WO I vmbo · Les 5 · Het tij keert
LES 5 / 6
Het tij keert
1917-1918: Amerika doet mee, Rusland stopt
De Eerste Wereldoorlog
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
LES 5 / 6
Het tij keert
1917-1918: Amerika doet mee, Rusland stopt
De Eerste Wereldoorlog
Image credit: U.S. National Archives (Signal Corps) / Wikimedia Commons (Public domain)
NA DEZE LES KAN IK...
uitleggen waarom de oorlog in 1918 afliep.
CENTRALE VRAAG
Waarom was de oorlog in 1918 ineens voorbij?
De Eerste Wereldoorlog
Deze slide heeft geen instructies
Duitsland
Groot-Brittannië, Frankrijk en Amerika
Niemand
Rusland stopt met vechten, Amerika gaat meedoen. Wie wint er volgens jou?
Voorspelling. Kom er aan het eind van de les op terug.
01
Amerika doet mee
Van neutraal naar oorlog
De Eerste Wereldoorlog
Image credit: James Montgomery Flagg / Wikimedia Commons (Public domain)
1915
De Lusitania
Een Duitse onderzeeër laat een Brits passagiersschip zinken. Er sterven bijna 1200 mensen, ook 128 Amerikanen.
In Amerika zijn mensen woedend. Maar Amerika doet nog niet mee aan de oorlog.
Het schip de Lusitania
De Eerste Wereldoorlog
Een onderzeeër heet in die tijd ook duikboot. Image credit: George Grantham Bain / Wikimedia Commons (Public domain)
1917
Een geheim bericht
Duitsland valt nu alle schepen aan, ook Amerikaanse.
En Duitsland stuurt een geheim bericht naar Mexico: help ons tegen Amerika. De Britten ontdekken het bericht.
Het geheime bericht, ontcijferd
De Eerste Wereldoorlog
Dit is het Zimmermanntelegram, genoemd naar de Duitse minister die het stuurde. Mexico zou er Texas, New Mexico en Arizona voor terugkrijgen. Image credit: National Archives (VS) / Wikimedia Commons (Public domain)
APRIL 1917
2 mln
Amerikaanse soldaten naar Europa
Amerika verklaart Duitsland de oorlog.
Eind 1918 zijn er zo'n twee miljoen Amerikaanse soldaten in Frankrijk. Het Duitse leger is moe, de Amerikanen zijn nieuw en fris.
De Eerste Wereldoorlog
De poster met Uncle Sam lijkt op de Kitchener-poster uit les 4. Vraag: zie je het? Image credit: James Montgomery Flagg / Wikimedia Commons (Public domain)
Zet in de goede volgorde
Tussen de Lusitania (1915) en de oorlogsverklaring (1917) zitten twee jaar.
Waarom ging Amerika in 1917 meedoen aan de oorlog?
Duitsland viel Amerikaanse schepen aan
Franz Ferdinand werd vermoord
Amerika wilde koloniën
Rusland vroeg om hulp
Goed. Ook het geheime bericht aan Mexico maakte de Amerikanen boos.
02
Rusland stopt
Een revolutie
De Eerste Wereldoorlog
Image credit: Grigory Petrovich Goldstein / Wikimedia Commons (Public domain)
RUSLAND, 1917
Rusland is op
Veel doden
Miljoenen Russische soldaten zijn dood of gewond.
Honger
In de steden is geen brood meer.
De tsaar weg
Het volk komt in opstand. De tsaar, de keizer van Rusland, moet stoppen.
De Eerste Wereldoorlog
Revolutie = een grote, snelle verandering, vaak met geweld, waarbij de macht in andere handen komt.
Lenin spreekt, 1920
Klik op de gouden punten
Foto: G.P. Goldstein, publiek domein
In 1918 sluit Rusland vrede met Duitsland. Nu kan Duitsland al zijn soldaten naar het westen sturen. Image credit: Grigory Petrovich Goldstein / Wikimedia Commons (Public domain)
Wat beloofde Lenin aan het Russische volk?
Koloniën in Afrika
Meer soldaten
Vrede, land en brood
Een nieuwe tsaar
Goed. Juist ‘vrede’ was belangrijk: de Russen wilden niet meer vechten.
Vul in
In 1917 was er een revolutie in Rusland. Daarna stopte Rusland met vechten.
Laat leerlingen uitleggen wat dat betekent voor Duitsland (één front minder).
03
Het einde
November 1918
De Eerste Wereldoorlog
Image credit: Paris Musées, Musée Carnavalet / Wikimedia Commons (CC0)
1918
De laatste maanden
Een laatste aanval
Voorjaar 1918: Duitsland valt nog één keer hard aan.
Uitgeput
Het lukt niet. De Duitse soldaten zijn moe en hebben honger.
Terugslaan
Zomer 1918: de Britten, Fransen en Amerikanen slaan terug, met tanks.
De Eerste Wereldoorlog
In november komt er in Duitsland zelf een opstand. De keizer vlucht naar Nederland (les 6).
11 NOVEMBER 1918
De wapenstilstand
In een treinwagon in Frankrijk wordt afgesproken: we stoppen met vechten.
Om 11 uur 's ochtends zwijgen de kanonnen. De oorlog is voorbij.
Bij de treinwagon, 11 november 1918
De Eerste Wereldoorlog
Wapenstilstand = een afspraak om te stoppen met vechten. De echte vrede komt pas in 1919. Image credit: Paris Musées, Musée Carnavalet / Wikimedia Commons (CC0)
DE BALANS
10 mln
soldaten gedood
Daarnaast miljoenen gewonden en burgers die stierven.
Na de oorlog komt ook nog de Spaanse griep. Daaraan sterven waarschijnlijk nog meer mensen dan in de oorlog.
De Eerste Wereldoorlog
Het precieze aantal verschilt per bron: zo'n 9 à 10 miljoen soldaten. Foto: begraafplaats Tyne Cot in België. Image credit: Nenea hartia / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
Wanneer stopte de oorlog?
1 januari 1920
4 augustus 1914
11 november 1918
28 juni 1914
Goed. De andere data: 28 juni 1914 is de moord in Sarajevo, 4 augustus 1914 de inval in België.
DE LINK MET NU
Klaprozen op 11 november
TOEN
Op de slagvelden in België groeiden na de gevechten rode klaprozen.
NU
In Engeland en België dragen mensen op 11 november een klaproos.
Om 11 uur zijn ze twee minuten stil.
De Eerste Wereldoorlog
In Nederland herdenken we op 4 mei vooral de Tweede Wereldoorlog.
Eén woord voor het jaar 1918
Reflectie. Verwacht: einde, blij, moe, griep.
Begrippen
onderzeeër - schip dat onder water vaart
revolutie - grote verandering, de macht gaat naar anderen
tsaar - de keizer van Rusland
wapenstilstand - afspraak om te stoppen met vechten
Spaanse griep - ziekte die in 1918 over de hele wereld ging
Lenin - leider van de revolutie in Rusland
De Eerste Wereldoorlog
Deze slide heeft geen instructies