de volgende slide.
Online pesten, online buitensluiten en online discriminatie is ook verboden.
Niet reageren lijkt veilig, maar het helpt het slachtoffer niet. Ook negeren helpt niet. Online stilte kan lijken alsof je het goedkeurt.
Door iets te zeggen of te doen, laat je zien dat het niet normaal is. Hierbij kan je om hulp vragen.
Wat vinden de leerlingen hiervan? Zijn ze het ermee eens, of hebben ze misschien andere ideeën?
De gymles
Tijdens gym wordt Sam, die een lichamelijke beperking heeft, steeds als laatste gekozen. Iemand zegt: “Hij kan beter de scores bijhouden”.
Wat doe jij?
Niks, het is nu eenmaal zo.
Ik kies Sam met opzet als teamgenoot.
Ik zeg er iets van tegen de gymdocent.
Laat de gymdocent het maar oplossen.
Laat de leerlingen individueel hun antwoord invullen. In beeld verschijnen de antwoorden in percentages.
Bespreek de uitkomst na met behulp van de volgende slide.
Door niks te doen, blijft het oneerlijk. Laat je zien dat iedereen meetelt.
De docent kan helpen, maar jij kunt ook het verschil maken.
Wat vinden de leerlingen hiervan? Zijn ze het ermee eens, of hebben ze misschien andere ideeën?
De grap
In de klas wordt een discriminerende grap gemaakt over een meisje dat lesbisch is.
Wat doe jij?
Laat de leerlingen hier eerst in tweetallen over nadenken. Daarna kunnen zij (meerdere) antwoorden invoeren.
Wat doe jij?
Door op de vakjes die op de slide verschijnen te klikken kunnen de antwoorden bekeken worden. Een andere optie is om onderaan de pagina op 'Toon antwoorden' te klikken. Nu worden alle gegeven antwoorden in een keer zichtbaar.
Bespreek de uitkomst na met behulp van de volgende slide.
Door te reageren, laat je merken dat discriminatie niet normaal is.
Zo help je de klas veiliger maken.
Wat vinden de leerlingen hiervan? Zijn ze het ermee eens, of hebben ze misschien andere ideeën?
De vacature
Bekijk met de leerlingen het filmfragment. Een jongen solliciteert samen met twee vriendinnen op een baan. In tegenstelling tot zijn vriendinnen ontvangt de jongen een afwijzing. Hij denkt dat dit met zijn naam - en daarmee afkomst - te maken heeft.
Leg daarna de vraag op de volgende slide aan de leerlingen voor.
Ik zou er een grap over maken om het luchtig te houden.
Ik doe niets. Dit soort dingen gebeuren nu eenmaal.
Ik zou er met iemand over praten of het melden.
Wat zou jij doen als dit jou of iemand die je kent overkomt?
Laat de leerlingen individueel hun antwoord invullen. In beeld verschijnen de antwoorden in percentages.
Bespreek de uitkomst.
Bekijk met de leerlingen het tweede deel van het filmpje. Hierin wordt duidelijk wat de jongen gaat doen: hij praat erover met zijn moeder, en neemt contact op met Discriminatie.nl.
Ga hierna door naar de terugkoppeling op de volgende slide.
Ook dit is discriminatie. Negeer het niet.
Grapjes kunnen het probleem groter maken.
Praat erover met iemand die je vertrouwt.
Je kunt altijd hulp zoeken of melding maken.
Wat vinden de leerlingen hiervan? Zijn ze het ermee eens, of hebben ze misschien andere ideeën?
Discriminatie is niet oké.
Blijf er niet mee zitten.
Erover praten helpt.
Wij luisteren naar jouw verhaal en helpen je.
Je staat er niet alleen voor!
Melden kan ook anoniem en is altijd gratis
Ga naar Discriminatie.nl/Jeugd
De veilige plek
Kern 3
Word je gediscrimineerd, zie je dat iemand anders wordt buitengesloten of heb je er vragen over? Dan kan je contact opnemen met het kindvriendelijk discriminatiemeldpunt: Discriminatie.nl Jeugd. Dat is er speciaal voor kinderen en jongeren, en dus ook voor jou. Want discriminatie is verkeerd, gediscrimineerd worden ligt nooit aan jou!
Als je een melding maakt, komt het bericht binnen bij een antidiscriminatiebureau in jouw omgeving.
Wil je liever jouw naam en telefoonnummer of emailadres niet geven? Dat kan. Het verhaal telt dan wel mee in de registratie, maar de medewerkers van Discriminatie.nl Jeugd kunnen geen contact opnemen om te helpen. Vul je wel jouw gegevens in, dan neemt een medewerker contact met je op.
Hij of zij vraagt wat jij hebt meegemaakt. Er wordt goed naar je geluisterd. Samen wordt gekeken hoe jij geholpen kan worden. Als jij dat wil, wordt er een afspraak gepland om verder te praten. Dit kan bijvoorbeeld bij jou op school of op een andere plek waar jij je fijn voelt. Je mag ook naar een van de kantoren komen.
Soms kunnen zij je niet helpen. Dan wordt er gezocht naar een andere organisatie die dat wel kan. Of je krijgt advies. Je kan ook anoniem of samen met bijvoorbeeld je ouders contact opnemen. Het is gratis.
Klik op 'Discriminatie.nl/Jeugd' om de website te openen. Klik op de rode balk met de tekst 'Vertel het hier!' en bekijk samen hoe het meldformulier eruit ziet. Vul tot en met stap 5/6 ter illustratie gegevens in. Negeer stap 6.
Wat vind jij, moet je discriminatie melden?
Nee, dat verandert toch niets
Ja, buitensluiten is verboden dus er moet iets aan gedaan worden
Alleen als het heel erg is
Ik weet het niet/ik twijfel
Laat de leerlingen individueel hun antwoord invullen. In beeld verschijnen de antwoorden in percentages.
Benadruk dat melding maken van discriminatie via Discriminatie.nl/Jeugd altijd zin heeft. Een melding van discriminatie leidt helaas niet altijd tot een directe oplossing voor de melder. Maar door te melden ontstaat er inzicht over hoe vaak, op welke manier en waar er wordt gediscrimineerd. Meldingen brengen juist het probleem in kaart. Het zorgt ervoor dat iemand naar je luistert en dat je je gehoord voelt. Zodat je weet dat je er niet alleen voor staat. Je krijgt ondersteuning van experts, zodat je weet waar je recht op hebt en welke vervolgstappen je eventueel kunt nemen. En jouw melding informeert de gemeentelijke en landelijke politiek. Zo kan het bijdragen aan veranderingen in beleid en wetgeving.
Herken het – het is niet oké
Reageer – zeg er iets van of vraag hulp
Weet waar je terecht kunt – bij een docent, mentor, vertrouwenspersoon
of bij Discriminatie.nl/Jeugd
Zie of ervaar je discriminatie?
Het gaat erom dat:
- je weet wat discriminatie en buitensluiten is, dat je het herkent,
- je erop reageert. Zo laat je merken dat het niet normaal is,
- je weet waar je terecht kunt: bijvoorbeeld bij Discriminatie.nl/Jeugd.
Evaluatie
Met behulp van de spinner kan aan de leerlingen een aantal vragen worden voorgelegd. Zo wordt duidelijk of de leerlingen de lesstof hebben begrepen.
Start de spinner door op de spinner te klikken en vervolgens onderin op 'Draaien' te klikken:
- Is het makkelijk om iets tegen discriminatie te doen?: Wel: iets kleins kan al helpen, bijvoorbeeld door er iets van te zeggen / Niet: je moet het durven om te laten weten dat buitensluiting niet goed is.
- Noem een voorbeeld van discriminatie: Het gaat erom dat de leerlingen een voorbeeld noemen waarin het erom gaat dat iemand wordt uitgesloten om een persoonskenmerk.
- Leg uit: waarom is discriminatie oneerlijk?: Discriminatie is oneerlijk omdat het mensen ongelijk behandelt op basis van persoonlijke kenmerken (zoals afkomst, geslacht, geloof of handicap) die er in de meeste situaties helemaal niet toe doen. Het gaat uit van stereotypen en vooroordelen in plaats van iemands individuele vaardigheden, inzet of karakter.
- Wat kan jij tegen buitensluiting doen?: Herken, reageer, weet waar je terecht kunt.
- Wat kan je doen als je buitensluiting ziet?: Laat merken dat het niet normaal is en zoek hulp.
- Voor wie is Discriminatie.nl Jeugd?: Voor iedereen tot 18 jaar.
- Wat doen de mensen van Discriminatie.nl Jeugd?: Zij luisteren naar jouw verhaal en helpen je als je dat wilt. Hulp is gratis.
Noem twee dingen die je nog niet wist
Vraag de leerlingen twee dingen in te voeren die ze tijdens de les hebben geleerd. Door ze op het allerlaatste moment van de les actief na te laten denken over de inhoud van de les, halen ze onbewust hun kennis weer op. Dit geeft een beeld van hoeveel er is blijven hangen.
Schrijf één vraag op die je nog hebt
Wat willen leerlingen nog weten over het thema? De beste manier om daarachter te komen is door ze hun vraag op te laten schrijven. Beperk het tot slechts één vraag, zo kom je erachter wat ze écht willen weten. Dit kan je vervolgens meenemen naar een eventuele volgende les.
