§9.3 Oppervlakte en omtrek samengestelde vlakke figuren (leerjaar 3)

9

Omtrek, oppervlakte en inhoud

Paragraaf 9.3

Oppervlakte en omtrek samengestelde vlakke figuren

Een L-vormige kamer: hoe reken je de oppervlakte slim uit? Opdelen of aanvullen.

Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, vmbo-kgt (mavo)

1 / 14
suivant
Slide 1: Slide
newEditorWiskundeMiddelbare schoolvmbo t

Cette leçon contient 14 diapositives, avec quiz interactifs et diapositives de texte.

Signaler cette leçon

Introduction

Leerlingen berekenen oppervlakte en omtrek van samengestelde vlakke figuren door ze op te delen in bekende vormen of aan te vullen. Les bij Getal & Ruimte vmbo-kgt (mavo) leerjaar 3, hoofdstuk 9 Omtrek, oppervlakte en inhoud, paragraaf 9.3. Met startvraag, theorie, opdrachten Kennis en Toepassing, een Verderkijker en de checklist leerdoelen.

Éléments de cette leçon

9

Omtrek, oppervlakte en inhoud

Paragraaf 9.3

Oppervlakte en omtrek samengestelde vlakke figuren

Een L-vormige kamer: hoe reken je de oppervlakte slim uit? Opdelen of aanvullen.

Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, vmbo-kgt (mavo)

Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, hoofdstuk 9 Omtrek, oppervlakte en inhoud, paragraaf 9.3 Oppervlakte en omtrek samengestelde vlakke figuren. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.3

9.3  Oppervlakte en omtrek samengestelde vlakke figuren

Leerdoelen

9.3.1

Je kunt de oppervlakte van een samengestelde figuur berekenen door op te delen.

9.3.2

Je kunt de oppervlakte berekenen door een figuur aan te vullen en iets af te trekken.

9.3.3

Je kunt de omtrek van een samengestelde figuur berekenen.

De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.3

Startvraag

De L-vormige kamer

Een woonkamer heeft de vorm van een L. Wat is de oppervlakte? Je kunt opdelen of aanvullen.

A

42 m²

B

48 m²

C

38 m²

D

30 m²

Laat leerlingen zelf een aanpak kiezen en vergelijk die. Opdelen: 8 · 4 + 5 · 2 = 42. Aanvullen: 8 · 6 − 3 · 2 = 42. 48 is de hele rechthoek zonder het ontbrekende stuk af te trekken. 38 komt uit 8 · 4 + 3 · 2: het bovenste blok is 5 breed, niet 3. 30 is alleen het linkerstuk (5 · 6). Image credit: Eigen figuur, LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.3

Opdelen in stukken

Deel de figuur op in stukken die je kent, hier twee rechthoeken. Bereken de oppervlakte van elk stuk en tel ze op: 32 + 10 = 42 m². Let op: de zijde van het bovenste stuk is 5 m, niet 8 m.

Laat leerlingen zelf ook een andere opdeling proberen: twee rechthoeken van boven naar beneden. Dat geeft 5 · 6 + 3 · 4 = 42. Het belangrijkste: elke deelmaat moet je soms eerst uitrekenen uit de gegeven maten. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.3

Aanvullen tot een rechthoek

Vul de figuur aan tot een rechthoek en trek het stuk dat je toegevoegd hebt er daarna af: 48 − 6 = 42 m². Dat is handig als er maar een klein stuk ontbreekt.

Vraag: wanneer kies je aanvullen en wanneer opdelen? Aanvullen werkt het best als een klein stuk ontbreekt of als er een gat in zit, zoals een vijver in een tuin. Beide methoden geven hetzelfde antwoord: een goede controle. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.3

Voorbeeldopdracht 1

Een tunnelvorm bestaat uit een rechthoek van 6 cm bij 4 cm met een halve cirkel erop. Bereken de oppervlakte (1 decimaal).

gegeven

rechthoek 6 bij 4

halve cirkel: d = 6, dus r = 3

uitwerking

A1 = 6 · 4 = 24

A2 = ½ · π · 3² ≈ 14,1

A = 24 + 14,1 = 38,1

antwoord

De oppervlakte is ongeveer 38,1 cm²

De diameter van de halve cirkel is de breedte van de rechthoek, dus de straal is 3. Vergeet niet de helft te nemen: wie π · 3² optelt, komt op 52,3. Extra: de omtrek van deze vorm is 6 + 4 + 4 + π · 3 ≈ 23,4 cm; de stippellijn telt niet mee. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.3

Opdrachten Kennis

1

Wat tel je mee bij de omtrek van een samengestelde figuur?

A

De oppervlakte van alle delen

B

Alleen de buitenrand

C

Ook de lijnen waar je opdeelt

D

Alleen de langste zijden

De omtrek is de lengte van de buitenrand. Lijnen waar je de figuur zelf in stukken hebt verdeeld, liggen binnen de figuur en tellen niet mee. Wie de oppervlaktes optelt, verwart omtrek met oppervlakte.

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.3

Opdrachten Toepassing

2

Een tuin van 10 m bij 8 m heeft een vijver van 4 m bij 3 m. Hoeveel m² is het gras?

Aanvullen: de hele tuin is 10 · 8 = 80 m², de vijver is 4 · 3 = 12 m². Gras: 80 − 12 = 68 m². Wie 92 antwoordt, telt de vijver erbij op in plaats van af te trekken. Wie 80 antwoordt, is de vijver vergeten. Image credit: Eigen figuur, LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.3

De omtrek bij samengestelde vormen

Drie tips voor een omtrek met rechte hoeken.

Alleen de rand

Tel alleen zijden aan de buitenkant. Lijnen binnenin laat je weg.

Ontbrekende zijden

Reken zijden uit met de gegeven maten, bijvoorbeeld 10 − 4 = 6.

Trapjes

Bij een figuur met alleen rechte hoeken is de omtrek soms gelijk aan die van de rechthoek eromheen.

Dat laatste geldt alleen bij trapjes die naar binnen springen, zoals bij een L-vorm. Laat het controleren bij de opdracht erna: 2 · (10 + 7) = 34. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.3

Opdrachten Toepassing

★ 3

Bereken de omtrek van deze vorm in meters.

De ontbrekende zijden: de bovenzijde is 10 − 4 = 6 m en de korte verticale zijde is 7 − 4 = 3 m. Omtrek: 10 + 4 + 4 + 3 + 6 + 7 = 34 m. Handige controle: 2 · (10 + 7) = 34. Wie 28 geeft, heeft de twee trapzijden overgeslagen. Image credit: Eigen figuur, LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.3

Opdrachten Toepassing

4

Zet de stappen in de goede volgorde.

1

Bekijk de figuur

2

Controleer met de andere methode

3

Deel op of vul aan

4

Tel op of trek af

5

Bereken elk deel

Laat leerlingen de volgorde eerst zelf bedenken. De stap controleren is optioneel maar slim: opdelen en aanvullen moeten hetzelfde antwoord geven.

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.3

V E R D E R K I J K E R

Hetzelfde hek, andere tuin

Je hebt 20 m hekwerk voor een rechthoekige tuin. Bij 1 m bij 9 m is de oppervlakte 9 m², bij 3 m bij 7 m is die 21 m² en bij 5 m bij 5 m is die 25 m². Welke vorm geeft de meeste ruimte?

Bij gelijke omtrek is de oppervlakte het grootst als de rechthoek zo vierkant mogelijk is: 5 bij 5. Bespreek ook: kan een cirkel nog meer? Ja, met een omtrek van 20 m geeft een cirkel ongeveer 31,8 m². Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.3

Checklist leerdoelen

Welk leerdoel vind je nog het lastigst?

1

9.3.1 Oppervlakte door opdelen

2

9.3.2 Oppervlakte door aanvullen

3

9.3.3 Omtrek van samengestelde figuren

4

Ik kan ze allemaal

In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.

9.3

Klik hier

Image credit: LessonUp