VO_Week_Tegen_Pesten_2026

• Burgerschap
• Mentorles
• Praktijkonderwijs
• Leerjaar 1-5

Introductie

De samenleving is groot, iedereen draagt hieraan bij, of je dat nou wil of niet. Hoe groot is de bijdrage die jij doet, en is dat belangrijk? Ben jij echt een groepsdier, verdwijn jij in de groep zoals een inktvis in zijn omgeving, of ben je misschien een Betta die erg mooi is, maar helemaal niet van groepen houdt? In deze les gaan jullie ontdekken wat voor bouwsteen jij bent in de groep.

Instructies

Voorbereidingen:

Gouden Weken & Week tegen Pesten

Deze Week tegen Pesten-les is de afsluiter van de Gouden Weken-periode. Doe voorafgaand aan deze les onze drie Gouden Weken-lessen die zich bezighouden met de eerste drie fases van groepsdynamica (forming, norming en storming), zodat de Week tegen Pesten-les in fase vier, performing, mooi aansluit. Lees hier meer over groepsdynamica: hoe de mechanismes werken, hoe je groepsdynamica kunt sturen en de groepsvorming een positieve wending geeft.

Werkvormen

zelfonderzoek, samenwerken, individueel nadenken, uitwisselen, groepsgesprek, klassikale evaluatie

 

Leerdoelen:

In deze les...

... maken de leerlingen kennis met verschillende perspectieven

... analyseren en reflecteren de leerlingen op zichzelf.

(BU kerndoel 19B)

... delen de leerlingen wat ze denken en vinden van zichzelf en een ander. (BU kerndoel 19B)

... oefenen ze gesprekstechnieken. (BU kerndoel 18 en 19A)

... oefenen ze actief luisteren.(BU kerndoel 18 en 19A)

... oefenen ze met keuzes maken en hun keuze beargumenteren (BU kerndoel 19A)

... oefenen de leerlingen met reflecteren.

Kennis:

De leerlingen leren over het verschil tussen een deel uitmaken in een groep en zelfstandig zijn. Ze reflecteren op zichzelf in een groep.in een groep op zichzelf

Vaardigheden:

Ze oefenen met reflecteren op zichzelf, de ander en de groep.

Houding:

In deze les werk je aan een nieuwsgierige, geïnteresseerde houding. Ook oefenen de leerlingen een open houding te hebben naar zichzelf, in dialoog met een ander of de groep.

Burgerschap

Deze les geeft invulling aan:

Kerndoel 18: De school geeft vorm aan de democratische oefenplaats.

Kerndoel 19A: De leerling toont inzicht in het belang van basiswaarden van de democratische rechtsstaat.

Kerndoel 19B De leerling verkent en reflecteert op hoe die kan omgaan met diversiteit in de samenleving.

 

Werkbladen

PO_bovenbouw_Week_tegen_Pesten_Werkblad.png

Positive Peer Pressure
We leven met veel mensen samen. Soms doe je dingen alleen en soms als onderdeel van de groep. Iedereen maakt ook deel uit van verschillende groepen. Binnen deze groepen zijn er ongeschreven regels: de groepsnomen. 

In deze les gaan we op onderzoek uit naar groepen,  normen en groepsdruk. En we ontdekken zelf hoe het voelt om beïnvloed te worden door dat vreemde gevoel om iets te doen... gewoon... omdat de hele groep dat doet. 

Solidair vs. Solitair

Sommige mensen voelen zich prettig wanneer ze solidair kunnen zijn. In een groep kun je dan prettig samenwerken, ideeën delen, taken verdelen. Je krijgt energie van interactie met anderen.

Anderen functioneren juist beter solitair: Alleen voelen ze rust, hebben ze beter overzicht, ze bepalen hun eigen tempo en ruimte. Deze mensen krijgen energie van alleen zijn. 

Beide manieren zijn normaal en waardevol. Het hangt van je voorkeur af. 

Maar in het leven, of dat nou op school, bij sport, op je werk of privé is, kom je altijd situaties tegen waarin je toch moet schakelen.

Soms kom je in een nieuwe groep en moet je je plek nog vinden. Soms zit je in een groep die niet bij je past.

Hoe ga je daarmee om?

Solidair

Laat de klas reageren op de foto.

Vissen in een koraalrif leven solidair:

ze beschermen elkaar, zoeken samen voedsel en reageren als er gevaar is. 

Solidair gedrag draait om samenwerking, veiligheid en gezamenlijke doelen.

Bij mensen werkt dat net zo:

je deelt ruimte, taken, verantwoordelijkheden en soms ook emoties. Een solidair team functioneert beter wanneer mensen elkaar ondersteunen.

Solitair

Links zie je een octopus. Een octopus leeft solitair. Hij past zich aan zijn omgeving aan en zorgt voor zijn eigen veiligheid. Hij weet wat hij nodig heeft en regelt dat zelf.

Rechts zie je een Betta-vis.
Opvallend, kleurrijk, uniek en juist daarom leeft hij liever solitair. In een grote groep zou hij niet op zijn plek zijn.

Sommige mensen herkennen zich hierin: je hebt ruimte nodig, je werkt graag zelfstandig, of je voelt je anders dan de groep. Dat is niet negatief, het is een manier van zijn.

Belangrijk is dat je jezelf niet wegcijfert, maar ook niet overschreeuwt. Zelfkennis helpt je bepalen wat jij nodig hebt.

Wat vind jij fijner: Alleen of Groep?

Waar voel jij je het prettigst?

Bespreek dit kort met de persoon die naast je zit...  Of denk jij liever alleen na ;) ?

Wanneer voel je je een deel van een groep

Wat is er nodig om je goed te voelen in een groep?

Laat leerlingen nadenken over de groepen waarvan zij zich een deel voelen. Wat maakt dat je je daarin goed voelt? Kun je dat omschrijven of juist niet? Is het belangrijk om ergens voor uitgenodigd te worden? Of ben jij iemand die het het liefste zelf  organiseert? Ben jij iemand die eerst de kat uit de boom kijkt of duik jij ergens gewoon in? 

Pas jij jezelf aan in een groep?

Soms heb je een groep waar je je meteen helemaal thuis voelt, en soms kom je in een groep terecht waarvan je denkt: hm... dit past niet helemaal bij mij. 

Hoe gedraag je je dan? 
Pas je jezelf aan, zoek je uit waarom het anders voelt of laat je het gewoon zitten?

Maak hier een klassendialoog van. 
Geef zelf misschien eerst een persoonlijk voorbeeld om het ijs te breken. 

Tip: Als je bij een klasgenoot thuiskomt, gelden daar dezelfde regels? En hoe zit dat op je sportclub of bij je musicalgroep? 

Groepsdruk kan heel positief zijn

Meestal hoor je: laat je niet beïnvloeden door anderen, denk zelf na en maak je eigen keuzes.

Maar… is groepsdruk altijd negatief?

Soms kan groepsdruk je juist helpen om iets te doen wat je anders niet zou durven.

Denk bijvoorbeeld aan een activiteit waarbij je twijfelt, maar die je toch probeert omdat anderen je aanmoedigen.

Vraag:

Heb jij weleens door groepsdruk iets gedaan wat je eigenlijk niet durfde, maar waar je achteraf blij mee was?

Geef als docent eventueel weer een voorbeeld van een moment dat groepsdruk jou heeft geholpen.

Maak ook duidelijk dat groepsdruk gewoon een feit is, en dat het dus niet negatief hoeft te zijn... maar pas op... dat kán natuurlijk wel....

Ikke.... NO WAY
Daar trap ik niet in hoor...

Zou jij zomaar zonder nadenken iets doen wat anderen doen....? Nee toch!?!

Laat nu het filmpje zien. Het gebeurt echt wel, hoe gek! Zo simpel kan groepsdruk zijn.

 

OPDRACHT: Under pressure
[Klassenspel]

We gaan nu aan de slag met voelen hoe groepsdruk werkt!

Kies steeds een nieuwe persoon om even uit de klas te gaan. Kies voor de eerste ronde een sociaal sterk persoon. 

Als deze persoon uit de klas is spreken jullie af dat er 'nieuwe norm' is binnen jullie groep. Iedereen handelt naar deze norm maar zegt niet wat die is. 

De persoon die op de gang staat moet dit vervolgens gaan raden. De docent is neutraal, dus als hulp nodig is, kan de docent helpen.

We doen drie rondes.

Eerste ronde:

De eerste ronde is dat de vrouwen liegen en de mannen de waarheid zeggen.

Tweede ronde:
De groep is gaan zitten op kleur van hun T-shirt. Degene op de gang moet bij de groep gaan zitten waar diens shirt bij past.

Derde ronde:

De klas mag alleen antwoord geven als je iemand direct bij diens naam aanspreekt.

TIP: Eigen opdrachten verzinnen mag natuurlijk ook. Zolang het maar veilig is voor de groep. Het is per slot van rekening de week TEGEN pesten ;) 

Uitdaging: Durf jij als docent zelf uit de klas te stappen zodat de leerlingen een nieuwe norm kunnen afspreken...?
Hoe kun jij je als docent staande houden en hoe ga jij om met ongeschreven normen?

Hoe voelde dat?!?

Tsja, hoe voelde dat? 

Laat de leerlingen die op de gang stonden vertellen hoe ze zich voelden.

In het begin kan het heel raar voelen voor de leerling die van de gang kwam. En als iemand in de klas zich niet aan de nieuwe norm hield, kan het nog verwarrender zijn geweest!

Hoe je binnen een groep achter de norm komt? Soms voel je het en pas je je aan. Soms gebeuren er dingen waar je zelf niet achter staat. Pas jij je dan aan? Of stel je een vraag?

Het werkt altijd om gewoon specifiek te vragen naar het waarom, en hardop te delen wat je vindt. Zo kun je positief de groep beïnvloeden. Want de heersende norm hoeft niet één op één jouw norm te worden.

Sluit af met een klassikale reflectie.