WO I vmbo · Les 3 · Vast in de loopgraven
LES 3 / 6
Vast in de loopgraven
Vier jaar oorlog in de modder
De Eerste Wereldoorlog
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
LES 3 / 6
Vast in de loopgraven
Vier jaar oorlog in de modder
De Eerste Wereldoorlog
Image credit: Frank Hurley / Wikimedia Commons (Public domain)
NA DEZE LES KAN IK...
uitleggen wat een loopgraaf is en waarom de soldaten vastzaten.
CENTRALE VRAAG
Waarom kwam het front vier jaar lang bijna niet vooruit?
De Eerste Wereldoorlog
Deze slide heeft geen instructies
Eén woord: hoe voelt het in een loopgraaf?
Activatie. Verwacht: koud, nat, bang, vies. Vergelijk straks met de foto.
01
Het plan
Snel winnen? Mislukt.
De Eerste Wereldoorlog
Image credit: Lvcvlvs; bewerking Furfur / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)
ONTDEK DE BRON
Het plan van Duitsland
Duitsland wil niet tegen twee landen tegelijk vechten.
Het plan: eerst snel Frankrijk verslaan, via België. Daarna tegen Rusland.
Klik op de gouden punten.
Kaart: Lvcvlvs / Furfur, CC BY-SA 3.0
De Eerste Wereldoorlog
Dit heet het Schlieffenplan, naar de generaal die het bedacht. De rode pijlen zijn de Duitse legers. Image credit: Lvcvlvs; bewerking Furfur / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)
HERFST 1914
Het plan mislukt
België vecht terug
Het Duitse leger gaat langzamer dan gedacht.
Gestopt
Vlak voor Parijs worden de Duitsers tegengehouden, bij de rivier de Marne.
Ingraven
Beide legers graven zich in. Zo ontstaan de loopgraven.
De Eerste Wereldoorlog
Eind 1914 loopt het front van de Noordzee tot Zwitserland: ruim 700 kilometer.
Wat was het plan van Duitsland?
Nederland veroveren
Alleen tegen België vechten
Eerst Rusland verslaan, dan Frankrijk
Eerst Frankrijk verslaan, dan Rusland
Goed. Wie ‘Nederland veroveren’ kiest: Duitsland liet Nederland juist met rust.
Vul in
Het Duitse leger werd gestopt bij de rivier de Marne. Daarna groeven de soldaten zich in. Zo ontstonden de loopgraven.
Twee begrippen die de rest van de les terugkomen.
02
Leven in de loopgraaf
Modder, ratten en wachten
De Eerste Wereldoorlog
Image credit: John Warwick Brooke / Wikimedia Commons (Public domain)
In een loopgraaf, 1916
Klik op de gouden punten
Foto: John Warwick Brooke, publiek domein
Laat leerlingen eerst zelf kijken en benoemen wat ze zien, en open dan pas de punten. Image credit: John Warwick Brooke / Wikimedia Commons (Public domain)
TUSSEN DE LOOPGRAVEN
Niemandsland
Tussen de loopgraven van de twee legers ligt niemandsland. Er staat prikkeldraad en de grond zit vol gaten. Wie eruit klimt, wordt beschoten.
Passendale, 1917
De Eerste Wereldoorlog
Kerstmis 1914: op sommige plekken stopten soldaten even met vechten en ontmoetten ze elkaar in niemandsland. Image credit: John Warwick Brooke / Wikimedia Commons (Public domain)
HET DAGELIJKS LEVEN
Vooral wachten
Modder
Natte voeten, dag en nacht. Voeten gaan zelfs rotten.
Ratten en luizen
Ze zitten overal, ook in je kleren.
Wachten en angst
Lang niks, en dan ineens beschietingen.
Post
Brieven van thuis helpen om vol te houden.
De Eerste Wereldoorlog
De meeste soldaten stierven niet bij aanvallen, maar door beschietingen met kanonnen.
Wat is niemandsland?
Het gebied tussen de loopgraven
Een land zonder koning
Het land waar Nederland ligt
De plek waar soldaten slapen
Goed. ‘Een land zonder koning’ is een gok op het woord.
Wat was het grootste probleem in de loopgraaf?
Soldaten mochten nooit slapen
Er was te veel eten
Het was te warm
Modder, ratten en steeds de angst voor beschietingen
Goed. Laat leerlingen de foto nog eens bekijken: wat zie je daarvan terug?
03
Nieuwe wapens
Een oorlog van machines
De Eerste Wereldoorlog
Image credit: John Warwick Brooke / Wikimedia Commons (Public domain)
HEEL VEEL KOGELS
Het machinegeweer
Een machinegeweer schiet honderden kogels per minuut.
Een paar soldaten kunnen daarmee een hele aanval stoppen. Aanvallen is bijna onmogelijk.
Een machinegeweer, bediend met gasmaskers op
De Eerste Wereldoorlog
Dit is de belangrijkste reden dat het front vastliep: verdedigen was veel makkelijker dan aanvallen. Image credit: John Warwick Brooke / Wikimedia Commons (Public domain)
1915
Gifgas
Bij Ieper in België gebruikt het Duitse leger voor het eerst gifgas. Soldaten stikken of worden blind. Daarna gebruiken beide kanten gas, en krijgen soldaten gasmaskers.
Door gas blind geworden soldaten, 1918
De Eerste Wereldoorlog
Mosterdgas heet ook yperiet, naar de stad Ieper. Image credit: Thomas Keith Aitken / Wikimedia Commons (Public domain)
1916
De tank
Een nieuw voertuig van de Britten. Hij kan over prikkeldraad en loopgraven rijden.
De eerste tanks zijn nog traag en gaan vaak kapot.
Een Britse tank, 1916
De Eerste Wereldoorlog
De eerste tanks reden ongeveer 6 km per uur: wandeltempo. Image credit: Ernest Brooks / Wikimedia Commons (Public domain)
1 JULI 1916
57.000
Britse slachtoffers op één dag
Dat is het begin van de Slag aan de Somme, in Frankrijk. De slag duurt maanden.
Het leger komt maar een paar kilometer vooruit.
De Eerste Wereldoorlog
Van de 57.000 slachtoffers stierven er ruim 19.000. Foto: een verwoest bos bij Ieper, 1917. Image credit: Frank Hurley / Wikimedia Commons (Public domain)
Waarom was aanvallen zo moeilijk?
De vijand had machinegeweren en prikkeldraad
Het mocht niet van de koning
Er waren geen soldaten meer
Soldaten hadden geen schoenen
Goed. Terug naar de centrale vraag: daarom kwam het front niet vooruit.
Vul in
Het machinegeweer schoot honderden kogels per minuut. Bij Ieper werd voor het eerst gifgas gebruikt.
Laat leerlingen de nieuwe wapens noemen: machinegeweer, gifgas, tank.
DE LINK MET NU
De oorlog ligt nog in de grond
TOEN
Vier jaar lang vallen er miljoenen bommen op de akkers in België en Frankrijk.
NU
Boeren vinden nog elk jaar oude bommen: de ijzeren oogst.
In Ieper wordt elke avond om 8 uur de Last Post gespeeld voor de doden.
De Eerste Wereldoorlog
Ieper ligt ongeveer twee uur rijden van het midden van Nederland: een mogelijk uitje.
Wat zou jij het zwaarst vinden aan het leven in de loopgraaf?
Geen goed of fout antwoord. Gebruik twee of drie antwoorden voor een kort gesprek.
Begrippen
front - de plek waar de legers tegen elkaar vechten
loopgraaf - een lange sloot in de grond waarin soldaten zitten
niemandsland - het gebied tussen de loopgraven
machinegeweer - geweer dat heel snel veel kogels schiet
gifgas - gas als wapen, bijvoorbeeld mosterdgas
tank - voertuig met pantser dat over loopgraven kan rijden
De Eerste Wereldoorlog
Deze slide heeft geen instructies