cross
Geschiedenisleraar.nl
Dé link tussen verleden en heden

De Koude Oorlog (1960-1970)

De Koude Oorlog

Periode 1960-1970

1 / 68
volgende
Slide 1: Tekstslide
GeschiedenisMiddelbare schoolmavoLeerjaar 3

In deze les zitten 68 slides, met interactieve quizzen, tekstslides en 6 videos.

time-iconLesduur is: 120 min

Introductie

Aan het eind van deze presentatie kun je herkennen en uitleggen welke gebeurtenissen de Koude Oorlog in de jaren '60 bepaalden.

Onderdelen in deze les

De Koude Oorlog

Periode 1960-1970

Slide 1 - Tekstslide

Slide 2 - Tekstslide

Leerdoel
Aan het eind van deze presentatie kun je herkennen en uitleggen welke gebeurtenissen de Koude Oorlog in de jaren '60 bepaalden.

Slide 3 - Tekstslide


U2-incident
1 mei 1960



De Sovjet-Unie schiet een Amerikaans spionagevliegtuig neer, 
dat boven het land foto's aan het maken is.

Slide 4 - Tekstslide

Video
Reconstructie U2-incident
Piloot Francis Gary Powers overleeft de crash en wordt gevangen genomen door de Sovjet-Unie. Hij zal later worden geruild tegen een Sovjet-spion. 

De speelfilm Bridge of Spies (2015) gaat hierover.

Slide 5 - Tekstslide

Slide 6 - Video


Berlijnse Muur
13 augustus 1961

Slide 7 - Tekstslide

Waarom een muur?
  • Veel inwoners van Oost-Duitsland willen weg.

  • De grens (IJzeren Gordijn) tussen Oost- en West-Duitsland is dicht

  • De grens tussen Oost- en West-Berlijn is wél open

  • West-Berlijn is volgens de Sovjet-Unie 'de etalage van het kapitalisme'.
De grens tussen Oost- en West-Duitsland (het IJzeren Gordijn) is afgesloten: reizen tussen het kapitalistische Westen en het communistische Oosten, is zonder de juiste papieren vrijwel onmogelijk...
...maar de grens tussen Oost- en West-Berlijn is nog gewoon open! Je kan dus van Oost- naar West-Berlijn lopen, daar de trein pakken en naar het vrije Westen afreizen!

Eigenlijk gek, want ook deze grens is het IJzeren Gordijn.

Slide 8 - Tekstslide

Waarom een muur?

  • Veel Oost-Berlijners zien het rijke westen en willen weg. Vooral mensen met een hogere opleiding vluchten naar het westen

  • De Oost-Duitse regering ziet dit als een grote bedreiging voor de toekomst van hun land: Berlijn moet dicht

  • Vergeet dit ook niet: de Oost-Duitse regering geeft aan dat ze de Muur bouwen om zich tegen het fascistische Westen te beschermen.
In de maanden voor de bouw van de Muur vluchtten ruim 3 miljoen, vaak hoogopgeleide, Oost-Duitsers via Berlijn naar het Westen.

Overigens zal de Oost-Duitse regering dit niet als reden voor de bouw van de Muur: volgens hen moet de Muur de inwoners van Oost-Duitsland beschermen tegen 'kapitalisme en fascisme'.

Slide 9 - Tekstslide

Gevolgen
  • Bouw van De Berlijnse Muur, augustus 1961

  • Laatste gat in het IJzeren Gordijn is dicht

  • West-Berlijn was wél bereikbaar vanuit West-Duitsland

  • Vluchtelingenstroom neemt sterk af

  • Wel: veel ontsnappingen, vaak met dodelijke afloop...

  • Vergeet dit ook niet: ontsnappen betekende vaak dat je je familie nooit meer zag.


Slide 10 - Tekstslide

Slide 11 - Tekstslide

Conrad Schumann hield als Vopo (Oost-Duitse politie) op 15 augustus 1961 toezicht bij de kruising van de Ruppiner en de Bernauer Straße. Schumann had al een aantal malen op de prikkeldraadversperringen gestapt om te controleren of ze goed lagen en waagde in een onbewaakt ogenblik de sprong over het prikkeldraad, waarbij hij zijn machinepistool liet vallen en hij zette het op een rennen naar een West-Berlijns politiebusje dat net over de grens stond.

Fotograaf Peter Leibing nam van hem een foto op het moment hij over het prikkeldraad sprong. Deze foto van Schumann werd wereldberoemd. Schumann werkte na zijn vlucht in Beieren bij het automerkbedrijf Audi als machinezetter. Hij pleegde zelfmoord op 20 juni 1998. De reden hiervoor is dat hij bang bleef voor wraak van de Stasi. Zelfs na de val van de muur bleef hij bang voor wraak van ex-Stasileden.


Slide 12 - Tekstslide

Slide 13 - Tekstslide

Video
Histoclips: Berlijn en de Koude Oorlog
Fragment: De Berlijnse Muur

Slide 14 - Tekstslide

Slide 15 - Video


"Ich bin ein Berliner"


Toespraak van Kennedy tijdens zijn bezoek aan Berlijn in juni 1962
President Kennedy houdt zijn toespraak (natuurlijk) in het Westen van Berlijn: dit deel was namelijk bondgenoot van de Verenigde Staten. 

Hij bezoekt de Berlijnse Muur, zoals je hier kunt zien, waarbij er bewust gekozen is voor een verhoging, zodat ook de mensen in Oost-Berlijn hem zouden kunnen zien.

Slide 16 - Tekstslide

Vertaling van de toespraak
 "Tweeduizend jaar geleden waren de meest trotse woorden 'civis Romanus sum'. 

Vandaag, in de wereld van vrijheid, is de meest trotse leuze 'Ich bin ein Berliner' ... 

Alle vrije mensen, waar ze ook leven, zijn burgers van Berlijn, en dus ben ik, als vrij man, er trots op te kunnen zeggen 'Ich bin ein Berliner'!"
Kennedy wilde zowel de Latijnse als Duitse tekst goed kunnen uitspreken. Daarom had hij een spiekbriefje gemaakt waarop de uitspraak (fonetisch) stond uitgeschreven.
Kennedy wilde zowel de Latijnse als Duitse tekst goed kunnen uitspreken. Daarom had hij een spiekbriefje gemaakt waarop de uitspraak stond uitgeschreven.
"Ich bin ein Berliner"
"civis Romanus sum"

Dat betekent ik ben een Romeins staatsburger
"Lass' sie nach Berlin kommen"

Deze zin staat iets verder in de toespraak.

Slide 17 - Tekstslide

Slide 18 - Tekstslide

Slide 19 - Tekstslide

Video
De Berlijnse Muur:
1. Het ontstaan

Slide 20 - Tekstslide

Slide 21 - Video


Cubacrisis
16-28 oktober 1962

Slide 22 - Tekstslide

Wat weet jij eigenlijk
van Cuba?

Slide 23 - Woordweb

Cuba
(Communistisch)
Verenigde Staten
(Kapitalistisch)
De afstand tussen Cuba en de Verenigde Staten is ongeveer 200km
?

Slide 24 - Tekstslide

Oorzaken

  • Sinds 1959 was Cuba communistisch

  • Dit zorgde voor grote irritatie én angst bij de Verenigde Staten: "Communisme in de achtertuin!"

  • Mislukte invasie van de CIA op Cuba: Varkensbaai-incident (april 1961)

Slide 25 - Tekstslide

Oorzaken

  • (Economische) boycot van Cuba sinds 1959

  • Cuba gaat/moet suiker verkopen aan de Sovjet-Unie

  • Cuba en de Sovjet-Unie zijn bang voor een Amerikaanse invasie van Cuba.

  • De Sovjet-Unie plaatst raketten op Cuba in ruil voor kopen van Cubaanse suiker

Slide 26 - Tekstslide


Slide 27 - Tekstslide

16-22 oktober 1962
  • Amerikaanse vliegtuigen tonen foto's van een raketbasis in aanbouw

  • President Kennedy wordt op de hoogte gebracht

  • De laatste raketonderdelen zijn per schip onderweg van de Sovjet-Unie naar Cuba


Slide 28 - Tekstslide

Grote onrust bij de Verenigde Staten

Slide 29 - Tekstslide

Wat kan Kennedy doen?

Slide 30 - Woordweb


Wat zal Kennedy doen?

  • Niets doen
  • Praten met de Sovjet-Unie (diplomatie)
  • Aanval of op Cuba of invasie van Cuba
  • Fidel Castro overhalen: "Werk samen met ons, niet met de Russen."
  • Blokkade van het eiland, zodat er geen schepen met onderdelen Cuba bereiken

Slide 31 - Tekstslide


Kennedy 
besluit:




  • Praten met de Sovjet-Unie
  • Blokkade rondom Cuba

Slide 32 - Tekstslide


De spanning neemt toe...

Slide 33 - Tekstslide

Kennedy aan Chroesjtsjov:

  • "Haal de raketbasis op Cuba weg."

  • "Laat de Sovjet-schepen met raketonderdelen omkeren."

Slide 34 - Tekstslide

Chroesjtsjov aan Kennedy:

  • "Akkoord, maar dan moeten de Amerikanen Cuba niet aanvallen."

Slide 35 - Tekstslide

Het Amerikaanse marineschip
Het schip uit de Sovjet-Unie met aan boord de raketonderdelen.

Slide 36 - Tekstslide

Chroesjtsjov aan Kennedy:

  • "Akkoord, maar dan moeten de Amerikanen Cuba niet aanvallen."

  • "De Verenigde Staten moet hun raketten uit Turkije weghalen. Deze stonden gericht op de Sovjet Unie."

  • Vergeet dit ook niet: de Amerikanen dachten dat het bestaan van deze raketten heel geheim was...

Slide 37 - Tekstslide

Robert Kennedy 
adviseert zijn broer: 


"Reageer alleen op het eerste verzoek van Chroesjtsjov. 
Doe net of je het tweede bericht niet hebt ontvangen."

Slide 38 - Tekstslide


Chroesjtsjov gaat akkoord!

Kennedy en Chroesjtsjov in 1961, dus vóór de Cubacrisis, bij een ontmoeting in Wenen.

Slide 39 - Tekstslide

Video: De Cubacrisis

Slide 40 - Tekstslide

Slide 41 - Video

Gevolgen van de Cubacrisis
  • Iedereen beseft dat de wereld heel dicht bij een nieuwe wereldoorlog had gezeten

  • Betere communicatie tussen de VS en de SU: directe telefoonverbinding (Hotline)

  • De Amerikanen halen ook hun raketten uit Turkije, maar spreken met Chroesjtsjov af dat hij dit niet bekend maakt.

  • Chroesjtsjov zal, mede door zijn optreden, in 1964 als leider van de SU worden afgezet.

Slide 42 - Tekstslide


De Praagse Lente
1968

  • In 1968 wordt Alexander Dubček leider van Tsjechoslowakije
  • Hij wil ‘communisme met een menselijk gezicht
  • Mensen mochten zeggen en schrijven wat ze willen
  • Uiteindelijk grijpt de Sovjet-Unie uiteindelijk in en Dubček werd gearresteerd
  • Deze Praagse Lente had toen een half jaar geduurd 

Slide 43 - Tekstslide

Video
High Speed History:
Wat was de Praagse Lente?

Slide 44 - Tekstslide

Slide 45 - Video


Vietnamoorlog (2)
Amerikanen in Vietnam 1957-1975

Slide 46 - Tekstslide

Wat weet jij eigenlijk
van de Vietnamoorlog?

Slide 47 - Woordweb

Hoe zat het ook alweer?
  • Noord-Vietnam was communistisch

  • Zuid-Vietnam was kapitalistisch

  • Grens ligt bij de 17e breedtegraad

  • De Verenigde Staten steunen (in het geheim) Zuid-Vietnam

  • Dominotheorie

Slide 48 - Tekstslide

Dominotheorie

Slide 49 - Tekstslide

Amerikaanse steun aan Zuid-Vietnam
Doel: voorkomen dat Zuid-Vietnam onder de voet wordt gelopen door het communistische Noord-Vietnam

  • Noord-Vietnam steunen communistische aanhangers in Zuid-Vietnam: Vietcong

  • Er ontstaan een burgeroorlog in 1957

  • Amerikanen steunen Zuid-Vietnam, eerst met 'adviseurs' en wapens, daarna met troepen (eind 1963: 16.000)

  • CIA vermoordt leider van Zuid-Vietnam in 1963 en plaatst een stroman

Slide 50 - Tekstslide

Tonkin-incident
augustus 1963


'Aanslag' op het Amerikaanse marineschip Maddox door Noord-Vietnam

Slide 51 - Tekstslide

Gevolgen
  • Amerikanen zien de aanslag als een oorlogsverklaring

  • President Johnson krijgt carte blanche om het probleem op te lossen (lees: oorlogsverklaring)

  • Operation Rolling Thunder

  • Vergeet dit ook niet: in 1968 zijn er ongeveer 500.000 Amerikaanse soldaten in Vietnam




Slide 52 - Tekstslide

Video
Operation Rolling Thunder

Slide 53 - Tekstslide

Slide 54 - Video


Maar...waarom gaat het zo hopeloos mis in Vietnam?

Slide 55 - Tekstslide

Hoe verliep de oorlog?

  • De Amerikanen vochten in een volstrekt onbekend jungle-gebied, terwijl de Vietnamezen dit gebied goed kenden

  • Guerilla-oorlogsvoering: geen massale aanvallen, maar kleine, onverwachte aanvallen van de Vietcong



Slide 56 - Tekstslide

Hoe verliep de oorlog?

  • De vijand bevond zich ook tussen de bondgenoten

  • Waar is de vijand?! De Vietcong maakte gebruik van tunnels, ondergrondse bunkers en waren soms vrijwel onzichtbaar

Slide 57 - Tekstslide


Van kwaad tot erger: 
napalm en Agent Orange



De Verenigde Staten zetten alles in om de oorlog te winnen

Slide 58 - Tekstslide

Steeds meer protesten tegen de oorlog
  • Er reizen veel journalisten mee met de soldaten

  • De oorlog is vanuit de huiskamer te volgen op televisie en in de kranten

  • Niet alleen de Vietnamezen, maar ook de eigen soldaten begaan vreselijke oorlogsmisdaden

  • De frustraties van de soldaten zijn duidelijk te zien: "Wat doen we daar?!"

  • Vergeet dit ook niet: de meeste protesten zijn in Amerika zelf, maar ook in Nederland wordt tegen de oorlog geprotesteerd.

Slide 59 - Tekstslide


LBJ! 
How many kids 
did you kill today?

Slide 60 - Tekstslide

Afloop van de oorlog
  • Nixon, vanaf 1969 president, wil de oorlog beëindigen

  • Zo min mogelijk gezichtsverlies voor de Amerikanen: Peace with Honour

  • Vietnamisering: geef de oorlog terug aan de Vietnamezen

  • Terugtrekking van de Amerikaanse troepen

  • Vredesverdrag met Noord-Vietnam/Vietcong in Parijs (1973)




Slide 61 - Tekstslide

Gevolgen van de Vietnamoorlog
  • Het Amerikaanse zelfvetrouwen heeft een enorme dreun gehad

  • Veel Vietnamveteranen met posttraumatische stressstoornis, maar worden vooral als moordenaars gezien

  • Enorme staatsschuld van de Verenigde Staten door de oorlogskosten

Slide 62 - Tekstslide

Gevolgen van de Vietnamoorlog

  • De Vietnamoorlog had eigenlijk niet zoveel met de Koude Oorlog te maken, meer met Amerika's angst voor het communisme

  • Vergeet dit ook niet: in 1975 valt Noord-Vietnam, Zuid-Vietnam binnen. Het land wordt in 1976 in zijn geheel communistisch

Slide 63 - Tekstslide

Slide 64 - Tekstslide

Begrippen uit deze les

  • dekolonisatie
  • blokkade
  • Vietcong
  • Dominotheorie
  • Rolling Thunder
  • Agent Orange
  • Napalm
  • Guerilla
  • vietnamisering

Slide 65 - Tekstslide

Personen uit deze les

  • Dwight Eisenhower
  • John F. Kennedy
  • Lyndon B Johnson
  • Nikita Chroesjstsjov
  • Fidel Castro
  • Richard Nixon
  • Ho Chi Minh

Slide 66 - Tekstslide

Schrijf 3 dingen op
die je deze les hebt geleerd

Slide 67 - Open vraag

Stel 1 vraag over iets dat je nog
niet zo goed hebt begrepen

Slide 68 - Open vraag