73 lesplannen

EF staat voor Executieve Functies. Deze vaardigheden kun je aanleren door hier hard aan te werken. De ontwikkeling van de executieve functies vindt plaats in je hersenen. Tijdens de pubertijd zijn deze nog enorm in ontwikkeling, waardoor sommige dingen je nog niet altijd lukken. Gelukkig kun je deze functies trainen. Dit kun je onder andere doen door deze maandchallenges!

Samen met jouw klas ga jij de uitdaging aan. Leerlingen gaan elkaar helpen, maar misschien ook juist wel tegen elkaar strijden. Ook strijden de leerlingen tegen andere klassen van andere scholen. Na elke maandchallange zal er een winnaar bekend gemaakt worden. Elke periode bestaat uit twee maanden. In deze twee maanden is er steeds een andere challenge. Tijdens deze maandchallenge worden de leerlingen uitgedaagd om aan hun executieve functies te gaan werken. Elke maandchallange heeft een ander onderwerp en zal zich op verschillende executieve functies richten. Door je met jouw klas aan te melden geef jij je leerlingen de kans om door middel van leuke opdrachten en uitdagingen te gaan werken aan hun Executieve Functies.

De benodige materialen zijn terug te vinden in de werkmap van de EF-challange. Verder kunnen de volgende materialen gebruikt worden:TelefoonPenPapierSportmaterialenCamera

Individueel5 tot 10 minutenPlanagenda, huiswerk overzichtJe gaat een planning maken van één dag (naar keuze). Volg hierbij de volgende stappen:Bedenk wat je vandaag nog voor afspraken hebt en wat je nog wilde doenKijk naar het huiswerk voor komende dagen en heb je een toets deze week?Maak een planning voor vandaag vanaf opstaan tot naar bed gaan.

Groepsspel 10 minuten Pen en papier Jullie gaan een feest organiseren dat over 2 weken plaatsvindt. Wat is daar allemaal voor nodig? Wat moet er allemaal gedaan worden? Maak een planning voor de komende 2 weken.

De mentorlicentie bestaat uit 11 mappen.In iedere map wordt één EF behandeld.In iedere map kun je de volgende onderdelen vinden:Handleiding EFWerkbladen Lespresentaties Je hoeft niet alle lespresenatiues met de bijbehorende werkbalden te geven.Een weloverwogen keuze kan worden gemaakt passend bij de visie van de school. De EF vragenlijst:Bij de start van de verschillende lessen,kun je gebruik maken van de EF vragenlijst. Onderstaand de verschillende EF vragenlijsten passend bij de verschillende niveaus.Je kunt deze voor de leerlingen uitprinten. (ook zijn er digitale beschikbaar, mail dan naar info@opnij.nu).Starten met Executieve Functies is het meest waardevol na een eerste periode als de eerste cijfers binnen zijn en leerlingen weten hoe het op school gaat.Dan is de koppeling met de Executieve Functies die hieronder kunnen liggen, goed te maken.Men start altijd met H1 Introductielessen Executieve Functies.Welke lessen je daarna wilt doen, hangt af van de behoefte uit de klas of de schoolafspraken die je hieover maakt.

Door condities te creëren die de ontwikkeling van EF versterken kan de docent een belangrijke bijdrage leveren. De lessen ondersteunen deze condities. Motivatie is voorwaardelijk, motivatie is de drijfveer die nodig is voor het aansturen van EF. De docent kan voldoen aan de drie psychologische basisbehoeften: Autonomie Competentie Relatie Dit kun je doen door: 1 Inzetten op je relatie met de leerlingen 2Werken vanuit eeuwige positiviteit 3 Uitgaan van het eigenaarschap van de leerlingen

Metafoor Jef:De stopwatch zorgt ervoor dat alles op de juiste tijd gebeurt.Tijd verdelen (timemanagement) betekent omgaan met de tijd en weten wanneer huiswerk af moet zijn. In dit hoofdstuk leren de leerlingen hoe ze hun eigen tijd het beste kunnen managen. Ze leren een inschatting te maken van hoeveel tijd een taak kost en hoe je de taak het beste kunt aanpassen in de tijd die ze hiervoor hebben gepland. De techniek die wordt ingezet, is de Pomodoro techniek.

Opbouw hoofdstuk tijd verdelenLes: Jouw tijd Les: Aandachtscurve en PomodorotechniekJe kunt er voor kiezen om alle lessen binnen dit hoofdstuk te behandelen, maar je kunt er ook voor kiezen om losse lessen te pakken.

Metafoor Jef:Zonder een goed plan geen overwinning. De speelwijze bepaalt de wedstrijd nog voor deze begint. In dit hoofdstuk leren de leerlingen wat het verschil is tussen het noteren van het huiswerk en het maken van een overzichtelijke planning. Ze leren hoe ze de overzichtelijke planning kunnen volhouden. Plannen is belangrijk om het schoolwerk te organiseren. Het maken van een planning zorgt voor overzicht en rust, want de leerlingen weten wat ze moeten doen.

Opbouw hoofdstuk plannen [planning]Les: Goede planning maken Les: Toetsweekplanning Les: Een langetermijn planning makenJe kunt er voor kiezen om alle lessen binnen dit hoofdstuk te behandelen, maar je kunt er ook voor kiezen om losse lessen te pakken.

Groepsspel (minimaal 4 leerlingen) Minimaal 10 minuten 5 pionnen per team, een bal Door samen te werken ga je zelf een spel maken. Zo reflecteer je gedurende het spel op de spelregels en wordt er van alles gevraagd van je organisatie skills. Er staan 2 keer 5 pionnen tegenover elkaar. De teams zijn 2 tegen 2. Wanneer de teams het eens zijn over een of meerdere regels, kan het spel van start gaan. Elke keer dat er een pion omgaat komt er een moment om nieuwe regels te introduceren. Lukt het er een georganiseerd spel van te maken of mondt het uit in chaos? Eventueel is er iets van ondersteuning nodig bij het proces. Voorbeeldvragen nabespreken: • Is het gelukt een georganiseerd proces te laten ontstaan? • Hoe zit het met het eindresultaat?

Groepsspel 5-10 minuten Pen en papier Jullie mog het volgende schooluitje organiseren! Wat komt daar allemaal bij kijken? Schrijf dit allemaal op. Tip: geef antwoord op de vragen wie, wat waar, wanneer en hoe

Bij het gooien van een dartpartij focus je op één ding: triple 20 scoren! Zonder afgeleid te worden. Doelgericht gedrag gaat over doelen stellen en daaraan werken zonder afgeleid te worden. In dit hoofdstuk leren de leerlingen doelen stellen. Ze leren wat er nodig is om deze doelen te behalen, zoals bijvoorbeeld het hebben van een growth mindset en helpende gedachten.

Elk hoofdstuk start met Kenmerken en doelen. De leerlingen lezen de doelen van het hoofdstuk en schatten in wat ze al kunnen en wat ze nog willen leren. Elk hoofdstuk wordt afgesloten met Handige strategieën. De leerlingen leren of herhalen handige strategieën bij het onderwerp en bepalen welke strategieën zij gaan uitproberen. Opbouw hoofdstuk doelgericht gedrag Kenmerken en doelenLes 1: Motivatie, stellen van schooldoelen en jouw obstakelsLes 2: Learning pitLes 3: Fixed en growth mindsetHandige strategieënJe kunt er voor kiezen om alle lessen binnen dit hoofdstuk te behandelen, maar je kunt er ook voor kiezen om losse lessen te pakken.

Metafoor JEF:Houd je aandacht erbij, een schaakspel duurt soms lang.Volgehouden aandacht betekent aandacht erbij houden, ondanks afleiding. In dit hoofdstuk leren de leerlingen hoe ze hun concentratie kunnen verbeteren. Ze krijgen verschillende tips om de concentratie te verbeteren.

Elk hoofdstuk start met Kenmerken en doelen. De leerlingen lezen de doelen van het hoofdstuk en schatten in wat ze al kunnen en wat ze nog willen leren. Elk hoofdstuk wordt afgesloten met Handige strategieën. De leerlingen leren of herhalen handige strategieën bij het onderwerp en bepalen welke strategieën zij gaan uitproberen. Opbouw hoofdstuk volgehouden aandachtKenmerken en doelen Les 1: Beter concentrerenLes 2 & 3: OmgevingsfactorenLes 4: Jouw concentratietijd trainenHandige strategieënJe kunt er voor kiezen om alle lessen binnen dit hoofdstuk te behandelen, maar je kunt er ook voor kiezen om losse lessen te pakken.

Metafoor JEF:De judoka kan zijn tegenstanders alleen vloeren met weloverwogen keuzes. Denk goed na voor je handelt.Responsinhibitie betekent eerst denken dan doen. Het is een vaardigheid die de leerling in staat stelt om ongewenst gedrag te onderdrukken. De leerlingen leren zichzelf meer tijd geven, zodat ze minder impulsief reageren.

Elk hoofdstuk start met Kenmerken en doelen. De leerlingen lezen de doelen van het hoofdstuk en schatten in wat ze al kunnen en wat ze nog willen leren. Elk hoofdstuk wordt afgesloten met Handige strategieën. De leerlingen leren of herhalen handige strategieën bij het onderwerp en bepalen welke strategieën zij gaan uitproberen.Opbouw hoofdstuk denken dan doen [responsinhibitie]Kenmerken en doelenLes: De 3 nee-vragenLes: G.A.L.GHandige strategieënJe kunt er voor kiezen om alle lessen binnen dit hoofdstuk te behandelen, maar je kunt er ook voor kiezen om losse lessen te pakken.

Metafoor JEF: Einde wedstrijd betekent nog niet einde oefening. De evaluatie brengt in kaart wat de volgende keer beter kan. Metacognitie betekent kritisch over jezelf nadenken, werk evalueren en leren beseffen wat beter of anders kan. Dit uit zich bijvoorbeeld in terugblikken en analyseren.In dit hoofdstuk leren de leerlingen dat het belangrijk is om terug te blikken op een afgelopen periode. Dit kan bijvoorbeeld gaan over het analyseren van toetsen om het de volgende keer anders aan te pakken.De leerlingen weten exact wat ze hebben bereikt, wat er beter gaat en waar ze nog verder aan willen werken.

Elk hoofdstuk start met Kenmerken en doelen. De leerlingen lezen de doelen van het hoofdstuk en schatten in wat ze al kunnen en wat ze nog willen leren. Elk hoofdstuk wordt afgesloten met Handige strategieën. De leerlingen leren of herhalen handige strategieën bij het onderwerp en bepalen welke strategieën zij gaan uitproberen. Opbouw hoofdstuk metacognitie:5.1 Terugblikken en analyserenLes 1: Terugblikken en analyseren Les 2: Van fouten kun je leren Les 3: De foutenanalyse5.2 Leerstrategieën Les 1: Voorkennis en Cornell-methodeLes 2: FlashcardsLes 3: MindmapLes 4: Vragen stellen en oefentoetsenLes 5: Actief samenvatten en braindumpLes 6: Soorten vragen en de vraag- en antwoordstructuurJe kunt er voor kiezen om alle lessen binnen dit hoofdstuk te behandelen, maar je kunt er ook voor kiezen om losse lessen te pakken.

Eerst jezelf in beeld brengenVoordat leerlingen actief kennismaken met Executieve Functies, is het belangrijk dat ze reflecteren op hun eigen sterke en zwakkere punten. Dit gebeurt met behulp van het formulier "Jezelf in beeld". Hierin denken ze na over wat goed gaat op school, wat nog niet, en welke situaties ze uitdagend vinden. Deze zelfreflectie helpt hen om beter inzicht te krijgen in hun eigen gedrag en leerprocessen. Hierdoor kunnen ze een sterkere koppeling maken tussen hun ervaringen en de specifieke Executieve Functies die hierbij een rol spelen.Actieve kennismakingNa deze zelfreflectie begin je met een interactieve activiteit zoals het maken van een valkeniersknoop of het spelen van het spel „Ik ga op vakantie en neem mee”. Deze activiteiten zijn niet zomaar gekozen;Ze bieden leerlingen een kans om onbewust al een beroep te doen op vaardigheden zoals plannen, onthouden, starten of emoties controleren, ofwel Executieve Functies.Denk bijvoorbeeld aan:De valkeniersknoop: Leerlingen worden uitgedaagd om instructies te volgen, stap voor stap te werken en door te zetten wanneer iets niet in één keer lukt. Dit bevordert vaardigheden zoals volgehouden aandacht, flexibiliteit en doelgericht doorzettingsvermogen.Het spel „Ik ga op vakantie en neem mee”: Dit spel daagt het werkgeheugen uit, omdat leerlingen zich eerdere antwoorden moeten herinneren en daarnaast hun eigen antwoord toevoegen. Bovendien stimuleert het sociaal gedrag en creativiteit.Waarom eerst reflecteren en ervaren?Het laten reflecteren op eigen ervaringen en vervolgens actief ervaren van deze functies voordat ze uitgelegd worden, heeft een aantal belangrijke voordelen:1 Betrokkenheid: Leerlingen raken meteen actief betrokken en nieuwsgierig, omdat ze vanuit hun eigen ervaringen op een leuke manier kennismaken met EF in plaats van een theoretische uitleg te horen.2 Bewustwording: Door eerst te reflecteren en daarna te doen, merken leerlingen direct hoe hun eigen vaardigheden een rol spelen in dagelijkse situaties. Dit legt een waardevolle basis voor begrip wanneer de functies later expliciet worden uitgelegd.3 Concreet maken: Executieve Functies zijn abstracte begrippen. Door reflectie en ervaring krijgen leerlingen een tastbaar referentiekader dat hen helpt om de theorie beter te begrijpen.4 Samenhang met EF in beeld en de lessen:Als leerlingen al hebben gereflecteerd op hun eigen ervaringen en een idee hebben van wat Executieve Functies inhouden door middel van deze actieve kennismaking, zullen ze de vragen die horen bij "EF in Beeld" met meer inzicht en bewustzijn invullen. Dit leidt tot eerlijkere en meer relevante antwoorden, wat jou als mentor helpt om een duidelijker beeld te krijgen van hun vaardigheden en aandachtspunten. Bovendien maken ze zo een betere koppeling tussen hun eigen uitdagingen en de lessen die volgen.Kortom, het proces van zelfreflectie en een actieve start bij Executieve Functies is een cruciaal onderdeel van het leerproces. Het legt de basis voor begrip, betrokkenheid en een effectievere reflectie op hun eigen Executieve Functies. We nodigen je dan ook echt van harte aan om deze aanpak te omarmen en te ervaren hoe krachtig dit werkt bij jouw mentorleerlingen.

Les 1 Jezelf in beeld: Deze les kun je geven als je na een eerste periode op school. ( rondom herfstvakantie)Na een eerste periode kunnen de leerlingen veel beter nadenken over wat goed gaat op school, wat nog niet, en welke situaties ze uitdagend vinden.Je start met een actieve oefening zoals de Valkeniersknoop ( of ik ga op vakantie en ga mee)En daarna brengen de leerlingen zichzelf in beeld met het werkblad Jezelf in Beeld.Gebruik hiervoor: Lespresentatie: Les 1 Jezelf in Beeld Formulier: Jezelf in beeld ( print deze van te voren uit voor alle leerlingen)Eventueel touwtjes voor bij de valkeniersknoopLes 2 Executieve Functies: Deze les bestaat uit 2 varianten: verkort ( hierbij vullen leerlingen zelfstandig hun eigen EF in Beeld in)uitgebreid ( hierbij sta je stil bij iedere EF en laat je dit per EF invullen door de leerlingen)Eerst herhaal je waar je het de eerste les over hebt gehad, jezelf in beeld en de actieve werkvorm.Daarna vullen de leerlingen de vragen in bij de tool "EF in beeld".Gebruik hiervoor:handleiding werking EF in beeld voor zowel mentor als leerlingenlespresentatie Executieve Functies TIP:Bij de uitgebreide variant kun je ervoor kiezen om hier 2 lesuren over te doen. Je kunt dan kiezen om in les 1 de denkvaardigheden te doen en les 2 de gedragsvaardigheden. Les 3 Opstellen van plan van aanpak:Je start de les weer met herhalen in welke EF ze startend (S) zijn en welke in ontwikkeling (O) en beheerst. (B)Daarna vertel je hoe het werkt met het kiezen van de focuspunten bij de startende EF en dat ze die benoemen inplan voor aanpak.Gebruik hiervoor:lespresentatie les 3 Plan van aanpak( eventueel ) handleiding werking EF in beeld voor zowel mentor als leerlingen

Nieuwe tekst

Kijk bovenstaand filmpje via youtube. Start deze bij 11:20 en vul daarna onderstaand werkblad in.

Individueel / Groepsspel 5 tot 10 minuten Geen benodigdheden Dit spelletje kennen wij allemaal nog wel. Hoe goed is jouw geheugen?Speel het spel: ‘Ik ga op vakantie en neem mee..’. Hoe zorg je ervoor dat je de voorwerpen kunt onthouden? Gebruik je een eigen trucje? Bespreek dit met elkaar. Variatie: - Probeer het nu eens met gebaren/bewegingen. Gaat dit makkelijker? Waarom wel/niet? - Probeer ook eens: ik pak mijn tas in en neem mee; of ik organiseer een schoolfeest en ik regel… etc.

Individueel / Groepsspel 2x 5 minuten Plaatjes/picto’s van voorwerpen Bedenk met elkaar hoe je de volgende voorwerpen zó kunt onthouden dat ze over half uur nog weet: auto’s, pen, paard, enz. Test na een half uur welke voorwerpen de leerlingen nog weten. TIP! Maak van tevoren picto’s voor de woorden of zoek bingo-kaarten met plaatjes.

Metafoor Jef:Wat zijn de posities en hoe gaat er gespeeld worden? De opstelling maakt duidelijk wie wat doet. Organiseren betekent informatie en materialen goed ordenen en schooltaken goed ordenen. In dit hoofdstuk leren de leerlingen hoe ze hun schoolwerk beter kunnen organiseren. Het is belangrijk gebruik te maken van een systeem, zodat de leerlingen niets vergeten. Een systeem werkt alleen als de leerlingen er altijd en op dezelfde manier gebruik van maken. Ze maken gebruik van to-do lijsten.

De leerlingen lezen de doelen van het hoofdstuk en schatten in wat ze al kunnen en wat ze nog willen leren. Opbouw hoofdstuk organisatie Les 1: SchoolmaterialenLes 2: To Do listJe kunt er voor kiezen om alle lessen binnen dit hoofdstuk te behandelen, maar je kunt er ook voor kiezen om losse lessen te pakken.

Metafoor jef:Hoe ver ben je al gekomen? Het scoreboard laat zien wat de stand is en hoeveel speeltijd je nog hebt. Werkgeheugen gaat over informatie onthouden bij het uitvoeren van taken. Het geheugen is eigenlijk een soort supercomputer; het pikt informatie op, slaat het vervolgens op en kan de informatie wanneer je deze nodig hebt weer terughalen. Het geheugen bevindt zich overal in je hersenen. Nieuwe kennis die je opdoet past de informatie in je langetermijngeheugen aan. Zo wordt leren mogelijk. In dit hoofdstuk leren de leerlingen wat geheugen is en op welke manier je het beste gebruik kan maken van het geheugen.

Opbouw hoofdstuk Onthouden (Werkgeheugen)Les:Wat is geheugen?Les: Informatie beter onthouden Les: Beter lezen en onthouden Je kunt er voor kiezen om alle lessen binnen dit hoofdstuk te behandelen, maar je kunt er ook voor kiezen om losse lessen te pakken.

Metafoor JEF:Klaar voor de start, af! Je kan geen wedstrijd winnen, zonder te beginnen.Taakinitatie houdt in beginnen met een taak. Leerlingen stellen een taak vaak uit, uitstelgedrag. Hierdoor beginnen zij niet met de taak die ze moeten doen. In dit hoofdstuk onderzoeken de leerlingen oorzaken van uitstelgedrag en hoe ze het uitstelgedrag kunnen voorkomen.

Elk hoofdstuk start met Kenmerken en doelen. De leerlingen lezen de doelen van het hoofdstuk en schatten in wat ze al kunnen en wat ze nog willen leren. Elk hoofdstuk wordt afgesloten met Handige strategieën. De leerlingen leren of herhalen handige strategieën bij het onderwerp en bepalen welke strategieën zij gaan uitproberen. Opbouw hoofdstuk taakinitiatieKenmerken en doelenLes 1: UitstelgedragLes 2: Uitstelgedrag (Starten met taken)Handige strategieënJe kunt er voor kiezen om alle lessen binnen dit hoofdstuk te behandelen, maar je kunt er ook voor kiezen om losse lessen te pakken.

Individueel / Klassikaal 5 minuten Geen benodigdheden We doen gezamenlijk een ademhalingsoefening. Leg een hand op je buik. Adem kort en snel in: met deze inademing duw je je buik naar voren. Adem vervolgens rustig en langzaam weer uit. Herhaal dit en probeer je ademhaling naar je buik te brengen (10x) Wanneer en hoe kan je deze oefening inzetten? Ga jij dit proberen?

Individueel / Klassikaal 5 tot 10 minuten Een ballon voor iedere leerling, een scherp voorwerp. De leerling blaast zijn ballon op en knoopt deze dicht. Hij houdt de ballon boven zijn hoofd en sluit zijn ogen. Zijn enige taak is goed te luisteren naar jou. Jij vertelt een verhaal, bijvoorbeeld over een onderwerp in je les of leest een stuk tekst voor. (Tip: lees de tips tegen een black-out voor!) Tegelijkertijd loop je rond en doe je alsof je de ballon kapot zal prikken. Echter doe je dit niet echt. Als je klaar bent vraag je wat de leerling onthouden heeft. Had het invloed als jij bij de leerling in de buurt kwam? Wat ervaarde de leerling?