Poplijn: country tot dance (Muziek vwo), les 2: Examentraining

• newEditor
• Muziek
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4-6

Introduction

Examentraining voor de poplijn met vier vraagtypen: plaatsen op melodie en ritme, op klankkleur, stijlen die op elkaar lijken en tijdsvolgorde. Acht vragen, waarvan zes luistervragen.

MUZIEK EN CULTUUR · POPLIJN

EXAMENTRAINING

Poplijn: country tot dance: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Robbie Drexhage / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

♪ MUZIEK EN CULTUUR · POPLIJN

WAT GA JE KUNNEN?

Ik kan een onbekend popfragment plaatsen in de poplijn met een argument uit melodie, ritme, klankkleur of structuur.

♪ MUZIEK EN CULTUUR · POPLIJN

ZO PAK JE EEN EXAMENVRAAG AAN

• 1. Luister: wat valt direct op in de zang, de gitaar, de bas en de drums?

• 2. Zoek: welk kenmerk is typerend en bij welke stijl hoort het?

• 3. Vergelijk: past het ook bij het ritme, de bezetting en de periode?

• 4. Kies: de stijl waarvan het argument echt in het fragment klinkt.

♪ MUZIEK EN CULTUUR · POPLIJN

VRAAGTYPE 1: PLAATSEN OP MELODIE EN RITME

• Je hoort een onbekend fragment en kiest de stijl met een argument.

• Let op de melodie (bluestoonladder), het harmonische schema en het ritme.

Video: Joe Turner: Shake, Rattle and Roll, kanaal Joe Turner - Topic. Leerlingen horen een rauwe, roepende zangstijl, saxofoons en een vaste shuffle-begeleiding. De melodie gebruikt de bluestoonladder en de akkoorden volgen een bluesschema van twaalf maten. Goede antwoord: rhythm & blues. Veelgemaakte fout: rock and roll kiezen. Dat kan alleen als je let op de jaren (rock and roll komt later) en op de gitaarpartij die hier niet centraal staat.

Plaats dit fragment: welke stijl en welk argument?

A

Disco: four on the floor en gepolijste sound

B

Rhythm & blues: bluesschema en bluestoonladder

C

Reggae: nadruk op de tweede helft van de tel

D

Soul (Motown): gepolijst, met strijkers

Goed: rhythm & blues, met een bluesschema en een melodie op de bluestoonladder. Wie disco of Motown kiest, let niet op de rauwe zang en de bluesbegeleiding.

Video: Chuck Berry: Johnny B Goode, kanaal Chuck Berry - Topic. Leerlingen horen een elektrische gitaar die het nummer opent met een herkenbare gitaarintro, daarna zang, piano en een strakke begeleiding op een bluesschema. Goede antwoord: rock and roll. Veelgemaakte fout: hardrock kiezen vanwege de elektrische gitaar. Hardrock heeft powerchords en schreeuwende zang, die ontbreken hier.

Welke stijl past bij dit fragment, met welk argument?

A

Folkrock: akoestische gitaar en mondharmonica

B

Hardrock: powerchords en schreeuwende zang

C

Rock and roll: elektrische gitaar op een bluesschema

D

Disco: four on the floor en blazers

Goed: rock and roll. De elektrische gitaar speelt op een bluesschema. Wie hardrock kiest, hoort de elektrische gitaar maar mist de powerchords en de schreeuwende zang.

Chuck Berry met zijn gitaar, rond 1958

♪ MUZIEK EN CULTUUR · POPLIJN

VRAAGTYPE 2: PLAATSEN OP KLANKKLEUR

• Je kiest op grond van instrumenten en zangstijl.

• Blazers en orgel, strijkers, distortion of akoestische gitaar: elk wijst naar een eigen stijl.

Image credit: Pickwick Records / Wikimedia Commons, publiek domein

Video: Sam & Dave: Soul Man (Official Audio), kanaal RHINO (Stax Records). Leerlingen horen blazers die korte accenten spelen en twee zangers met een ruige, expressieve stem. Dit is Stax: de muziek klinkt rauw en geïmproviseerd, niet gepolijst. Goede antwoord: soul (Stax). Veelgemaakte fout: Motown kiezen omdat het ook soul is. Motown klinkt gepolijst met strijkers en een uitgeschreven arrangement.

Welke stijl past hierbij, gezien de klankkleur?

A

Soul (Stax): ruige, expressieve zang en blazers

B

Soul (Motown): gepolijst, met strijkers

C

Disco: four on the floor en synthesizers

D

British Invasion: distortion gitaar en rauwe zang

Goed: Stax, met ruige expressieve zang en blazers. Motown lijkt erop, maar klinkt gepolijst met strijkers.

Video: The Rolling Stones: (I Can't Get No) Satisfaction (Mono), kanaal The Rolling Stones - Topic. Leerlingen horen een gitaarriff met distortion en een rauw gezongen leadzang. Het nummer is van een Britse band uit 1965. Goede antwoord: British Invasion. Veelgemaakte fout: soul of country kiezen op grond van het ritme. Let op de distortion gitaar en de rauwe zang.

Welke stijl hoor je, gezien gitaar en zang?

A

Soul (Stax): blazers en (hammond)orgel

B

British Invasion: distortion gitaar en rauwe zang

C

Country: viool en banjo met een volksmelodie

D

Disco: gepolijste sound met strijkers

Goed: British Invasion, met een distortion gitaarriff en rauwe zang. Wie Stax kiest, mist de blazers en het orgel in het fragment.

♪ MUZIEK EN CULTUUR · POPLIJN

VRAAGTYPE 3: STIJLEN DIE OP ELKAAR LIJKEN

• Sommige stijlen delen kenmerken, bijvoorbeeld een elektrische gitaar of een sterke groove.

• Zoek het kenmerk dat alleen bij een van de twee past.

Video: James Brown: Sex Machine (Part 1), kanaal JamesBrownVevo. Leerlingen horen een strakke groove waarin de eerste tel van de bas wordt benadrukt, korte, stotende accenten van de blazers en een zanger die roept in plaats van een melodie te zingen. Goede antwoord: funk. Veelgemaakte fout: reggae kiezen omdat de melodie fragmentarisch is. Bij reggae ligt de nadruk op de tweede helft van de tel en is het tempo rustig.

Welke stijl past hierbij, gezien ritme en blazers?

A

Reggae: rustig tempo met riffs in de bas

B

Rock and roll: walking bass en solo's

C

Disco: four on the floor en gepolijste sound

D

Funk: korte, stotende riffs en zestiendengroove

Goed: funk. De blazers spelen korte stotende accenten en de groove draait om zestienden. Reggae heeft een rustig tempo en de nadruk op de tweede helft van de tel.

Video: Cream: Sunshine Of Your Love, kanaal Cream - Topic. Leerlingen horen een rauwe gitaarriff met distortion die wordt meegespeeld door de bas, gevolgd door zang. De riff is gebaseerd op de blues. Goede antwoord: bluesrock. Veelgemaakte fout: folkrock kiezen omdat het een gitaarnummer is. Folkrock gebruikt van oorsprong akoestische gitaar en mondharmonica.

Welke stijl hoor je, gezien gitaar en melodie?

A

Bluesrock: rauwe gitaarriff met distortion

B

Folkrock: akoestische gitaar en mondharmonica

C

Punk: eenvoudige melodie en schreeuwerige zang

D

Funk: slapping op de basgitaar en blazers

Goed: bluesrock. Een rauwe gitaarriff op de blues met distortion. Folkrock gebruikt van oorsprong akoestische gitaar.

Daft Punk tijdens een optreden, 2006

♪ MUZIEK EN CULTUUR · POPLIJN

VRAAGTYPE 4: BEGRIPPEN EN TIJDSVOLGORDE

• Je kent de stijlen en de periode waarin ze ontstonden.

• Rock and roll uit de jaren 50, punk vanaf 1976, EDM vanaf ca. 1985.

Image credit: Papouten / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Zet op volgorde van ontstaan, van oud naar nieuw

1

British Invasion

2

R&B

3

Punk

4

Rock and roll

5

EDM

Volgens de syllabus: rock and roll vanaf ca. 1954, British Invasion ca. 1964-1968, punk vanaf 1976, EDM vanaf ca. 1985, R&B vanaf ca. 1995. Veelgemaakte fout: EDM na R&B zetten.

Vul in: hiphop

Hiphop gebruikt rap in plaats van zang en is vaak gebaseerd op samples en loops.

rap

samples

loops

adlibs

riffs

Veelgemaakte fout: adlibs invullen. Adlibs horen bij R&B, hiphop gebruikt rap, samples en loops.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Plaatsen op melodie en ritme

2

Plaatsen op klankkleur

3

Stijlen die op elkaar lijken

4

Stijlen in de tijd plaatsen

♪ MUZIEK EN CULTUUR · POPLIJN

TIPS VOOR OP HET EXAMEN

• Luister eerst naar wat direct opvalt: zang, gitaar, bas, drums.

• Kies een argument dat je echt hoort, niet alleen een stijl die je kent.

• Check altijd of het ritme en de periode ook passen.