Een heel gewone dag
Lesduur is: 50 minIntroductie
Instructies
- Individuele opdracht na korte instructie 15 minuten
- Groepsopdracht: anti-Joodse maatregelen onderzoeken 15 minuten
- Klassikaal: terugkoppeling en korte explainervideo 15 minuten
- Groepsopdracht: reflectie op democratie/dictatuur 15 minuten
- zien en ervaren de impact van (oneerlijke) regels op hun dagelijks leven;
- leren kritisch denken over het proces van (stapsgewijze) uitsluiting;
- vergroten hun kennis over de anti-Joodse maatregelen;
- vergroten hun kennis over democratie en dictatuur en kunnen uitleggen wat dit met hun eigen leven te maken heeft.
Instructies
Werkbladen
Onderdelen in deze les
Openingspagina
Instructie startopdracht
Leg uit dat de leerlingen aan de slag gaan met een lijst maken van hun gewone dag. Hoe ziet deze eruit? Het is een individuele opdracht, toon ook het voorbeeld van slide 3.
Voorbeeld voor de startopdracht
Dit voorbeeld met tijdstippen is bruikbaar als blauwdruk voor de startopdracht. Geef leerlingen de tijd voor de uitvoering van deze opdracht en laat ze het met zorg maken.
Voorbeeld van een gemiddelde gewone dag
Als iedereen klaar is, toon je klassikaal het voorbeeld van “de gemiddelde gewone dag”. Bespreek dit kort.
Gewone regels – op school
Nu ga je naar een klassikaal onderzoek van wanneer regels logisch en eerlijk zijn. De start is het klassikaal benoemen van ‘gewone’ regels op school: welke zijn dit? Waarom zij die regels handig en logisch?
Stel de focusvraag
De ‘stel dat’-vraag moet voor focus van de hele klas zorgen vóórdat je naar de vervolgvraag (in slide 7) gaat
Onderzoek regels
Wat als de regels slechts voor een deel van de leerlingen geldt, verandert er dan iets en waarom wel/niet?
Tip: doe dit stap voor stap en laat zo de klas zelf ontdekken.
Onderzoek samen verder
Stel vragen als: maar is het dan anders? Er gelden toch dezelfde regels? Maar wat is er dan veranderd? Voor wie gelden de regels? Bespreek en onderzoek wat er gebeurt als de regels niet voor iedereen gelden.
Conclusie: wat is ‘eerlijk’ en ‘logisch’
Concludeer samen dat als regels niet voor iedereen hetzelfde gelden, het oneerlijk en onlogisch voelt.
Oneerlijke regels toen: anti-Joodse maatregelen
Maak een bruggetje naar oneerlijke regels ‘toen’. Toen in 1940 de nazi’s aan de macht kwamen, voerden ze stap voor stap nieuwe regels in. Veel maatregelen golden slechts voor één groep; de Joden.
Deel de zestien kaartjes met anti-Joodse maatregelen uit; elke leerling twee kaartjes.
Groepsopdracht: de anti-Joodse maatregelen
In groepjes van zo’n vier leerlingen gaan ze met de opdracht aan de slag. Bespreek daarna de uitkomst klassikaal. En bespreek wat de gevolgen waren van deze anti-Joodse maatregelen voor het dagelijks leven van Joden.
J in persoonsbewijs
Vraag aan de klas wie de maatregel, ‘in het persoonsbewijs van Joden wordt een J gestempeld’ als ergste had aangewezen. Meestal zien leerlingen deze maatregel niet als de vervelendste of ergste. Registratie van dit ‘anders’ zijn is een volgende stap.
J in persoonsbewijs: focusvraag
Onderzoek met de klas of deze maatregelen erg of niet zo erg is, voor bijvoorbeeld je dagelijks leven. Wat andere gevolgen kunnen zijn van deze maatregel. Neem de klas mee in deze focus.
J in persoonsbewijs: stap in een proces
Onderzoek met de klas waarom deze maatregelen belangrijk is in het proces van uitsluiting.
Toelichting: Om de anti-Joodse maatregelen goed te kunnen handhaven was het markeren en registreren of je wel of niet Joods was essentieel voor de nazi’s. Na ‘onzichtbare’ registratie in het paspoort volgde zichtbare registratie met de Jodenster.
Uitsluiting gaat stap voor stap
In het proces van uitsluiting en discriminatie is onderscheid maken tussen mensen een belangrijke eerste stap en dus een cruciale maatregel.
Opdracht: doorstrepen in jouw dag
Leg de vervolgopdracht uit aan de groepjes: pak jullie gewone dag erbij en bespreek welke onderdelen door de anti-Joodse maatregelen op jullie tafel niet meer mogelijk zijn op jouw gewone dag. En streep deze door.
Klassikaal: wat blijft er over van de gemiddelde dag
Bespreek klassikaal welke activiteiten de leerlingen hebben doorgestreept en streep deze dan ook één voor één door op jullie gezamenlijke, ‘gemiddelde gewone dag’ op het digibord. Stel tenslotte de vraag: Wat blijft er nu nog over van je dag?
Een heel gewone dag van Anne Frank
Leg uit dat de nieuwe regels van het naziregime grote invloed hadden op het dagelijks leven van heel gewone mensen. Noem Anne Frank als één van die mensen en bespreek eventueel kort met de klas wie dit is. Lees het dagboekfragment van Anne Frank van 20 juni 1942 voor die op deze slide staat.
Bekijk samen de explainer videoclip ‘Een heel gewone dag’ (2 minuten).
Groepsopdracht: kenmerken dictatuur en democratie
Deel na afloop van de video twee A4 papier per groepje uit voor de laatste opdracht; op één A4 komen kenmerken van een dictatuur, op de andere die van een democratie.
Zie een mogelijke invulling van deze groepsopdracht dictatuur/democratie in de docentenhandleiding.
Bespreek of bekijk tenslotte elkaars eindresultaat.
Zie ook de docentenhandleiding voor achtergrondinformatie.