O P M A A T
R E K E N E N · N I V E A U 2
Wat is voordeliger?
Een groot pak of twee kleine? Een doos van 100 of van 250? Je vergelijkt prijzen eerlijk door de hoeveelheden gelijk te maken of de prijs per stuk uit te rekenen.
Les 6 · Verhoudingen herkennen en gebruiken
O P M A A T
R E K E N E N · N I V E A U 2
Wat is voordeliger?
Een groot pak of twee kleine? Een doos van 100 of van 250? Je vergelijkt prijzen eerlijk door de hoeveelheden gelijk te maken of de prijs per stuk uit te rekenen.
Les 6 · Verhoudingen herkennen en gebruiken
Over deze les: les 6 van de serie Op maat, rekenen voor mbo niveau 2, ongeveer 40 minuten. Studenten vergelijken prijzen van verpakkingen van verschillende grootte: door de hoeveelheden gelijk te maken of door via 1 de prijs per stuk, per kilo of per liter uit te rekenen. Ze kijken kritisch naar aanbiedingen.
Koppeling: de les hoort bij het domein Verhoudingen herkennen en gebruiken uit de rekeneisen voor het mbo (2020), mbo-niveau 2: verhoudingen in eenvoudige situaties herkennen en er functionele berekeningen mee uitvoeren, eenvoudige verhoudingen omzetten in gelijkwaardige verhoudingen om ze te vergelijken, en herkennen of twee grootheden (hoeveelheid en prijs) verhoudingsgewijs samenhangen. De bedragen zijn rond en er zijn weinig stappen. Image credit: Dietmar Rabich, CC BY-SA 4.0 Image credit: LessonUp
L E E R D O E L E N
LES 6
Na deze les:
1
Je kan prijzen vergelijken door de hoeveelheden gelijk te maken.
2
Je kan de prijs per stuk, per kilo of per liter uitrekenen.
3
Je kan uitleggen of een aanbieding voor jou echt voordelig is.
Leerdoelen: lees ze kort voor. Aan het eind van de les kiezen studenten welk doel ze nog lastig vinden.
S T A R T V R A A G
LES 6
Waar let jij het meest op als je boodschappen doet?
De prijs van het pak
De prijs per kilo of liter
Aanbiedingen
Het merk
Startvraag: vraag wie weleens op het kleine getal op het schapkaartje let, de prijs per kilo of per liter. Dat getal is er juist om eerlijk te kunnen vergelijken. Ook op het werk vergelijk je prijzen, bijvoorbeeld bij het inkopen voor een lunchroom, kapsalon of werkplaats. Op de coverfoto staan geraniums op de markt: € 1,75 per stuk of 6 voor € 10. Wat scheelt dat? 6 x € 1,75 = € 10,50, dus met 6 voor € 10 bespaar je € 0,50.
K E R N B E G R I P
LES 6
Prijs per eenheid
De prijs per eenheid is wat je betaalt voor 1 kilo, 1 liter of 1 stuk. Daarmee vergelijk je verpakkingen van verschillende grootte eerlijk.
Kernbegrip: een pak van 500 gram en een pak van 1 kilo kun je niet zomaar vergelijken op de prijs van het pak. Je moet weten wat je per kilo betaalt. In Nederlandse winkels staat die prijs per eenheid op het schapkaartje, vaak klein onder of naast de prijs.
V E R G E L I J K E N
LES 6
Maak de hoeveelheden gelijk
Pak A: 500 gram voor € 2.
Pak B: 1 kilo voor € 3,50.
Maak de hoeveelheden gelijk: 2 pakken A zijn ook 1 kilo. Samen kosten ze € 4.
Pak B kost € 3,50 per kilo. Pak B is dus € 0,50 per kilo goedkoper.
Uitleg: dit is dezelfde aanpak als de verhoudingstabel van vorige les. Bovenste rij gram: 500, 1000. Onderste rij prijs: € 2, € 4. Vergelijk dan € 4 met € 3,50. Berekening: 2 x 2 = 4 euro, 4 - 3,50 = 0,50 euro verschil per kilo.
V R A A G
LES 6
Een pak sap van 1 liter kost € 2. Een pakje van 250 ml kost € 0,80. Wat kost 1 liter als je kleine pakjes koopt?
€ 2,00
€ 3,20
€ 0,80
€ 2,40
Antwoord: B. 1 liter is 1000 ml, dat zijn 4 pakjes van 250 ml. 4 x € 0,80 = € 3,20. Het grote pak van € 2 is dus veel voordeliger. Wie € 2,40 kiest, rekent met 3 pakjes.
Z O R E K E N J E H E T U I T
LES 6
Koffiebonen voor de lunchroom
Een lunchroom koopt koffiebonen. Een zak van 500 gram kost € 6. Een zak van 1 kilo kost € 11. Welke zak is voordeliger?
W E R K B O N
1 kilo = 2 x 500 gram
2 x € 6 = € 12
Grote zak:
€ 11 per kilo
€ 11 is minder dan € 12
De zak van 1 kilo is voordeliger
Uitwerking: maak eerst beide hoeveelheden 1 kilo. Met kleine zakken betaal je 2 x 6 = 12 euro per kilo, met de grote zak 11 euro. De grote zak scheelt 1 euro per kilo. Vraag: hoeveel scheelt dat als de lunchroom elke week 5 kilo gebruikt? (5 euro per week)
V I A 1
LES 6
Reken de prijs per stuk uit
Soms kun je de hoeveelheden niet makkelijk gelijk maken. Reken dan uit wat 1 stuk kost.
6 rollen tape voor € 9: 1 rol kost € 9 : 6 = € 1,50.
4 rollen tape voor € 7: 1 rol kost € 7 : 4 = € 1,75.
Het pak van 6 is per rol goedkoper.
Uitleg: dit heet rekenen via 1. Berekening: 9 : 6 = 1,50 euro, want 6 x 1,50 = 9. 7 : 4 = 1,75 euro, want 4 x 1,75 = 7. Hulp voor wie vastloopt: € 9 is 900 cent, 900 : 6 = 150 cent. € 7 is 700 cent, 700 : 4 = 175 cent.
V R A A G
LES 6
Je hebt 500 schroeven nodig. Een doos van 250 schroeven kost € 10. Wat betaal je als je alleen deze dozen koopt?
€ 50
€ 25
€ 2,50
€ 20
Antwoord: D. 500 schroeven is 2 dozen van 250. 2 x € 10 = € 20. Wie € 50 kiest, doet 500 : 10. Vervolgvraag: een doos van 100 schroeven kost € 5. Wat kost 500 schroeven met die dozen? (5 x € 5 = € 25, dus de grote dozen zijn voordeliger)
A A N B I E D I N G E N
LES 6
Let op bij aanbiedingen
2 halen, 1 betalen
Je krijgt er 2 en betaalt er 1. Per stuk betaal je dan de helft.
Alleen voordelig als je er echt 2 nodig hebt en ze op kunnen voor ze bederven.
Groot pak
Een groot pak is vaak goedkoper per kilo, maar niet altijd. Reken het na.
Gooi je de helft weg, dan ben je toch duurder uit.
Uitleg: bij 2 halen, 1 betalen is de korting 50% per stuk, maar je geeft wel meer geld uit dan voor 1 stuk. Laat studenten een voorbeeld noemen van iets wat ze kochten in de aanbieding en niet nodig hadden. In een bedrijfskeuken telt dit ook: weggegooid eten is weggegooid geld.
V R A A G
LES 6
Een kapsalon koopt shampoo. Een fles van 200 ml kost € 3, een fles van 400 ml kost € 5. Wat is waar?
De grote fles is per ml goedkoper
De kleine fles is per ml goedkoper
Ze zijn per ml even duur
Dat kun je niet vergelijken
Antwoord: A. 400 ml is 2 kleine flessen. 2 x € 3 = € 6. De grote fles kost € 5 voor dezelfde hoeveelheid, dus die is € 1 goedkoper. Wie 'even duur' kiest, denkt dat 2 keer zoveel ml ook 2 keer zo duur moet zijn.
O P D R A C H T
LES 6
Inkopen voor de stagekantine
1
Je koopt rijst in voor de kantine. Je hebt 3 kilo nodig.
2
Winkel A: een zak van 1 kilo kost € 2,50. Winkel B: een zak van 500 gram kost € 1,20.
3
Reken uit wat 3 kilo kost bij A en bij B. Waar koop je in? Leg het je buur uit.
minute
second
In tweetallen
Opdracht: antwoorden: winkel A: 3 zakken van 1 kilo, 3 x € 2,50 = € 7,50. Winkel B: 3 kilo is 6 zakken van 500 gram, 6 x € 1,20 = € 7,20. Winkel B is € 0,30 goedkoper. Bespreek ook andere redenen om te kiezen: hoe ver is de winkel, hoeveel zakken moet je dragen?
Extra voor snelle studenten: wat kost 1 kilo bij winkel B? (2 x € 1,20 = € 2,40)
J O U W A N T W O O R D
LES 6
In de winkel staat: 1 fles voor € 2, of 3 flessen voor € 5. Je hebt maar 1 fles nodig. Wat koop je? Leg uit.
Open vraag: per fles is de aanbieding goedkoper. 3 flessen voor € 5 is minder dan € 2 per fles; 3 losse flessen kosten 3 x € 2 = € 6. Maar je betaalt € 5 in plaats van € 2. Als je de andere twee niet gebruikt, is de losse fles voordeliger. Gebruik je ze later wel, dan bespaar je € 1.
S T E L L I N G
LES 6
Een groot pak is altijd voordeliger dan een klein pak.
Eens
Oneens
Ik twijfel
Stelling: er is geen goed of fout antwoord, maar laat studenten hun keuze uitleggen met wat ze vandaag uitrekenden. Vaak is een groot pak per kilo goedkoper, maar niet altijd, bijvoorbeeld als het kleine pak in de aanbieding is. En als je de helft weggooit, betaal je toch te veel.
T E R U G B L I K
LES 6
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
Hoeveelheden gelijk maken
Prijs per eenheid
Aanbiedingen beoordelen
Ik kan ze allemaal
Terugblik: kies op basis van de uitslag wat je aan het begin van de volgende les herhaalt.
V O L G E N D E L E S
Korting uitrekenen
25% korting, de helft eraf, 20% extra in het pak. Volgende les reken je snel uit wat je echt betaalt of krijgt, zonder rekenmachine.
Je kan 50%, 25% en 10% van een bedrag uitrekenen zonder rekenmachine.
Je kan de nieuwe prijs na korting uitrekenen.
Volgende les: Procenten 1, les 7 van de serie.
Image credit: LessonUp