§8.4 Geluidssterkte en frequentie (kgt)

8

Licht en geluid

Paragraaf 8.4

Geluidssterkte en frequentie

Een fluitje klinkt hoog, een tuba laag. Een fluistering is zacht, een concert hard. Wat is het verschil?

Gemaakt bij Nova NaSk MAX 1|2, deel B, vmbo-kgt

vmbo-kgt

1 / 14
suivant
Slide 1: Slide
newEditorNatuur- en scheikundeMiddelbare schoolvmbo k, g, t

Cette leçon contient 14 diapositives, avec quiz interactifs et diapositives de texte.

Signaler cette leçon

Introduction

Leerlingen leren wat frequentie is en hoe die bij toonhoogte hoort, rekenen een frequentie uit, leren wat geluidssterkte in decibel is en hoe je je gehoor beschermt. Les bij Nova NaSk MAX 1|2 deel B, hoofdstuk 8 Licht en geluid, paragraaf 8.4, vmbo-kgt leerjaar 2. Met startvraag, theorie, opdrachten Kennis en Toepassing, een Verderkijker en de checklist leerdoelen.

Éléments de cette leçon

8

Licht en geluid

Paragraaf 8.4

Geluidssterkte en frequentie

Een fluitje klinkt hoog, een tuba laag. Een fluistering is zacht, een concert hard. Wat is het verschil?

Gemaakt bij Nova NaSk MAX 1|2, deel B, vmbo-kgt

vmbo-kgt

Les bij Nova NaSk MAX 1|2, deel B, hoofdstuk 8 Licht en geluid, paragraaf 8.4 Geluidssterkte en frequentie. Ongeveer 40 minuten, leerjaar 2 vmbo-kgt. Image credit: LessonUp Image credit: Omslag Nova NaSk 1|2 deel B vmbo-kgt, Malmberg

Hoofdstuk 8

Paragraaf 8.4

8.4  Geluidssterkte en frequentie

Leerdoelen

8.4.1

Je kunt uitleggen wat frequentie is en hoe die bij de toonhoogte hoort.

8.4.2

Je kunt uitleggen wat geluidssterkte is en dat je die meet in decibel.

8.4.3

Je kunt noemen hoe je je gehoor beschermt tegen te hard geluid.

Practica en vaardigheden

V A A R D I G H E I D

Frequentie berekenen

De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 8

Paragraaf 8.4

Startvraag

Zeven stemvorken

Elke stemvork geeft één eigen toon. Ze zijn niet even lang.

Welke stemvork geeft de laagste toon?

A

de kortste

B

de langste

C

de middelste

D

ze geven alle dezelfde toon

Let op: dit is een keuzeparagraaf. Geluid staat niet in de nieuwe kerndoelen, maar het boek biedt het aan als keuze. Kies zelf of je deze les met de klas doet. De langste stemvork trilt het langzaamst en geeft de laagste toon. Op elke stemvork staat in kleine letters hoeveel hertz hij trilt: de langste, rechts op de foto, trilt met 288 Hz. Image credit: K.Venkataramana, Wikimedia Commons (CC0)

Hoofdstuk 8

Paragraaf 8.4

Hoog en laag

Een geluidsbron trilt. Hoe vaak hij trilt in één seconde, heet de frequentie. Je meet de frequentie in hertz (Hz).

  • Trilt iets 200 keer per seconde? Dan is de frequentie 200 Hz.

  • Veel trillingen per seconde: een hoge toon.

  • Weinig trillingen per seconde: een lage toon.

Een korte, dunne of strakke snaar trilt sneller. Die geeft een hogere toon.

Laat een liniaal over de tafelrand trillen. Schuif hem verder op de tafel: het stuk dat trilt wordt korter en de toon hoger. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 8

Paragraaf 8.4

Opdrachten Kennis

1

Een fluitje geeft een hoge toon. Wat weet je dan over de frequentie?

A

de frequentie is hoog

B

de frequentie is laag

C

het fluitje trilt niet

Een hoge toon hoort bij veel trillingen per seconde, dus bij een hoge frequentie. Zonder trillen is er geen geluid.

Hoofdstuk 8

Paragraaf 8.4

Voorbeeldopdracht 1

Een snaar trilt in 2 seconden 880 keer. Bereken de frequentie.

gegeven

aantal trillingen = 880

tijd = 2 s

gevraagd

frequentie in Hz

uitwerking

frequentie = aantal trillingen : tijd

frequentie = 880 : 2 = 440

antwoord

De frequentie is 440 Hz.

De frequentie is altijd het aantal trillingen in één seconde. Daarom deel je door de tijd. Image credit: LessonUp

Bereken de frequentie. Vul de getallen in.

Hoofdstuk 8

Paragraaf 8.4

Opdrachten Kennis

2

300 trillingen in 1 seconde: 300 Hz

1000 trillingen in 2 seconden: 500 Hz

150 trillingen in 3 seconden: 50 Hz

300
500
50
2000
450
3

300 : 1 = 300; 1000 : 2 = 500; 150 : 3 = 50. De afleiders 2000 en 450 ontstaan als je vermenigvuldigt in plaats van deelt.

Hoofdstuk 8

Paragraaf 8.4

Wat kun je horen?

Infrageluid

Lager dan 20 Hz. Mensen horen het niet. Olifanten gebruiken het om met elkaar te communiceren.

Hoorbaar geluid

Van ongeveer 20 Hz tot 20 000 Hz. Hoe ouder je wordt, hoe minder hoge tonen je hoort.

Ultrageluid

Hoger dan 20 000 Hz. Mensen horen het niet. Vleermuizen en dolfijnen wel.

Hoeveel hoge tonen je nog hoort, kun je testen met een online toongenerator. Begin zacht en zet het geluid nooit hard. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 8

Paragraaf 8.4

Hard en zacht

Hoe sterker een geluidsbron trilt, hoe harder het geluid. De geluidssterkte meet je met een decibelmeter, in decibel (dB).

  • fluisteren: ongeveer 30 dB

  • gewoon praten: ongeveer 60 dB

  • druk verkeer: ongeveer 80 dB

  • concert: 100 dB of meer

Luister je lang naar geluid boven 80 dB? Dan kan je gehoor beschadigen. Die schade gaat niet meer over.

Veel telefoons hebben een gratis decibelmeter-app. Meet samen het geluid in de klas als iedereen praat en als het stil is. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 8

Paragraaf 8.4

Opdrachten Toepassing

3

Sem luistert elke dag twee uur heel harde muziek met oordopjes. Wat is het beste voor zijn oren?

A

een koptelefoon nemen, even hard

B

de muziek alleen 's avonds luisteren

C

de muziek zachter zetten

Hoe hard en hoe lang je luistert, bepaalt of je oren schade krijgen. Een koptelefoon op hetzelfde volume is net zo schadelijk. Ook goed: korter luisteren en pauzes nemen.

Hoofdstuk 8

Paragraaf 8.4

Opdrachten Toepassing

★ 4

Een gitarist draait een snaar strakker. Daarna slaat hij de snaar harder aan. Wat verandert er telkens aan het geluid?

Steropdracht. Strakker draaien: de snaar trilt sneller, de frequentie wordt hoger, je hoort een hogere toon. Harder aanslaan: de snaar trilt sterker, het geluid wordt harder, maar de toon blijft even hoog.

Hoofdstuk 8

Paragraaf 8.4

V E R D E R K I J K E R

Vleermuizen zien met hun oren

Foto: Barracuda1983 (CC BY-SA 3.0)

Een vleermuis jaagt in het donker. Hij roept met ultrageluid, te hoog voor mensen om te horen. Het geluid kaatst terug tegen een mug of een boom. Aan die echo hoort de vleermuis waar zijn prooi zit en hoe ver weg die is.

Dit heet echolocatie. Ook dolfijnen gebruiken het. In Nederland zie je op zomeravonden vaak dwergvleermuizen bij lantaarnpalen, waar ze insecten vangen. Image credit: Barracuda1983, Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0) Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 8

Paragraaf 8.4

Checklist leerdoelen

Welk leerdoel vind je nog het lastigst?

1

8.4.1 Frequentie en toonhoogte

2

8.4.2 Geluidssterkte in decibel

3

8.4.3 Je gehoor beschermen

4

Ik kan ze allemaal

In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.

8.4

Klik hier

Image credit: LessonUp