9
Symmetrie
Paragraaf 9.1
Lijnsymmetrie
Vouw een papieren hart dubbel en de twee helften passen precies op elkaar. Hoe zie je zoiets bij andere figuren?
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 1, vmbo-kgt (mavo)
9
Symmetrie
Paragraaf 9.1
Lijnsymmetrie
Vouw een papieren hart dubbel en de twee helften passen precies op elkaar. Hoe zie je zoiets bij andere figuren?
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 1, vmbo-kgt (mavo)
Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 1, hoofdstuk 9 Symmetrie, paragraaf 9.1 Lijnsymmetrie. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.1
9.1 Lijnsymmetrie
Leerdoelen
9.1.1
Je kunt uitleggen wat een symmetrieas is en lijnsymmetrie herkennen.
9.1.2
Je kunt het aantal symmetrieassen van een eenvoudige figuur of letter bepalen.
9.1.3
Je kunt met symmetrie lengtes en figuren afmaken of berekenen.
De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.1
Startvraag
Een halve vlinder
Je knipt uit een dubbelgevouwen papier de helft van een vlinder. Je vouwt het open. Wat is de vouwlijn nu?
De omtrek van de vlinder
De symmetrieas van de vlinder
Een hoek van de vlinder
Het midden van een vleugel
Laat eerst stemmen. De vouwlijn is de lijn waarlangs de twee helften elkaars spiegelbeeld zijn: de symmetrieas. Wie 'omtrek' of 'hoek' kiest, kent het woord symmetrieas nog niet. Vraag: waar zie je zo'n vouwlijn nog meer?
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.1
De symmetrieas
Een figuur is lijnsymmetrisch als je hem langs een lijn zo kunt vouwen dat de twee helften precies op elkaar passen.
Die vouwlijn heet de symmetrieas.
Het huis heeft één symmetrieas. De linkerhelft en de rechterhelft zijn elkaars spiegelbeeld.
Laat leerlingen de figuur op papier uitknippen en vouwen. Vraag: is er nog een andere lijn waarlangs je dit huis kunt vouwen? Nee, dus precies één symmetrieas. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.1
Opdrachten Kennis
1
Wat is de stippellijn in deze gelijkbenige driehoek?
Een zijde
Een diagonaal
Een symmetrieas
Een draaipunt
De stippellijn verdeelt de driehoek in twee helften die elkaars spiegelbeeld zijn: een symmetrieas. Een diagonaal loopt tussen twee hoekpunten van een vierhoek. Een draaipunt hoort bij draaisymmetrie, een onderwerp voor straks. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.1
Zo controleer je het
Twee manieren om te zien of een lijn een symmetrieas is.
Vouwen
Vouw het figuur langs de lijn. Vallen de twee helften precies op elkaar, dan is het een symmetrieas.
Spiegelen
Spiegel het figuur in de lijn. Krijg je precies hetzelfde figuur terug, dan is het een symmetrieas.
Een zakspiegeltje op de lijn neerzetten werkt ook: kijk of je in de spiegel de andere helft ziet. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.1
Voorbeeldopdracht 1
Vlieger ABCD heeft twee zijden van 3 cm en twee zijden van 5 cm. Wat is de omtrek?
gegeven
AB = AD = 3 cm
BC = DC = 5 cm
uitwerking
De symmetrieas maakt AB en AD gelijk,
en ook BC en DC.
Omtrek = 3 + 3 + 5 + 5 = 16
antwoord
De omtrek is 16 cm
De symmetrieas helpt: wat links staat, staat ook rechts. Daarom zijn de gelijke zijden aangegeven met streepjes. Wie alleen 3 + 5 = 8 uitrekent, vergeet dat de vlieger vier zijden heeft. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Vul de ontbrekende woorden en getallen in.
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.1
Opdrachten Toepassing
2
Een gelijkbenige driehoek heeft 1 symmetrieas.
Een vierkant heeft 4 symmetrieassen.
De letter A heeft een verticale symmetrieas.
Een vierkant: twee lijnen door de middens van de overstaande zijden en twee diagonalen. De afleider 2 hoort bij de rechthoek, die geen diagonalen als symmetrieas heeft. Laat leerlingen zelf de assen van het vierkant vouwen.
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.1
Opdrachten Toepassing
3
Welke hoofdletter heeft geen enkele symmetrieas?
A
H
O
F
A heeft een verticale as, H heeft er twee (verticaal en horizontaal) en O heeft er meerdere. De F heeft er geen: links en rechts verschillen. Dit is lettertype-afhankelijk; spreek af dat we de gewone blokletters bedoelen.
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.1
Opdrachten Toepassing
★ 4
De stippellijn is de symmetrieas. Hoeveel hoekpunten heeft de hele vlieger?
Twee hoekpunten liggen op de symmetrieas en blijven staan. Het derde hoekpunt rechts krijgt een spiegelbeeld links. Samen zijn dat 2 + 2 = 4 hoekpunten. Wie 3 antwoordt, telt alleen de getekende helft. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.1
Opdrachten Kennis
5
Zet de letters van weinig naar veel symmetrieassen.
F heeft 0 symmetrieassen, A heeft er 1 en H heeft er 2. Vraag: welke letters hebben meer dan 2? De O in een cirkelvorm heeft er oneindig veel.
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.1
V E R D E R K I J K E R
Symmetrie om je heen
Veel dieren, bladeren en gebouwen zijn lijnsymmetrisch, maar bijna nooit helemaal: een gezicht heeft een iets ander linker- en rechterkant. Wiskundigen noemen dat bijna-symmetrie.
Zoek thuis drie voorwerpen met een symmetrieas.
Laat leerlingen een foto van hun gezicht spiegelen (twee linkerhelften) en vergelijken. Het levert leuke gesprekken op over wat symmetrie echt betekent. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.1
Checklist leerdoelen
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
9.1.1 Symmetrieas herkennen
9.1.2 Symmetrieassen tellen
9.1.3 Symmetrie gebruiken
Ik kan ze allemaal
In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.
Image credit: LessonUp