3
Assenstelsel
Paragraaf 3.2
Assenstelsel
Een schaakbord, een plattegrond, een schatkaart: overal wijs je een plek aan met twee getallen. Hoe werkt dat?
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 1, vmbo-kgt (mavo)
3
Assenstelsel
Paragraaf 3.2
Assenstelsel
Een schaakbord, een plattegrond, een schatkaart: overal wijs je een plek aan met twee getallen. Hoe werkt dat?
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 1, vmbo-kgt (mavo)
Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 1, hoofdstuk 3 Assenstelsel, paragraaf 3.2 Assenstelsel. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.2
3.2 Assenstelsel
Leerdoelen
3.2.1
Je kunt de x-as, de y-as en de oorsprong aanwijzen in een assenstelsel.
3.2.2
Je kunt de coördinaten van een punt aflezen en een punt tekenen bij gegeven coördinaten.
3.2.3
Je kunt in een assenstelsel de lengte van een zijde tussen twee punten bepalen.
De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.2
Startvraag
De schatkaart
Op een schatkaart staat: de schat ligt op (4, 2). Je begint linksonder bij (0, 0).
Hoe loop je naar de schat?
2 hokjes naar rechts, 4 omhoog
4 hokjes naar rechts, 2 omhoog
4 hokjes omhoog, 2 naar links
4 hokjes naar rechts, 2 omlaag
Laat eerst stemmen en vraag dan naar de redenering. Het eerste getal vertelt hoeveel hokjes je naar rechts loopt, het tweede hoeveel je daarna omhoog gaat. Wie A kiest, draait de getallen om (x en y verwisseld). C en D gaan uit van richtingen die niet bij (4, 2) horen: links en omlaag komen pas later in het assenstelsel.
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.2
Twee assen, één oorsprong
Een assenstelsel heeft twee getallenlijnen:
de x-as ligt horizontaal
de y-as staat verticaal
Samen kruisen ze in de oorsprong, het punt (0, 0).
Elk punt heeft twee coördinaten: (x, y). Eerst x, dan y.
Gebruik de figuur om te laten zien: A ligt bij x = 2 en y = 3, dus A = (2, 3). Laat een leerling het zelf voor B en C zeggen. Een veelgemaakte fout is de volgorde omdraaien. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.2
Opdrachten Kennis
1
Welk punt heeft de coördinaten (6, 1)?
Punt A
Punt B
Punt C
Punt D
B ligt 6 hokjes naar rechts en 1 omhoog. A is (2, 3), C is (4, 5) en D is (1, 6). Wie D kiest, heeft de coördinaten omgedraaid: (1, 6) in plaats van (6, 1). Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.2
Eerst x, dan y
De volgorde in (x, y) staat vast. Zo onthoud je hem.
x: naar rechts
Het eerste getal vertelt hoeveel hokjes je langs de x-as naar rechts loopt.
y: omhoog
Het tweede getal vertelt hoeveel hokjes je daarna langs de y-as omhoog gaat.
Een geheugensteun: je loopt eerst de gang in en dan de trap op. (3, 5) en (5, 3) zijn dus twee verschillende plekken. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.2
Voorbeeldopdracht 1
Punt P ligt op (5, 2). Punt Q ligt 3 hokjes boven P. Wat zijn de coördinaten van Q?
gegeven
P = (5, 2)
Q ligt 3 hokjes hoger
uitwerking
Omhoog gaan verandert alleen y.
x blijft 5
y wordt 2 + 3 = 5
antwoord
Q = (5, 5)
Benadruk dat bij omhoog of omlaag alleen het tweede getal verandert en bij naar rechts of links alleen het eerste. Laat het in de figuur zien: P en Q liggen boven elkaar, dus ze hebben dezelfde x. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.2
Opdrachten Kennis
2
Wat is de x-coördinaat van punt K?
K ligt bij x = 7 en y = 3, dus K = (7, 3). De x-coördinaat is het eerste getal: 7. Wie 3 antwoordt, noemt de y-coördinaat. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Vul de ontbrekende woorden en getallen in.
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.2
Opdrachten Toepassing
3
Het punt (3, 5) ligt 3 hokjes naar rechts en 5 hokjes omhoog.
Het kruispunt van de twee assen heet de oorsprong.
De afleider 'x-as' is een begrip dat leerlingen met de oorsprong verwarren: de as is de lijn, de oorsprong is het punt (0, 0).
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.2
Opdrachten Toepassing
4
Hoe lang is zijde AB van de driehoek?
3 hokjes
5 hokjes
4 hokjes
6 hokjes
A = (1, 1) en B = (5, 1) liggen op dezelfde hoogte. De lengte is het verschil in x: 5 − 1 = 4 hokjes. Wie 5 kiest, neemt de x-coördinaat van B; wie 6 kiest, telt 1 + 5 bij elkaar op. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.2
Opdrachten Toepassing
★ 5
ABCD is een rechthoek. Wat zijn de coördinaten van D?
D ligt boven A en links van C. Dus D heeft de x van A (1) en de y van C (4): D = (1, 4). Laat leerlingen eerst de rechthoek in gedachten afmaken. Doorvragen: wat is de lengte van AD? Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.2
V E R D E R K I J K E R
Schaakbord en plattegrond
Op een schaakbord wijs je een vakje aan met een letter en een cijfer, zoals e4. Op een plattegrond met rasters werkt het net zo.
Ook je telefoon gebruikt coördinaten, alleen met veel meer cijfers achter de komma.
De volgorde blijft belangrijk: (3, 5) en (5, 3) zijn twee verschillende plekken.
Laat leerlingen een voorbeeld bedenken waar ze zelf twee gegevens nodig hebben om één plek te vinden: bioscoopstoel (rij, stoel), hotelkamer, Battleship. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.2
Checklist leerdoelen
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
3.2.1 x-as, y-as en oorsprong benoemen
3.2.2 Coördinaten aflezen en punten tekenen
3.2.3 Lengtes bepalen in een assenstelsel
Ik kan ze allemaal
In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.
Image credit: LessonUp