Conjunctuur (Economie havo), les 2: Examentraining

• newEditor
• Economie
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4,5

Introduction

Examentraining met vragen over een lijndiagram lezen, de conjunctuurfase bepalen uit een tabel, rekenen met reële groei en procentpunt en gevolgen beredeneren.

CONJUNCTUUR · INDICATOREN

Examentraining

Conjunctuur: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Ron Kroon / Anefo / Nationaal Archief, Wikimedia Commons, CC0

CONJUNCTUUR · INDICATOREN

Wat ga je kunnen?

Ik kan examenvragen over conjunctuur beantwoorden met diagrammen, tabellen en berekeningen.

CONJUNCTUUR · INDICATOREN

Zo pak je een examenvraag aan

• 1. Lees: welk land, welke indicatoren en welke periode (kwartaal of jaar)?

• 2. Bepaal: het niveau en de verandering van elke indicator.

• 3. Kies: hoogconjunctuur, laagconjunctuur, recessie of depressie, of kies de juiste formule.

• 4. Controleer: past je antwoord bij alle indicatoren en staat de eenheid (procent of procentpunt) erbij?

CONJUNCTUUR · INDICATOREN

Bbp-groei en werkloosheid van Beekland in acht kwartalen

Vraagtype 1: een lijndiagram lezen

• Zoek de juiste lijn: de bbp-groei of de werkloosheid.

• Een recessie is minimaal twee kwartalen achter elkaar negatieve groei: onder de nullijn.

• Lees bij elk kwartaal het niveau af en let op de verandering.

Beekland: groei per kwartaal 1,0, 0,5, -0,5, -1,0, -0,5, 0,5, 1,0, 1,5 en werkloosheid 4,0, 4,0, 4,5, 5,5, 6,0, 5,5, 5,0, 4,5. Image credit: LessonUp Studio (eigen grafiek), CC0

Gebruik het diagram: in welke kwartalen is er sprake van een recessie?

A

Kwartaal 1 tot en met 3

B

Kwartaal 5 tot en met 8

C

Kwartaal 6 tot en met 8

D

Kwartaal 3 tot en met 5

De groei is negatief in kwartaal 3, 4 en 5: minimaal een half jaar. Verwachte fout: het laagste punt (kwartaal 4) of de periode met de hoogste werkloosheid kiezen.

Hoe verandert de werkloosheid in Beekland tijdens de recessie?

A

Ze stijgt van 4,5% naar 6,0%

B

Ze daalt van 6,0% naar 4,5%

C

Ze blijft gelijk op 4,0%

D

Ze daalt eerst en stijgt daarna weer

In kwartaal 3 is de werkloosheid 4,5% en in kwartaal 5 is ze 6,0%. Verwachte fout: de lijnen verwisselen.

CONJUNCTUUR · INDICATOREN

Noordland, Zuidland en Westland vergeleken

Vraagtype 2: de conjunctuurfase bepalen

• Kijk bij elk land naar groei, werkloosheid, inflatie en vertrouwen.

• Hoogconjunctuur: hoge groei, lage werkloosheid, toenemende inflatie.

• Recessie met deflatie is een depressie.

Noordland: hoogconjunctuur. Zuidland: laagconjunctuur zonder recessie. Westland: recessie (twee kwartalen negatief) met deflatie (inflatie -1%), dus een depressie. Image credit: LessonUp Studio (eigen tabel), CC0

Welk land heeft hoogconjunctuur?

A

Zuidland

B

Westland

C

Noordland

D

Alle drie de landen

Noordland: groei hoog, werkloosheid laag, inflatie neemt toe van 2% naar 4% en het vertrouwen is hoog. Verwachte fout: alleen naar de groei kijken.

Wat is de situatie in Westland?

A

Een recessie, maar zonder deflatie

B

Hoogconjunctuur met overbesteding

C

Een depressie: een recessie met deflatie

D

Laagconjunctuur met een groeiend bbp

De groei is twee kwartalen negatief (recessie) en de inflatie is -1% (deflatie): samen een depressie. Verwachte fout: de deflatie over het hoofd zien.

CONJUNCTUUR · INDICATOREN

Oostland: groei, werkloosheid en inflatie in twee jaren

Vraagtype 3: rekenen met reëel en procentpunt

• Reële groei = nominale groei - inflatie.

• Procentpuntverandering = nieuw percentage - oud percentage.

• Zet de eenheid erbij: procent of procentpunt.

Oostland: de werkloosheid stijgt van 6% naar 9%, dus 3 procentpunt (in procenten: 50%). Image credit: LessonUp Studio (eigen tabel), CC0

Je nominale inkomen stijgt 2% en de inflatie is 5%. Wat is de reële groei?

A

-3%

B

+3%

C

+7%

D

-7%

Reële groei = 2 - 5 = -3%. Verwachte fouten: het teken omdraaien (+3) of optellen (+7).

Werkloosheid 6% naar 9%: hoeveel procentpunt?

Werkloosheid van 6% naar 9%: 9 - 6 = 3 procentpunt. Verwachte fout: 50% of 3% noemen.

CONJUNCTUUR · INDICATOREN

Vraagtype 4: gevolgen beredeneren

• Werk met een keten: oorzaak, tussenstap en gevolg.

• Voorbeeld: producentenvertrouwen daalt, bedrijven investeren minder, de bestedingen dalen, het bbp groeit minder.

• Conjunctuur gaat over de korte termijn: kwartalen en jaren.

Beredeneerde ketens scoren op het examen meer dan alleen een uitkomst.

Het producentenvertrouwen daalt sterk. Wat doen bedrijven waarschijnlijk?

A

Ze investeren meer

B

Ze nemen extra personeel aan

C

Ze verhogen de productie sterk

D

Ze investeren minder

Pessimistische ondernemers verwachten minder omzet en stellen investeringen uit. Verwachte fout: alleen naar de prijzen kijken.

Noem twee gevolgen van laagconjunctuur.

Bijvoorbeeld: hogere werkloosheid, lagere werkgelegenheid, afnemende inflatie, trage inkomensgroei. Verwachte fout: een gevolg van hoogconjunctuur noemen.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Een lijndiagram lezen

2

De conjunctuurfase bepalen

3

Rekenen met reëel en procentpunt

4

Gevolgen beredeneren

Herhaal het vraagtype met de meeste stemmen.

CONJUNCTUUR · INDICATOREN

Tips voor op het examen

• Kijk bij elke indicator naar het niveau en naar de verandering.

• Een recessie is minimaal een half jaar negatieve groei: één kwartaal telt niet.

• Afnemende inflatie is geen deflatie: de prijzen stijgen dan nog.

• Procent of procentpunt: lees goed wat er gevraagd wordt en zet de eenheid erbij.