lesplan
Nederland en het water
Wil je met dit lesplan aan de slag? Klik op de knop hieronder om een eigen kopie te maken in 'Mijn Lessen'. Vervolgens kun je de lessen aanpassen naar jouw wensen.
Ontdek hoe kunst en natuur samensmelten terwijl je zelf een echt landschapskunstwerk ontwerpt én bouwt!
Een project waarin je in ongeveer 4 kunstlessen, die passen bij het thema Nederland en het water, toewerkt naar een kunstwerk. Voor deze lessen heb je ongeveer 240 minuten nodig.
In dit lesplan lees je meer over deze lessen en hoe je ze kan inzetten. Onderaan de pagina vind je alle video's en een overzicht van de materialen en de technieken die in deze lessen voorbij komen. Klik op de les om naar de lespagina te gaan, daar kan je ook de bijbehorende lesbrief en werkbladen downloaden.
De lessen zijn samen opgebouwd uit vier stappen; oriëntatie, onderzoeken, uitvoeren en reflecteren.
Inleiding Thema
Het thema Nederland en het water hoort bij aardrijkskunde en laat zien hoe water het Nederlandse landschap en onze geschiedenis heeft gevormd. In de kunstlessen staat natuur – vooral water – centraal, waardoor er ook verbinding is met biologie. Zo komen meerdere vakken in dit project samen.
1. Oriëntatie - samen kijken naar kunst
2. Onderzoeken - materiaal onderzoek
3. & 4. Uitvoeren en Reflecteren - landschapskunst bouwen
Les 1: Oriëntatie - samen kijken naar kunst
We beginnen het project met het bekijken van foto’s en video’s van verschillende landschapskunstenaars. Door samen te onderzoeken wat er te zien is, ontdekken leerlingen hoe verrassend landschapskunst kan zijn: sommige werken lijken klein maar zijn enorm, andere juist omgekeerd. Ook ervaren zij hoeveel verschillende materialen kunstenaars gebruiken en hoe divers landschapskunst kan zijn.
Les 2: Onderzoeken - materiaal onderzoek
In deze fase voeren de leerlingen een materiaalonderzoek uit. Ze verzamelen diverse natuurlijke en restmaterialen, binnen of buiten, en testen wat deze materialen in water doen: drijven ze, hoe lang, en wat gebeurt er wanneer je ze mengt met zand, aarde of klei? In onderzoeksteams van drie leerlingen ontdekken zij spelenderwijs welke mogelijkheden de materialen bieden voor hun eigen landschapskunstwerk.
Les 3 & 4: Uitvoeren en Reflecteren - landschapskunst bouwen
In deze laatste stap bouwen de leerlingen hun eigen landschapskunstwerk. Op basis van hun materiaalonderzoek kiezen zij of het kunstwerk moet drijven of juist in zand wordt opgebouwd. Ze kunnen een maquette op kleine schaal maken, maar ook een groter kunstwerk bouwen, bijvoorbeeld in de zandbak. Zo passen zij hun ontdekkingen toe in een creatief eindproduct.
Zandbak show
Wanneer leerlingen hun kunstwerken in de zandbak bouwen, kun je daarvan foto’s maken. Omdat deze werken niet tegelijkertijd te zien zijn, vormen de foto’s een mooie aanvulling op de maquettes. Door ze naast elkaar te presenteren ontstaat een complete tentoonstelling waarin zowel de kleine schaalmodellen als de grote zandbakkunstwerken goed tot hun recht komen.
Kunstenaars in deze lessen
Robert Smithson - (1938–1973) was een Amerikaanse kunstenaar en een belangrijke vertegenwoordiger van de land art–beweging. Hij werd bekend door kunstwerken die direct in het landschap werden aangelegd en veranderden onder invloed van natuur en tijd. Zijn bekendste werk is Spiral Jetty (1970), een grote spiraalvorm in het Great Salt Lake in Utah, die soms onder water verdwijnt en soms zichtbaar is. Smithson liet met zijn kunst zien hoe landschap, materialen en natuurlijke processen samen een kunstwerk vormen.
Jeroen Everaert (1969) is een Nederlandse kunstenaar en oprichter van het kunstproductiehuis Mothership. Hij werkt vaak in de openbare ruimte en maakt kunst die mensen laat nadenken over hun leefomgeving. Een van zijn bekendste projecten is Het Dobberend Bos, een kunstwerk met drijvende bomen dat laat zien hoe natuur en stad samen kunnen bestaan, juist in tijden van klimaatverandering en stijgende zeespiegels. Everaert maakt kunst die zowel speels als maatschappelijk betrokken is en die de kijker uitdaagt om anders naar de wereld om zich heen te kijken.
Strijdom van der Merwe is een Zuid-Afrikaanse kunstenaar die bekendstaat om zijn land art, waarbij hij uitsluitend gebruikmaakt van materialen die hij in de natuur aantreft, zoals takken, stenen en bladeren. Zijn kunstwerken ontstaan ter plekke in het landschap en worden langzaam weer door de natuur opgenomen. Van der Merwe richt zich op vormen, patronen en de relatie tussen mens en omgeving. Zijn werk nodigt kijkers uit om met meer aandacht naar de natuur te kijken en te ontdekken hoe kunst en landschap elkaar kunnen versterken.
Luke Jerram (1974) is een Britse kunstenaar die wereldwijd bekendstaat om zijn grootschalige, vaak monumentale kunstwerken in de openbare ruimte. Hij gebruikt licht, technologie en wetenschap om installaties te creëren die mensen laten nadenken over de wereld om hen heen. Een bekend werk is Floating Earth, een grote, verlichte drijvende aarde die de kwetsbaarheid én schoonheid van onze planeet zichtbaar maakt. Jerrams kunst nodigt uit tot verwondering en stimuleert het gesprek over natuur, klimaat en onze plek in het grotere geheel.
Materialen en technieken
Materialen die je nodig hebt
- papier
- potlood
- scharen
- lijm
- teil met water
- zandbak + schep (evt.)
- zandbakzand en/of tuinaarde
- restmateriaal
- natuurlijk materiaal (bladeren, kastanjes etc.)
- klei
- karton (oude dozen)
- kartonnen deksels
Technieken
- materiaalonderzoek: testen, experimenteren, observeren
- schetsen
- bouwen