Oefenexamen HAVO — Aardrijkskunde
Domein D1: Brazilie — 10 vragen — ca. 23 punten
Les van LessonUp Examentraining
In deze les zitten 11 slides, met interactieve quizzen en tekstslide.
Oefenexamen HAVO — Aardrijkskunde
Domein D1: Brazilie — 10 vragen — ca. 23 punten
Vraag 1 (2p)
Bekijk de foto van het Amazonegebied.
Brazilie kent drie belangrijke landschapstypen.
a) Noem de drie landschapstypen en beschrijf bij elk het klimaat. (1p)
b) Leg uit waarom de bevolking geconcentreerd is aan de zuidoostkust. (1p)
Antwoord
Maximumscore 2 a) Amazonebekken (tropisch regenwoud, warm en nat), Cerrado (savanne, droog en nat seizoen), Sertao (semi-aride, droog) (1p). b) Historisch: koloniale havens. Economisch: industrie, betere infrastructuur, meer werkgelegenheid. Fysisch: gematigder klimaat (1p).
Vraag 2 (2p)
Bekijk de foto van een favela.
De urbanisatiegraad van Brazilie is ongeveer 87%.
a) Geef aan wat urbanisatiegraad betekent. (1p)
b) Noem een pushfactor en een pullfactor die de verstedelijking in Brazilie verklaren. (1p)
Antwoord
Maximumscore 2 a) Het percentage van de totale bevolking dat in stedelijk gebied woont (1p). b) Push: armoede/droogte op het platteland. Pull: hoop op werk en voorzieningen in de stad (1p).
Vraag 3 (3p)
Bekijk de foto van een favela.
In veel Braziliaanse steden liggen favela's.
a) Noem twee kenmerken van een favela. (1p)
b) Leg uit waarom favela's vaak op hellingen of langs rivieren liggen. (1p)
c) Leg uit waarom het moeilijk is voor de overheid om de problematiek in favela's aan te pakken. (1p)
Antwoord
Maximumscore 3 a) Dicht op elkaar gebouwde huizen, slechte bouwkwaliteit, geen riolering, onregelmatige straten (1p). b) Dit is grond die niemand anders wil: te steil of te overstromingsgevoelig voor formele bebouwing (1p). c) Informeel gebouwd (geen kadaster), grote omvang, weinig overheidscontrole, drugscriminaliteit (1p).
Vraag 4 (2p)
Bekijk de foto van sojavelden.
Brazilie is een van de grootste exporteurs van soja ter wereld.
a) Leg uit hoe agribusiness bijdraagt aan de economie. (1p)
b) Waarom vormt agribusiness een bedreiging voor het milieu en de inheemse bevolking? (1p)
Antwoord
Maximumscore 2 a) Soja-export levert veel deviezen op en creëert werkgelegenheid (1p). b) Ontbossing voor sojavelden vernietigt leefgebied inheemse volkeren en biodiversiteit; bodemuitputting en waterverontreiniging door pesticiden (1p).
Vraag 5 (3p)
Bekijk de foto van het Amazonegebied.
Ontbossing van het Amazonegebied is een groot probleem.
a) Noem twee oorzaken van ontbossing. (1p)
b) Leg uit welk gevolg ontbossing heeft voor het klimaat van de regio. (1p)
c) Leg uit waarom ontbossing stoppen een internationaal dilemma is. (1p)
Antwoord
Maximumscore 3 a) Twee uit: veeteelt, sojateelt, houtwinning, mijnbouw, aanleg wegen (1p). b) Minder bomen -> minder verdamping -> minder neerslag in de regio / meer CO2-uitstoot (1p). c) Brazilie ziet economische ontwikkeling als soeverein recht; de wereld heeft het regenwoud nodig voor klimaatregulatie (1p).
Vraag 6 (2p)
In Brazilie is de ongelijkheid tussen regio's groot.
a) Welk deel van Brazilie heeft het hoogste BRP en waarom? (1p)
b) Noem een overheidsprogramma dat de armoede in Brazilie bestrijdt. (1p)
Antwoord
Maximumscore 2 a) Het zuidoosten (Sao Paulo, Rio de Janeiro): meer industrie, betere infrastructuur, historisch meer investeringen (1p). b) Bolsa Familia: uitkeringsprogramma voor arme gezinnen, gekoppeld aan schoolbezoek kinderen (1p).
Vraag 7 (2p)
De informele sector speelt een grote rol in de Braziliaanse economie.
a) Leg uit wat de informele sector inhoudt. Noem twee voorbeelden. (1p)
b) Waarom is de informele sector zowel een probleem als een oplossing? (1p)
Antwoord
Maximumscore 2 a) Economische activiteiten buiten de officiele registratie: straathandel, huishoudelijk werk, kluswerk (1p). b) Probleem: geen belasting, geen sociale zekerheid, lage lonen. Oplossing: biedt werk en inkomen aan mensen die geen toegang hebben tot de formele arbeidsmarkt (1p).
Vraag 8 (2p)
Brazilie bevindt zich in de demografische transitie.
a) In welke fase bevindt Brazilie zich rond 2025? (1p)
b) Noem twee veranderingen die je kunt aflezen uit een bevolkingspiramide van Brazilie (1970 vs 2025). (1p)
Antwoord
Maximumscore 2 a) Fase 3 of eind fase 3: dalend geboortecijfer, dalend sterftecijfer (1p). b) De basis wordt smaller (minder kinderen) en de top breder (meer ouderen / hogere levensverwachting) (1p).
Vraag 9 (2p)
Bekijk de foto van het Amazonegebied.
Beschrijf twee mogelijke toekomstscenario's voor het Amazonegebied. Noem bij elk een voor- en een nadeel.
Antwoord
Maximumscore 2 Scenario 1 (exploitatie): voordeel = economische groei; nadeel = verlies biodiversiteit, klimaatverandering (1p). Scenario 2 (bescherming): voordeel = behoud ecosysteem; nadeel = minder economische groei, spanning met boeren (1p).
Vraag 10 (2p)
De snelle verstedelijking van Brazilie heeft gevolgen voor milieu en leefbaarheid.
a) Noem een gevolg van verstedelijking voor het milieu. (1p)
b) Noem een maatregel die de overheid kan nemen om ongelijkheid in steden te verkleinen. (1p)
Antwoord
Maximumscore 2 a) Luchtvervuiling / afvalproblematiek / waterverontreiniging / verlies natuur (1p). b) Investeren in sociale woningbouw / infrastructuur in favela's / onderwijs en zorg in arme wijken (1p).