Wie ben ik? - Een les over jezelf zijn & vooroordelen

• Burgerschap
• Mentorles
• Basisschool
• Groep 7,8

Introductie

Deze les gaat over jezelf zijn en vooroordelen. De les gaat aan de hand van video’s, vragen, stellingen en opdrachten dieper in op vooroordelen, verschillen tussen elkaar en jezelf zijn. Wij adviseren deze les voor groep 7/8 van het PO.

Instructies

Voorbereiding

Lesinstructie

De lesinstructie kun je downloaden bij instructies en staan uitgeschreven per slide in de les. Deze vertelt je precies wat je moet doen en geeft suggesties voor vervolgvragen en bied ruimte of te differentiëren.

Benodigdheden 

• Digibord met wifi
• Download het werkblad en print die uit voor de leerlingen

Instructies

1. Algemene Sterrenstof instructie PO.pdf

2. Lesinstructies - Wie ben ik PO.pdf

Werkbladen

3. Werkblad - Wie ben ik (PO).pdf

Vertel de leerlingen dat deze les gaat over jezelf zijn en vooroordelen. De les gaat aan de hand van video’s, vragen, stellingen en opdrachten dieper in op verschillende onderwerpen die te maken hebben met vooroordelen, verschillen tussen elkaar en jezelf zijn.

Tip: maak kort een aantal afspraken met elkaar voor als jullie met elkaar in gesprek gaan over dit onderwerp (luisteren, respect hebben, niet uitlachen, elkaar laten uitpraten, etc.). 

Bekijk de video.

Bespreek klassikaal

Vervolgvragen:

• Herken je jezelf in de video?
• Denk jij soms ook weleens wat over iemand zonder dat je ze kent?
• Kan je altijd weten wat iemand vanbinnen denkt?

Bekijk de video met de jongerenexperts.

Maak een woordweb voor jezelf.

Maak voor jezelf een woordweb en schrijf allemaal plekken of mensen op waarbij je jezelf kunt zijn

Vervolgvragen:

• Wat doe je graag als niemand kijkt?
• Wat maakt het dat je je prettig voelt bij iemand of een plek?
• Kan je altijd weten wat iemand vanbinnen denkt?

Bekijk de video met de jongerenexperts.

Klassikaal - Eens of oneens?

Maak ruimte in het lokaal. Links van het lokaal is helemaal eens en rechts van het lokaal is helemaal oneens. Leerlingen mogen ook ergens tussenin gaan staan.

Geef de leerlingen de volgende stelling:

Ik vind het makkelijk om mezelf te zijn bij andere kinderen.

Laat de leerlingen een plek kiezen en vraag een aantal leerlingen om toe te lichten waarom ze daar staan.

Vervolgvragen:

• Waarom is jezelf zijn op de ene plek makkelijker dan op de andere?
• Wat heb je van anderen nodig om jezelf te durven zijn?
• Pas jij jezelf weleens een beetje aan om erbij te horen? Is dat altijd erg?

Benoem dat het heel normaal is dat je jezelf niet in iedere situatie hetzelfde voelt of gedraagt. Bij sommige mensen of op sommige plekken voel je meer ruimte om jezelf te zijn dan bij andere.

1

2

3

Klassikaal

Laat de leerlingen per persoon snel reageren op een aantal vragen. Ze hoeven hier niet lang over na te denken; het gaat juist om hun eerste indruk.

Bijvoorbeeld:

• Wat is het eerste wat je over deze persoon denkt?
• Wat denk je dat deze persoon leuk vindt?
• Hoe denk je dat deze persoon is als je hem of haar beter leert kennen?

Bespreek klassikaal

Personage 1

• Dit is Jayden, 18 jaar. Hij houdt van lezen en doet thuis graag ademhalingsoefeningen om tot rust te komen. Daar wordt hij ontspannen van en het helpt hem om goed in zijn vel te zitten.

Personage 2

• Dit is Fenna, 18 jaar. Ze is graag met haar vriendinnen en houdt van gezelligheid. Maar haar grootste hobby is boksen: ze traint fanatiek en vindt het heerlijk om zichzelf steeds uit te dagen.

Personage 3

• Dit is Mats, 18 jaar. Op school zit hij soms graag even rustig alleen. Online kennen juist heel veel mensen hem: hij maakt populaire video’s op TikTok en heeft daar een groot bereik.

Vervolgvragen:

• Waar kwam jouw eerste indruk vandaan?
• Klopte jouw eerste indruk?
• Is het erg dat je automatisch een eerste indruk van iemand hebt?
• Wat kan er gebeuren als je denkt dat jouw eerste indruk altijd klopt?

Belangrijkste boodschap: je brein vormt snel een eerste indruk op basis van wat je ziet. Dat gebeurt bij iedereen. Maar wat je denkt over iemand hoeft niet waar te zijn. Je leert pas meer over iemand als je verder kijkt dan je eerste indruk.

Bekijk de video met de jongerenexperts.

Bespreek in tweetallen

Laat de leerlingen de vragen op het bord bespreken in tweetallen. Bespreek daarna een aantal antwoorden klassikaal.

• Wat is volgens jou het verschil tussen een eerste indruk en een vooroordeel?
• Waar denk je dat vooroordelen vandaan komen?
• Wat kan er gebeuren als je iemand behandelt op basis van een vooroordeel?

Vervolgvraag:

• Kun je ervoor zorgen dat je nooit meer een vooroordeel hebt? Of gaat het er vooral om wat je ermee doet?

Belangrijkste boodschap: Iedereen heeft weleens een eerste indruk of vooroordeel. Het belangrijkste is dat je je ervan bewust bent, nieuwsgierig blijft en niet zomaar aanneemt dat wat jij denkt over iemand ook echt waar is.

Bekijk de video met de jongerenexperts.

Bespreek in groepjes van vier

Geef elk groepje één situatie. Eén leerling leest de situatie voor, de andere drie bespreken kort wat je zou kunnen doen.

De situaties staan op de volgende slide.

Situaties:

• Een vriend maakt steeds grapjes over jou. Eerst vind je het grappig, maar nu niet meer. Wat doe je?
• Je bent aan het stoeien met iemand, maar je vindt het opeens niet meer leuk. Hoe geef je dat aan?
• Iemand wil steeds een knuffel geven, maar jij hebt daar vandaag geen zin in. Wat doe je?

Laat ze per situatie bedenken:

• Wat zou je kunnen zeggen?
• Hoe merk je dat iemand misschien een grens bereikt?
• Daarna kort klassikaal: elk groepje geeft één antwoord of zin die zij bedacht hebben.

Bespreek in groepjes van vier

Geef elk groepje één situatie. Eén leerling leest de situatie voor, de andere drie bespreken kort wat je zou kunnen doen.

De situaties staan op de volgende slide.

Situaties:

• Een vriend maakt steeds grapjes over jou. Eerst vind je het grappig, maar nu niet meer. Wat doe je?
• Je bent aan het stoeien met iemand, maar je vindt het opeens niet meer leuk. Hoe geef je dat aan?
• Iemand wil steeds een knuffel geven, maar jij hebt daar vandaag geen zin in. Wat doe je?

Laat ze per situatie bedenken:

• Wat zou je kunnen zeggen?
• Hoe merk je dat iemand misschien een grens bereikt?
• Daarna kort klassikaal: elk groepje geeft één antwoord of zin die zij bedacht hebben.

Bekijk de video met de jongerenexperts.

Laat de leerlingen voor zichzelf de volgende zinnen afmaken:

• Als ik nee zeg, wil ik dat de ander…
• Nee zeggen kan lastig zijn als…
• Als iemand niet naar mijn nee luistert, kan ik…

Bespreek daarna kort klassikaal:

• Wat kun je doen als iemand jouw nee niet respecteert?
• Bespreek verschillende mogelijkheden, zoals het nog een keer duidelijk zeggen, uit de situatie stappen of hulp vragen aan iemand die je vertrouwt.

Belangrijkste boodschap: je mag je grens aangeven. Als iemand niet naar jouw grens luistert, hoef je dat niet alleen op te lossen.

Laat de leerlingen voor zichzelf de volgende zinnen afmaken:

• Als ik nee zeg, wil ik dat de ander…
• Nee zeggen kan lastig zijn als…
• Als iemand niet naar mijn nee luistert, kan ik…

Bespreek daarna kort klassikaal:

• Wat kun je doen als iemand jouw nee niet respecteert?
• Bespreek verschillende mogelijkheden, zoals het nog een keer duidelijk zeggen, uit de situatie stappen of hulp vragen aan iemand die je vertrouwt.

Belangrijkste boodschap: je mag je grens aangeven. Als iemand niet naar jouw grens luistert, hoef je dat niet alleen op te lossen.

Bekijk de video met de jongerenexperts.

Klassikaal - Eens of oneens?

Maak ruimte in het lokaal. Links van het lokaal is helemaal eens, rechts is helemaal oneens en leerlingen die twijfelen mogen ergens in het midden gaan staan.

Geef de leerlingen de volgende stelling:

Iedereen in onze klas kan zichzelf zijn.

Laat de leerlingen een plek kiezen. Vraag daarna een aantal leerlingen op verschillende plekken om toe te lichten waarom ze daar staan.

Spreek vooraf af dat er geen namen of voorbeelden over specifieke klasgenoten worden genoemd. Het gaat niet om wie iets goed of fout doet, maar om wat ervoor zorgt dat iemand zich vrij voelt om zichzelf te zijn.

Vervolgvragen:

• Wat heb je nodig om jezelf te durven zijn in een groep?
• Wat kan ervoor zorgen dat iemand zichzelf juist minder durft te zijn?
• Kun je jezelf zijn als je bang bent dat anderen je uitlachen of buitensluiten?
• Wat kunnen jullie als klas doen zodat iedereen meer ruimte voelt om zichzelf te zijn?

Vraag tot slot:

Heeft iemand iets gehoord waardoor je nu op een andere plek zou willen staan?

Leerlingen mogen van plek veranderen.

Belangrijkste boodschap: Een klas waarin iedereen zichzelf kan zijn, ontstaat niet vanzelf. Iedereen kan eraan bijdragen door elkaar ruimte te geven, verschillen te respecteren en niet te snel over een ander te oordelen.

Bekijk de video met de jongerenexperts.

Schrijf op voor jezelf

In de video vertelden de jongerenexperts wat zij tegen hun jongere zelf zouden willen zeggen. Nu draaien we de vraag om.

Laat de leerlingen zich voorstellen dat ze later 18 jaar zijn en terugkijken naar wie ze nu zijn.

Wat hoop je dat jouw 18-jarige zelf tegen de jou van nu zou zeggen?

Dit kan bijvoorbeeld gaan over jezelf zijn, wat anderen van je vinden, fouten maken, erbij horen, voor jezelf opkomen, je grenzen aangeven of vertrouwen hebben in jezelf.

De leerlingen hoeven hun antwoord niet te delen. Wie dat wel wil, mag zijn of haar zin voorlezen.

Belangrijkste boodschap: je bent nog volop aan het ontdekken wie je bent. Je hoeft nu nog niet alles te weten of alles goed te doen. Geef jezelf én anderen de ruimte om te groeien.

• Leerkracht 
• Iemand die je vertrouwt (vrienden, familie) 
• De Kindertelefoon: 0800-0432

Dit is een afsluitende boodschap om de leerlingen mee te geven. Lees deze hardop voor in de klas.

Dit was het einde van de les. Vraag of de leerlingen nog vragen hebben en check of ze de les goed afsluiten. 

Dankjewel voor het volgen!