Nieuwe wereldorde en Europa (Geschiedenis vmbo), les 2: Examentraining

• newEditor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• vmbo
• Leerjaar 3,4

Introductie

Examentraining Nieuwe wereldorde en Europa: soort vraag herkennen, aanleiding en oorzaken, een bron beoordelen en gebeurtenissen in tijd en plaats zetten, met vragen in examenstijl.

EUROPA EN DE WERELD · VANAF 1990

Examentraining

Nieuwe wereldorde en Europa: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Thomas Uhlemann / Bundesarchiv / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 de

EUROPA EN DE WERELD · VANAF 1990

Wat ga je kunnen?

Ik kan vragen over de nieuwe wereldorde en Europa goed beantwoorden: het soort vraag herkennen, oorzaken aanwijzen, een bron beoordelen en gebeurtenissen in tijd en plaats zetten.

EUROPA EN DE WERELD · VANAF 1990

Zo pak je een examenvraag aan

• 1. Lees: lees de vraag en de bron goed en let op het vraagwoord: wat, waarom of wat vind je.

• 2. Zoek: zoek in de bron of in je kennis het begrip, jaartal of de plaats die past.

• 3. Schrijf: geef een kort antwoord met een begrip uit de les, en leg uit waarom.

EUROPA EN DE WERELD · VANAF 1990

Vraagtype 1: soort vraag herkennen

• Beschrijvend: wat gebeurde er?

• Verklarend: waarom gebeurde het?

• Waarderend: wat vind je ervan?

'Waarom wilde Litouwen uit de Sovjet-Unie?' Welk soort vraag is dit?

A

Een beschrijvende vraag

B

Een waarderende vraag

C

Een vraag over een jaartal

D

Een verklarende vraag

Waarom-vragen zijn verklarend. Verwachte fout: beschrijvend, omdat het over een gebeurtenis gaat.

'Wat vind jij van de invoering van de euro?' Welk soort vraag is dit?

A

Een waarderende vraag

B

Een beschrijvende vraag

C

Een verklarende vraag

D

Een vraag over een bron

Wat vind je = een mening geven met een argument. Verwachte fout: beschrijvend, omdat het over de euro gaat.

EUROPA EN DE WERELD · VANAF 1990

Vraagtype 2: aanleiding en oorzaken

• De aanleiding is de directe oorzaak: wat zette het in gang?

• Oorzaken kunnen politiek, economisch of militair zijn, en van verschillende aard.

• Voorbeeld: de ontevredenheid over de communistische regering en de slechte economie hielpen het communisme te laten vallen.

Welke oorzaak van het uiteenvallen van de Sovjet-Unie is van economische aard?

A

Litouwen wilde onafhankelijk worden

B

Oost-Duitsland ging op in West-Duitsland

C

De economie van de Sovjet-Unie ging slecht

D

De NAVO werd uitgebreid

Slechte economie = economische oorzaak. Litouwen wilde onafhankelijk worden is een politieke oorzaak. Verwachte fout: onafhankelijkheid, omdat dat de bekendste oorzaak is.

Noem twee oorzaken waardoor de Sovjet-Unie in 1991 uiteenviel.

Een goed antwoord noemt er twee: landen wilden onafhankelijk worden, de economie ging slecht, de Sovjet-Unie greep niet meer in. Verwachte fout: een oorlog of de aanslagen van 2001 noemen.

EUROPA EN DE WERELD · VANAF 1990

Vraagtype 3: een bron beoordelen

• Bruikbaarheid: past de bron bij jouw vraag?

• Standplaats: wie maakte de bron en aan welke kant stond hij?

• Bron A: een foto van de feestvreugde bij de Brandenburger Tor op 3 oktober 1990.

• Bron B: een toespraak van de Amerikaanse president kort na de aanslagen van 2001.

• KB en GL/TL: let ook op betrouwbaarheid en representativiteit.

Hoe bruikbaar is Bron A voor: hoe vierden Duitsers de hereniging?

A

Niet bruikbaar, want het is maar een foto

B

Niet bruikbaar, want de foto is uit 1990

C

Goed bruikbaar, want je ziet de viering zelf

D

Goed bruikbaar, want je ziet wat Amerika vond

De foto laat de viering zien. Verwachte fout: een foto is geen bron, terwijl het wel een bruikbare bron is.

Wat is de standplaats van de maker van Bron B?

A

Amerikaans: het land dat zelf werd aangevallen

B

Neutraal: het is een feitelijke toespraak

C

Russisch: de Sovjet-Unie bestond nog

D

Duits: Berlijn was het doelwit

De president spreekt namens het land dat werd aangevallen, dus zijn kijk is niet neutraal. Verwachte fout: neutraal, omdat een toespraak als feit klinkt.

Een jongeman slaat stukken uit de Berlijnse Muur, november 1989

EUROPA EN DE WERELD · VANAF 1990

Vraagtype 4: tijd en plaats

• Plaats gebeurtenissen in de juiste tijd: 1989, 1990-1991, 2001, 2002.

• Gebruik een kaart voor de staatkundige indeling van Europa en voor landen buiten Europa.

• Tip: koppel elk jaartal aan één gebeurtenis.

Image credit: Werdersen / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Welke gebeurtenis hoort bij het jaar 1990?

A

De aanslagen van 11 september

B

De invoering van de euro

C

De opening van de Berlijnse Muur

D

De Duitse hereniging

Hereniging op 3 oktober 1990. Verwachte fout: de opening van de Muur, want die was in 1989.

Welk land viel uiteen in onder andere Bosnië en Kroatië?

A

Polen

B

Joegoslavië

C

Hongarije

D

Oost-Duitsland

Alleen KB en GL/TL (herlevend nationalisme). Voor BB is het kaartbeeld van Europa na 1990 wel van belang. Verwachte fout: Polen, omdat dat ook een Oost-Europees land is.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Soort vraag herkennen

2

Aanleiding en oorzaken

3

Een bron beoordelen

4

Tijd en plaats

EUROPA EN DE WERELD · VANAF 1990

Tips voor op het examen

• Leer de vier jaartallen: 1990-1991, 2001 en 2002, en bij KB en GL/TL ook 1993.

• Gebruik in je antwoord altijd een begrip uit de les, zoals Duitse hereniging of euro.