Nog LUIDER 63 · Ik ben een hoer (Tedje en de Flikkers)
LUIDER
PROTESTSONGS IN DE SCHIJNWERPERS
63
IK BEN EEN HOER
TEDJE EN DE FLIKKERS · 1979
Nijmeegse punkers maken van een scheldwoord een strijdkreet.
Lesduur is: 40 minIntroductie
Instructies
Onderdelen in deze les
LUIDER
PROTESTSONGS IN DE SCHIJNWERPERS
63
IK BEN EEN HOER
TEDJE EN DE FLIKKERS · 1979
Nijmeegse punkers maken van een scheldwoord een strijdkreet.
Les over Ik ben een hoer van Tedje en de Flikkers (1979), een punkband uit de Nijmeegse homobeweging. Het nummer en de bandnaam zijn bewust provocerend: de tekst is expliciet over seks en de band gebruikt scheldwoorden als geuzennaam. Luister het nummer vooraf zelf en bepaal of je het helemaal laat horen. Houd er rekening mee dat er leerlingen in de klas kunnen zitten die zelf lhbti+ zijn of nog zoeken: spreek vooraf af dat scheldwoorden alleen als onderwerp van gesprek in de les voorkomen, nooit tegen iemand. De discussie gaat over het lied en over provocatie als middel, nooit over de vraag of homoseksualiteit oké is. Image credit: Doornroosje / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
LUIDER
63 · IK BEN EEN HOER · TEDJE EN DE FLIKKERS
DE VRAAG VAN DEZE LES
Mag een protestsong schokken om gehoord te worden?
NA DEZE LES KUN JE
uitleggen hoe homo's rond 1979 in Nederland werden behandeld
uitleggen wat een geuzennaam is en waarom de band er een koos
beoordelen wanneer schokken helpt en wanneer het een boodschap in de weg zit
Begin met de grondregel uit de omslag-notes: we praten vandaag over woorden die als scheldwoord worden gebruikt, maar we gebruiken ze nooit tegen elkaar. Vraag dan: kennen jullie een artiest die expres choqueert, met een clip, een tekst of kleding? Werkte dat? De vraag van de les komt aan het eind terug.
LUIDER
63 · IK BEN EEN HOER · TEDJE EN DE FLIKKERS
LUISTER
Tedje en de Flikkers, Ik ben een hoer (1979)
Klinkt dit netjes of rommelig, serieus of spottend? Waarom zou een band expres zo klinken?
Een geremasterde versie van de opname uit 1979, officiële audio via het YouTube-kanaal van de band (alleen geluid en een stilstaand beeld). De tekst is expliciet over seks: luister vooraf en laat eventueel alleen het begin horen. Laat leerlingen na afloop vooral benoemen wat ze horen aan de sound en de stem, niet de tekst herhalen.
LUIDER
63 · IK BEN EEN HOER · TEDJE EN DE FLIKKERS
DE TIJD
Niet strafbaar, wel verstopt
In de jaren zeventig is homoseksualiteit in Nederland niet verboden. Toch houden veel homo's en lesbiennes het geheim, voor hun familie, hun werk of hun kerk. Veel artsen zien het nog als een ziekte.
Jongeren gaan de straat op. Ze willen niet alleen verdragen worden, maar er open en trots bij horen.
Demonstratie tegen onderdrukking van homo's, Amsterdam, 24 juni 1978.
Homoseksuele contacten waren in Nederland sinds 1811 niet strafbaar. Wel gold tot 1971 artikel 248bis, dat voor homoseksueel contact een hogere leeftijdsgrens stelde dan voor heteroseksueel contact. Pas in 1990 haalde de Wereldgezondheidsorganisatie homoseksualiteit van de lijst van ziektes. In januari 1979 zei bisschop Gijsen van Roermond dat hij praktiserende homo's de sacramenten zou weigeren; op 14 april 1979 liepen daarom 4000 tot 6000 mensen mee in de eerste Roze Zaterdag in Roermond. De foto toont een demonstratie tegen onderdrukking van homo's in Amsterdam op 24 juni 1978. Image credit: Hans Peters for Anefo / Wikimedia Commons (CC0)
LUIDER
63 · IK BEN EEN HOER · TEDJE EN DE FLIKKERS
DE BEWEGING
Een scheldwoord als geuzennaam
In 1975 begint in Nijmegen de actiegroep Rooie Flikkers. Ze noemen zich expres met het woord waarmee homo's worden uitgescholden. Zo pak je het wapen af van wie scheldt. Dat heet een geuzennaam.
De groep vindt de bestaande homobeweging te braaf. Zij willen niet netjes aanpassen, maar zichtbaar zijn en de keurige burger laten schrikken, met theater en muziek.
1975
ROOIE FLIKKERS OPGERICHT IN NIJMEGEN
Rooie verwijst naar hun linkse politiek. De groep bestond van 1975 tot 1980 en zette zich af tegen het COC, dat toen sprak van homofielen en integratie. De Rooie Flikkers gebruikten de roze driehoek als symbool, het teken waarmee homo's in de nazikampen werden gemarkeerd. Het begrip geuzennaam komt uit de Tachtigjarige Oorlog: de opstandelingen noemden zich trots geuzen, bedelaars, nadat ze zo waren uitgescholden. Leg uit dat een geuzennaam alleen werkt als de groep hem zelf kiest: van buitenaf blijft het een scheldwoord.
LUIDER
63 · IK BEN EEN HOER · TEDJE EN DE FLIKKERS
DE BAND
De gekste punkband van Nederland
In 1977 richt Tedje van Asseldonk een punkband op met drie homomannen uit de kring van de Rooie Flikkers. Met schmink, leer en vuurwerk spelen ze in Paradiso, de Melkweg en Doornroosje.
Poptijdschriften noemen ze de gekste punkband van het land. Sommige gemeenten verbieden hun optredens. In maart 1980 stoppen ze.
Tedje van Asseldonk (links) bij de reünie in het Goffertpark, Nijmegen, 2026.
De band speelde 84 keer, van april 1978 in Nijmegen tot 22 maart 1980 in Doornroosje. De omslagfoto is het affiche van dat laatste optreden. De leden noemden hun muziek punk pathetique, ofwel pret-punk. Behalve over seks zongen ze ook spotliederen, zoals een nummer over premier Dries van Agt. Ik ben een hoer verscheen in oktober 1979 op de verzamelplaat Uitholling overdwars; datzelfde jaar kwam hun eigen lp uit. In mei 2026 stond de band weer op het podium, in het Goffertpark in Nijmegen (foto). Image credit: Kronenburg Toren / Wikimedia Commons (CC BY 4.0)
LUIDER
63 · IK BEN EEN HOER · TEDJE EN DE FLIKKERS
DE TEKST
Waar gaat het over?
Volledige tekst: wikipedia (de band)
DE TITEL
De ik-figuur noemt zichzelf met een woord dat meestal als verwijt wordt gebruikt. Net als bij flikker pakt hij het scheldwoord op en draait het om: niet stil zijn, maar trots zeggen wat je bent.
DE BOODSCHAP
Seks en verlangen zijn niets om je voor te schamen of te verstoppen. Het lied eist vrijheid om te houden van wie je wilt en dat ook openlijk te laten zien.
DE TOON
Het lied is overdreven, schaamteloos en expres grof. Het is niet geschreven om te overtuigen, maar om de keurige luisteraar te laten schrikken en na te laten denken.
De link gaat naar een artikel over de band, niet naar de songtekst: de tekst is zo expliciet dat hij niet geschikt is om klassikaal te lezen. De delen volgen de gedachtegang van het lied, niet de coupletten. Het nummer hoort bij de queercore: punk die seksuele vrijheid en homo-emancipatie centraal zet. Doorvraag: waarom kiest iemand ervoor zichzelf een scheldnaam te geven? Wie krijgt daardoor minder macht, wie meer?
LUIDER
63 · IK BEN EEN HOER · TEDJE EN DE FLIKKERS
VRAAG
Waarom noemden de bandleden zichzelf expres Flikkers?
Om het scheldwoord af te pakken en er iets trots van te maken
Omdat het toen een gewoon en vriendelijk woord voor homo's was
Om andere homo's uit te lachen die zich keurig aanpasten
Omdat de platenmaatschappij een opvallende naam eiste
Het goede antwoord: ze pakten het scheldwoord af en maakten er een geuzennaam van, net als de Rooie Flikkers. De verwachte misvatting is het tweede antwoord: het woord was toen al een scheldwoord, en daar ging het juist om. Ook het derde antwoord zit dichtbij: de band zette zich wel af tegen de braaf geachte homobeweging, maar de naam was bedoeld tegen wie scheldt. Benadruk: een geuzennaam kiest een groep zelf. Wie het woord van buitenaf gebruikt, scheldt nog steeds.
LUIDER
63 · IK BEN EEN HOER · TEDJE EN DE FLIKKERS
DE MUZIEK
Punk als provocatie
Punk
Punk is kort, hard en rommelig. Je hoeft geen goede muzikant te zijn: iedereen mag meedoen. Dat past bij een groep die zich niet wil aanpassen.
De show
Schmink, leer en vuurwerk: het optreden was minstens zo belangrijk als het geluid. De band zelf was het protest.
Lachen en schrikken
Pret-punk: de band spot en overdrijft. Je lacht, en schrikt tegelijk. Juist daardoor blijft de boodschap hangen.
Verdieping voor muziekleerlingen en conservatoriumstudenten. Punk kwam in 1976 en 1977 op in Londen en New York en verspreidde zich snel naar Nederland. Vergelijk met de andere protestsongs uit deze reeks: waar een lied als Strange Fruit ingetogen en ernstig is, kiest deze band voor spot en overdrijving. Laat leerlingen benoemen hoe de zang klinkt (geschreeuwd, gespeeld, spottend) en wat dat doet met de boodschap. Queercore is de latere naam voor punk uit de homo- en lesbische scene, met bands als Pansy Division en Team Dresch.
LUIDER
63 · IK BEN EEN HOER · TEDJE EN DE FLIKKERS
DE NAWERKING
Van verstoppen naar trouwen
1971
Aparte hogere leeftijdsgrens voor homoseks afgeschaft
1979
Ik ben een hoer; eerste Roze Zaterdag in Roermond
1987
Homomonument geopend in Amsterdam
1994
Wet gelijke behandeling verbiedt discriminatie
2001
Nederland opent als eerste land het huwelijk voor twee mannen of twee vrouwen
De Rooie Flikkers hieven zichzelf in 1980 op, hetzelfde jaar waarin de band stopte. Hun manier van actievoeren leefde voort in latere groepen en in Roze Zaterdag, dat nu elk jaar in een andere stad wordt gevierd. Het Homomonument werd op 5 september 1987 geopend. De Algemene wet gelijke behandeling is van 1994; het huwelijk voor paren van gelijk geslacht kwam op 1 april 2001. Doorvraag: welke rol spelen provocerende groepen in een beweging die later juist gewoon wil zijn, zoals bij het huwelijk?
Eens
Oneens
LUIDER
63 · IK BEN EEN HOER · TEDJE EN DE FLIKKERS
STELLING
Schokken is een goede manier om aandacht te krijgen voor je boodschap.
Discussiemoment, ongeveer 5 minuten. De stelling gaat over provocatie als middel, niet over homoseksualiteit zelf: stuur daar vriendelijk maar duidelijk op bij. Laat eerst stemmen. Doorvraag 1: Tedje en de Flikkers werden in sommige gemeenten verboden. Is dat een teken dat het werkte, of dat het mislukte? Doorvraag 2: noem een voorbeeld van nu, een clip, actie of kunstwerk, waarbij schokken wel of juist niet hielp.
LUIDER
63 · IK BEN EEN HOER · TEDJE EN DE FLIKKERS
TERUG NAAR DE VRAAG
Mag een protestsong schokken om gehoord te worden?
WAT BLIJFT
Rond 1979 was homoseksualiteit niet verboden, maar wel iets om te verstoppen. De Rooie Flikkers en de band wilden juist zichtbaar zijn.
Door een scheldwoord zelf te gebruiken, pakten ze het af van wie scheldt: een geuzennaam.
Met punk, spot en een schokkende show dwongen ze aandacht af. Dat werkte, maar het maakte ook vijanden en leverde verboden op.
Deze slide heeft geen instructies
LUIDER
63 · IK BEN EEN HOER · TEDJE EN DE FLIKKERS
Noem een protest dat schokte. Hielp dat de boodschap, of zat het in de weg? Leg uit.
Exitvraag. Een goed antwoord noemt een concreet voorbeeld (een clip, een actie van klimaatactivisten, een kunstwerk, dit lied) en weegt af: wie werd bereikt en wie haakte af? De verwachte fout: alleen zeggen dat het goed of fout was, zonder naar het effect op de boodschap te kijken.
LUIDER
63 · IK BEN EEN HOER · TEDJE EN DE FLIKKERS
LUISTER VERDER
ALLE SONGS IN ÉÉN PLAYLIST
Van This Land Is Your Land tot Europapa, in de volgorde van de lessen. Scan de code met je telefoon of zoek in Spotify op Nog LUIDER.
Slotdia: de playlist Nog LUIDER op Spotify (https://open.spotify.com/playlist/1MKkOy8x2kUy2eBNNylHfG), met de songs van de reeks in lesvolgorde. Leerlingen kunnen thuis verder luisteren. Un violador en tu camino van Las Tesis staat niet op Spotify.