Werkvormen: Voorspellen

• newEditor
• Aardrijkskunde
• Nederlands
• +2
• Basisschool
• Middelbare school
• MBO
• vmbo, mavo, havo, vwo
• Groep 5-8
• Leerjaar 1-6

Introduction

Voorspellen Hoe maak je leerlingen nieuwsgierig naar wat komen gaat? Voordat je iets laat zien, uitlegt of uitprobeert, schrijven leerlingen op wat er volgens hen gaat gebeuren, en waarom. Daarna laat je de uitkomst zien: een foto van later, het resultaat van een proef, de afloop van een verhaal. Leerlingen leggen hun voorspelling ernaast. Wie vooraf een verwachting uitspreekt, wil weten of die klopt. Zo maak je van luisteren een zoektocht naar het antwoord. Voorspellen is iets anders dan beredeneren. Een vraag die je met genoeg nadenken zelf kunt oplossen, is een puzzel. Bij een goede voorspel-vraag kan niemand het antwoord vooraf zeker weten: het ontvouwt zich pas tijdens de les.

Instructions

Wanneer zet je het in?

Aan het begin van een les, hoofdstuk of thema, om nieuwsgierig te maken en voorkennis naar boven te halen. Je ziet meteen wat de klas al verwacht, ook welke misvattingen er leven.
Het werkt het best bij een gebeurtenis of proces waar je les echt over gaat, en waar leerlingen net genoeg van weten om een vermoeden te hebben. Denk aan iets wat verandert in de tijd, een proef met een verrassende afloop of een verhaal waarvan je het einde nog niet kent. Voorspellen werkt in elk vak, al vanaf de onderbouw van de basisschool.

Hoe zet je het in?

1. De prikkel. Kies iets waarvan de afloop zich pas in je les laat zien: een foto van vroeger, de start van een proef of het begin van een verhaal.

2. De voorspelling. Laat leerlingen in een woordweb, open vraag of poll opschrijven wat er volgens hen gaat gebeuren. Vraag er altijd bij waarom ze dat denken. Verklap nog niets: de kracht zit erin dat iedereen eerst zelf een idee vastlegt.

3. De onthulling. Laat de uitkomst zien en leg die naast de voorspellingen. Wat klopte, wat verraste en waarom? Juist een verkeerde voorspelling bespreken helpt. Vraag niet alleen wie het goed had, maar vooral hoe leerlingen op hun idee kwamen. Gaat het verhaal nog verder? Laat dan opnieuw voorspellen.

Wat levert het op?

Leerlingen halen hun voorkennis naar boven en letten gerichter op, omdat ze willen weten of ze gelijk hebben. Ze onthouden vooral beter waar hun voorspelling over ging, dus laat ze voorspellen over de kern van je les. Jij weet vooraf wat de klas verwacht en kunt dat in je uitleg gericht bevestigen of ontkrachten.

Hoe maak je het?

In deze les staan drie uitgewerkte voorbeelden:
- Bij aardrijkskunde voorspellen leerlingen hoe het Aralmeer er 25 jaar na 1989 uitziet. Daarna ontdekken ze de gevolgen en denken ze na over de toekomst van het meer.
- Bij biologie volgen leerlingen in drie stappen de proef van Mendel met paarse en witte erwtenbloemen, en voorspellen ze bij elke stap opnieuw.
- Voor de basisschool zet de klas een boon in het licht en een boon in het donker. De kinderen voorspellen welke het best groeit en tekenen hoe de plantjes er over twee weken uitzien.
- Daarna volgen drie losse slides voor Nederlands, wiskunde en een formatieve afsluiting om direct in te zetten.

Maak het voorbeeld dat bij jouw les past favoriet of kopieer het, en vervang de prikkel door je eigen onderwerp.
Zelf maken? Gebruik een woordweb als je de ideeën van de hele klas in één beeld wilt zien, een open vraag als je wilt dat leerlingen hun waarom uitschrijven, en een poll als er een paar duidelijke uitkomsten zijn.

Voorspellen

Werkvormen

AK|Natuurramp door mensen veroorzaakt

Een satellietfoto van het Aralmeer in 1989. Vanaf de jaren ‘60 werd het water uit de rivieren die erin stromen gebruikt om katoenvelden te bevloeien.

Hoe ziet dit meer er 25 jaar later uit?
En wat zijn de gevolgen daarvan?

(C) Door NASA, derivative work by Zafiroblue05 at en.wikipedia - 1989: earthobservatory.nasa.gov, aral sea 1989 250mFile:Aral Sea 05 October 2008.jpg, Publiek domein, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=5957380

1 - 2 - 3 - 4

Dit is hetzelfde Aral meer, maar dan 25 jaar later. In de zomer is het meer bijna geheel uitgedroogd. Met grote gevolgen voor de bevolking en de natuur.

© Photograph: Atlas Photo Archive/

AK|Natuurramp door mensen veroorzaakt

Verwoestijning

Lokale klimaatverandering

Verlies van biodiversiteit

Giftige stofstormen

Gezondheidsproblemen

Economische neergang

Verwoestijning

De drooggevallen meerbodem is veranderd in een zoutwoestijn, de Aral-Koem.

Lokale klimaatverandering

Het meer werkte als een natuurlijke airconditioning. Nu het weg is, zijn zomers heter en droger en winters kouder en langer geworden.

Verlies van biodiversiteit

Het water dat overblijft is extreem zout (hyperbrijn). Vrijwel alle oorspronkelijke vissoorten en omliggende flora en fauna zijn verdwenen.

Giftige stofstormen

De wind blaast jaarlijks heel veel zout, zand en achtergebleven landbouwgif op van de droge bodem. Dit verspreidt zich over honderden kilometers.

Gezondheidsproblemen

Inwoners in de regio kampen met ademhalingsziekten, keelkanker, bloedarmoede en nierziekten.

Economische neergang

De ooit bloeiende visserij-industrie stortte volledig in. Havensteden in Oezbekistan en Kazachstan kwamen honderden kilometers landinwaarts te liggen. Dit wat leidde tot massale werkloosheid en migratie.

1 - 2 - 3 - 4

Nu liggen schepen in het zand, waar vroeger eerder het vierde grootste meer van de wereld lag.

Heb jij nog hoop voor de toekomst? Leg uit.

Door Arian Zwegers - Moynaq, Aral Sea, CC BY 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=24488346

AK|Natuurramp door mensen veroorzaakt

1 - 2 - 3 - 4

Het Noord-Aralmeer (Kazachstan)

In 2005 bouwde Kazachstan met hulp van de Wereldbank de Kokaral-dam.

Hierdoor stijgt het waterpeil in het noordelijke deel weer, daalt het zoutgehalte en keert de visserij lokaal langzaam terug.

AK|Natuurramp door mensen veroorzaakt

1 - 2 - 3 - 4

De ramp is opgesplitst in twee verhalen

Het Zuid-Aralmeer
(Oezbekistan)

Dit grotere deel is grotendeels opgegeven en bijna volledig verdampt.

De Oezbeekse overheid richt zich nu voornamelijk op het planten van miljoenen bomen (zoals de saxoel) op de droge bedding om het stuifzand tegen te gaan.

Voorspellen:

In 1856 kruiste de monnik Gregor Mendel erwtenplanten met paarse bloemen met erwtenplanten met witte bloemen.

Welke kleur bloemen krijgen de nakomelingen?

Biologie

Erfelijkheidsleer

1 - 2 - 3

Kunnen

Voorspellen:

Al zijn eerste nakomelingen hebben paarse bloemen. De planten met witte bloemen lijken helemaal verdwenen.

Als Mendel de paarse nakomelingen met elkaar kruist, welke kleur bloemen voorspel jij dan?

Biologie

Erfelijkheidsleer

1 - 2 - 3

Mendel telde in de volgende generatie 705 paarse bloemen en 224 witte bloemen.

Welke conclusie trek jij uit uit deze gegevens?

Biologie

Erfelijkheidsleer

1 - 2 - 3

Toekomst voorspellen

Pot 1

Deze pot zetten we in het licht op de vensterbank

Pot 2

Deze pot zetten we in een donkere, afgesloten kast

Experiment
Maak samen met de klas twee potjes met een boon erin. Het ene potje zet je in de vensterbank, het andere in een donkere kast. Je geeft ze allebei evenveel water.
Laat de kinderen voorspellen welk plantje het best zal groeien. Hoe zien de plantjes er na twee weken uit?

Wat er gebeurt: leerlingen kijken elke paar dagen. De boon in het donker groeit wel, en zelfs hoger dan die in het licht. Maar hij is dun, slap en bleekgeel, met kleine blaadjes, omdat hij op zoek is naar licht. De boon in het licht is korter, steviger en groen.

Welk plantje zal het best groeien?

1

Pot 1

2

Pot 2

Voorspel de toekomst

Hoe zien de twee

plantjes er over

twee weken uit?

Schrijf het op of teken de twee plantjes.

Lees de eerste pagina van het boek. Doe daarna het boek dicht.

Hoe zit het hoofdpersonage er over vijf jaar bij?

Beschrijf het in vijf zinnen.

Op welke manier denk jij dat je

het uitrekenen van oppervlaktes

over 10 jaar nog kan inzetten?

Onderwerpen

Personen

Vragen

Wat verwacht jij de volgende les?

Vind meer inspiratie op ons Inspiratiekanaal.

Alle werkvormen van Lessonup

vind je op het kanaal WoW.

Werkvormen