WO I vmbo · Les 6 · Een vrede zonder rust
LES 6 / 6
Een vrede zonder rust
Het Verdrag van Versailles en wat daarna kwam
De Eerste Wereldoorlog
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
LES 6 / 6
Een vrede zonder rust
Het Verdrag van Versailles en wat daarna kwam
De Eerste Wereldoorlog
Image credit: William Orpen / Wikimedia Commons (Public domain)
NA DEZE LES KAN IK...
vertellen wat er in het Verdrag van Versailles stond en waarom Duitsland boos was.
CENTRALE VRAAG
Waarom zorgde de vrede van 1919 voor nieuwe problemen?
De Eerste Wereldoorlog
Deze slide heeft geen instructies
Eén woord: wat maakt een vrede eerlijk?
Activatie. Verwacht: samen praten, geen wraak, gelijk. Vergelijk straks met Versailles.
01
Vrede sluiten
Parijs, 1919
De Eerste Wereldoorlog
Image credit: Edward N. Jackson (US Army Signal Corps) / Wikimedia Commons (Public domain)
PARIJS, 1919
De winnaars beslissen
De leiders van de winnende landen praten over de vrede. Hier: de leiders van Groot-Brittannië, Italië, Frankrijk en Amerika. Duitsland mag niet meepraten.
Lloyd George, Orlando, Clemenceau en Wilson
De Eerste Wereldoorlog
Vraag: wat vind je ervan dat Duitsland niet mocht meepraten? Image credit: Edward N. Jackson (US Army Signal Corps) / Wikimedia Commons (Public domain)
TWEE IDEEËN
Wat willen de winnaars?
AMERIKA
President Wilson wil een eerlijke vrede, zonder wraak.
Elk volk mag zelf kiezen bij welk land het hoort.
FRANKRIJK
Frankrijk is zwaar beschadigd. Het wil dat Duitsland betaalt.
En Duitsland moet zwak blijven, zodat het nooit meer aanvalt.
De Eerste Wereldoorlog
Wilson noemde zijn plan de Veertien Punten. Uiteindelijk kreeg Frankrijk grotendeels zijn zin.
28 JUNI 1919
1871
Dezelfde zaal, een pijnlijke plek
De vrede wordt getekend in de Spiegelzaal van het paleis van Versailles.
In deze zaal begon in 1871 het Duitse keizerrijk. Nu moet Duitsland hier zijn nederlaag tekenen.
De Eerste Wereldoorlog
Schilderij van William Orpen. Ook opvallend: het is precies vijf jaar na de moord in Sarajevo. Image credit: William Orpen / Wikimedia Commons (Public domain)
Wie mocht er niet meepraten over de vrede?
Frankrijk
Duitsland
Amerika
Groot-Brittannië
Goed. Dit is een belangrijke reden waarom Duitsers boos waren.
02
Het Verdrag van Versailles
Wat moest Duitsland?
De Eerste Wereldoorlog
Image credit: William Orpen / Wikimedia Commons (Public domain)
HET VERDRAG
Wat moest Duitsland?
Schuld
Duitsland moet zeggen: wij zijn schuldig aan de oorlog.
Betalen
Duitsland moet heel veel geld betalen voor de schade.
Klein leger
Maximaal 100.000 soldaten. Geen tanks en vliegtuigen.
Land kwijt
Duitsland moet stukken land en al zijn koloniën afgeven.
De Eerste Wereldoorlog
Het geld heet herstelbetalingen. Het bedrag was zo hoog dat het later een paar keer is verlaagd.
Europa na de oorlog, 1923
Klik op de gouden punten
Kaart: Historicair / Fluteflute, CC BY-SA 2.5
Vergelijk met de kaart uit les 1. De Duitsers in Tsjechoslowakije worden in 1938 een reden voor nieuwe ruzie. Image credit: Historicair; bewerking Fluteflute / Wikimedia Commons (CC BY-SA 2.5)
“
Welke hand zou niet verdorren, als hij dit tekent?
Philipp Scheidemann, de leider van de Duitse regering, over het vredesverdrag, 12 mei 1919 (vereenvoudigd)
De Eerste Wereldoorlog
Verdorren = verschrompelen, doodgaan. Hij bedoelt: dit verdrag is zo erg, dat kun je niet tekenen. Duitsland moest toch tekenen. Veel Duitsers noemden het een ‘Diktat’: een opgelegde vrede.
Wat moest Duitsland NIET van het verdrag?
Zeggen dat het schuldig was
Geld betalen voor de schade
Land afgeven
Een groter leger maken
Goed: Duitsland mocht juist maar een klein leger hebben. Let op het woord NIET.
Waarom waren veel Duitsers boos over het verdrag?
Verwacht: ze mochten niet meepraten, ze kregen de schuld, ze moesten veel betalen en land afgeven. Eén reden noemen is genoeg; met uitleg is sterker.
03
Na de oorlog
Wat bleef er over?
De Eerste Wereldoorlog
Image credit: Nenea hartia / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
1920
De Volkenbond
Landen richten de Volkenbond op. Daar moeten ze ruzies oplossen door te praten, niet door te vechten.
Maar hij is zwak: Amerika doet niet mee en er is geen leger.
Een vergadering van de Volkenbond in Genève
De Eerste Wereldoorlog
De Volkenbond is de voorloper van de Verenigde Naties (VN). Image credit: Bundesarchiv, Bild 102-09042 / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0 de)
DUITSLAND, 1923
200 mld
mark voor één brood
Het geld in Duitsland wordt bijna niets meer waard. Spaargeld is ineens weg.
Veel Duitsers zijn boos en zoeken iemand die de schuld krijgt.
De Eerste Wereldoorlog
Dit heet hyperinflatie. Op de foto plakt een man zijn muur vol met geld: dat was goedkoper dan behang. Extreme partijen, zoals die van Hitler, maakten gebruik van die boosheid. Image credit: Georg Pahl, Bundesarchiv Bild 102-00104 / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0 de)
DOORN
Een keizer in Nederland
De Duitse keizer Wilhelm II vlucht in 1918 naar Nederland. De winnaars willen hem straffen, maar Nederland stuurt hem niet terug. Hij woont tot 1941 in Huis Doorn, nu een museum.
Wilhelm II in Doorn
De Eerste Wereldoorlog
Mogelijk uitje: Huis Doorn in de provincie Utrecht. Image credit: Bundesarchiv, Bild 102-11383 / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0 de)
Zet in de goede volgorde
1918, 1919, 1920, 1923.
Waarom lukte het de Volkenbond vaak niet om oorlog te stoppen?
Belangrijke landen deden niet mee en er was geen leger
Duitsland was de baas
Er waren geen ruzies meer
Er waren te veel soldaten
Goed. Amerika deed zelf niet mee, terwijl het idee van de Amerikaanse president kwam.
DE LINK MET NU
Van Volkenbond naar VN en EU
TOEN
Na 1919 wordt Duitsland gestraft. De Volkenbond is te zwak om een nieuwe oorlog te stoppen.
NU
Na de Tweede Wereldoorlog komen de Verenigde Naties. En Frankrijk en Duitsland gaan samenwerken: het begin van de Europese Unie.
De Eerste Wereldoorlog
Les uit Versailles: straffen alleen werkt niet. Na 1945 werd Duitsland geholpen bij het opbouwen.
Was het Verdrag van Versailles eerlijk? Waarom wel of niet?
Geen vast antwoord. Sterk antwoord: kijkt vanuit Frankrijk én vanuit Duitsland. Vergelijk met het woordweb van het begin.
Eén woord voor de hele Eerste Wereldoorlog
Afsluiting van de serie.
Begrippen
Verdrag van Versailles - de vrede met Duitsland, 1919
herstelbetalingen - geld voor de schade van de oorlog
Volkenbond - club van landen die oorlog wil voorkomen
hyperinflatie - geld wordt heel snel bijna niets waard
vluchten - weggaan uit je land omdat het er gevaarlijk is
Verenigde Naties - de VN, opvolger van de Volkenbond
De Eerste Wereldoorlog
Deze slide heeft geen instructies