PO_Bovenbouw_Week_Tegen_Pesten_2026
1 / 15
Lesduur is: 60 minIntroductie
De samenleving is groot, en iedereen draagt hieraan bij, of je dat nou wil of niet. Hoe groot is de bijdrage die jij doet, en is dat belangrijk? Ben jij echt een groepsdier, verdwijn jij in de groep zoals een inktvis in zijn omgeving, of ben je misschien een zeeslang die erg mooi is, maar helemaal niet van groepen houdt?
In deze les gaan jullie ontdekken wat voor bouwsteen jij bent in de groep.
Instructies
Voorbereidingen:
Gouden Weken & Week tegen Pesten
Deze Week tegen Pesten-les is de afsluiter van de Gouden Weken-periode. Doe voorafgaand aan deze les onze drie Gouden Weken-lessen die zich bezighouden met de eerste drie fases van groepsdynamica (forming, norming en storming), zodat de Week tegen Pesten-les in fase vier, performing, mooi aansluit. Lees hier meer over groepsdynamica: hoe de mechanismes werken, hoe je groepsdynamica kunt sturen en de groepsvorming een positieve wending geeft.
Deze les bestaat uit drie onderdelen van ieder ongeveer 20 minuten. Bij de les is een klik-klare presentatie voor op het digibord beschikbaar die jou en je leerlingen door de les begeleidt. Lees de begeleidende docententeksten en tips bij alle slides.
Je kan de drie onderdelen achter elkaar gebruiken of de drie lesdelen spreiden.
Nodig:
- Voor iedere leerling een werkblad en knutselspullen, je kan zelf bedenken waarmee je wilt knutselen, print het werkblad op gekleurd papier als het kleuren zelf te veel tijd kost.
- Scharen voor het werkblad, je kan ook kiezen om zelf de vormen van tevoren te knippen
Werkvormen
zelfonderzoek, samenwerken, individueel nadenken, uitwisselen, groepsgesprek, klassikale evaluatie
Leerdoelen:
In deze les...
... maken de leerlingen kennis met verschillende perspectieven
... analyseren en reflecteren de leerlingen op zichzelf.
(BU kerndoel 19B)
... delen de leerlingen wat ze denken en vinden van zichzelf en een ander. (BU kerndoel 19B)
... oefenen ze gesprekstechnieken. (BU kerndoel 18 en 19A)
... oefenen ze actief luisteren.(BU kerndoel 18 en 19A)
... oefenen ze met keuzes maken en hun keuze beargumenteren (BU kerndoel 19A)
... oefenen de leerlingen met reflecteren.
Kennis:
De leerlingen leren over het verschil tussen deel uitmaken van een groep en zelfstandig zijn. Ze reflecteren op zichzelf in een groep.
Vaardigheden:
Ze oefenen met reflecteren op zichzelf, de ander en de groep.
Houding:
In deze les werk je aan een nieuwsgierige, geïnteresseerde houding. Ook oefenen de leerlingen een open houding te hebben naar zichzelf, in dialoog met een ander of de groep.
Burgerschap
Deze les geeft invulling aan:
Kerndoel 18: De school geeft vorm aan de democratische oefenplaats.
Kerndoel 19A: De leerling toont inzicht in het belang van basiswaarden van de democratische rechtsstaat.
Kerndoel 19B De leerling verkent en reflecteert op hoe die kan omgaan met diversiteit in de samenleving.
Werkbladen
Onderdelen in deze les
Slide 1 - Tekstslide
Introductie
We zijn met veel mensen op de wereld. Iedereen brengt iets mee en iedereen is anders. Je klikt goed of juist ineens niet...
En soms moet je ook gewoon met elkaar kunnen samenwerken als je geen klik hebt.
Ook hier op school hoor je bij verschillende groepen: je eigen vriendengroepje(s), de klas, de bovenbouw en de hele school!
In deze les gaan we het hebben over 'groepen', hoe jij overal inpast en hoe jij je voelt binnen in deze groepen.
Jullie is school is met alle groepen meteen een soort samenleving.
Dat gaan we letterlijk zichtbaar maken met een school-kunstwerk. #LetsGo!
We zijn met veel mensen op de wereld. Iedereen brengt iets mee en iedereen is anders. Je klikt goed of juist ineens niet...
En soms moet je ook gewoon met elkaar kunnen samenwerken als je geen klik hebt.
Ook hier op school hoor je bij verschillende groepen: je eigen vriendengroepje(s), de klas, de bovenbouw en de hele school!
In deze les gaan we het hebben over 'groepen', hoe jij overal inpast en hoe jij je voelt binnen in deze groepen.
Jullie is school is met alle groepen meteen een soort samenleving.
Dat gaan we letterlijk zichtbaar maken met een school-kunstwerk. #LetsGo!
Slide 2 - Tekstslide
Samen of Alleen
[Klassendialoog] > bespreek onderstaande tekst in een open dialoog.
Stel vragen en laat de leerlingen delen wat ze zelf denken, vinden of mee hebben gemaakt. Gebruik eventueel persoonlijke voorbeelden om het ijs te breken.
Soms is het fijn om in een groep te passen maar soms is het ook fijner om even alleen te zijn. Sommige mensen zijn het liefst ALTIJD in een groep, terwijl anderen het juist fijn vinden om veel vaker alleen te zijn.
Alle twee? Dat kan natuurlijk ook!
Nieuwe groep = wennen
Soms kom je in een nieuwe groep, dan voel je je misschien eerst alleen totdat je in de groep bent opgegaan. Dat heeft iedereen.
En het kan ook gewoon zo zijn dat je in een groep komt waar je je niet fijn voelt. Wat doe je dan?
Nieuwe groep = wennen
Soms kom je in een nieuwe groep, dan voel je je misschien eerst alleen totdat je in de groep bent opgegaan. Dat heeft iedereen.
En het kan ook gewoon zo zijn dat je in een groep komt waar je je niet fijn voelt. Wat doe je dan?
Slide 3 - Tekstslide
#Samen
Koraal kan niet bestaan zonder andere organismes. Het leeft omdat anderen met hen leven. Zonder al die verschillende organismes, zoals vissen, algen en andere koralen, sterft het koraal.
Maar je ziet ook een octopus...
>> Volgende slide....
Vraag eerst aan de groep wat ze op deze slide zien.
Hier zie je vissen in het koraal. Het koraal is het huis van de vissen. Het is niet alleen een steen: het leeft echt!
Koraal kan niet bestaan zonder andere organismes. Het leeft omdat anderen met hen leven. Zonder al die verschillende organismes, zoals vissen, algen en andere koralen, sterft het koraal.
Je ziet ook vissen bij elkaar.
Sommige van hen leven in een school: een groep met dezelfde vissen.
Ze zijn afhankelijk van hun school om te overleven. Dat is dus een noodzakelijke groep. Ze letten op elkaar, zoeken samen eten en schuilen samen in het koraal.
Als er gevaar komt, zoals een grote roofvis, kunnen ze elkaar waarschuwen. Dus door samen te blijven, zijn ze veiliger dan alleen.
Ze zijn afhankelijk van hun school om te overleven. Dat is dus een noodzakelijke groep. Ze letten op elkaar, zoeken samen eten en schuilen samen in het koraal.
Als er gevaar komt, zoals een grote roofvis, kunnen ze elkaar waarschuwen. Dus door samen te blijven, zijn ze veiliger dan alleen.
Maar je ziet ook een octopus...
>> Volgende slide....
Slide 4 - Tekstslide
#Alleen
De octopus leeft het liefst alleen. Ze hebben een eigen territorium/ leefgebied en zoeken alleen anderen op als ze zich willen voortplanten. Ze hebben het liefst geen anderen om zich heen en kunnen soms zelf wat vijandig zijn tegen anderen.
De octopus kan zich ook helemaal laten verdwijnen in de achtergrond. Zijn lichaam kan zich aanpassen aan verschillende kleuren. Zo valt hij helemaal niet op. Sommige mensen zouden die super-power ook wel willen hebben in een groep. Maar zonder andere planten, vissen en objecten in de zee kan ook de octopus niet leven.
Zo zie je: ook in de natuur zijn er samenlevingen met verschillende vormen van alleen zijn en van groepen.
Slide 5 - Tekstslide
Wat vind jij fijner: Alleen of Groep?
[Kies hier eventueel voor een zitten-staanvorm als het een veilige groep is. Maar gewoon zelf even nadenken zonder het te delen is ook een veilige optie.]
Sommige kinderen vinden het fijn om in een groep te zijn. Samen werken, samen spelen, samen praten.
Andere kinderen vinden het fijn om even alleen te zijn. Rust, ruimte, je eigen ding doen.
Beide zijn goed.
Iedereen is anders.
Wat vind jij?
Liever samen of alleen?
Liever samen of alleen?
[Kies hier eventueel voor een zitten-staanvorm als het een veilige groep is. Maar gewoon zelf even nadenken zonder het te delen is ook een veilige optie.]
Slide 6 - Tekstslide
Wanneer voel jij je onderdeel van de groep?
Wij mensen worden vaak gevraagd om deel uit te maken van een groep. Zo hebben we de samenleving een beetje ingericht. Je hebt bijvoorbeeld je vriendengroep, je klas, je school, je familie, je sport of buitenschoolse activiteit.
Maar wanneer ben je een deel van een groep. Is dat als je er hetzelfde uitziet? Of is dat wanneer je alles durft te zeggen? Of omdat je blij wordt als je bij hen bent? Of omdat je je rustiger voelt als je bij hen bent?
Vraag de leerlingen of ze willen vertellen over wanneer zij zich een deel van een groep voelen of juist niet. Dat kan spannend zijn dus houd het luchtig en positief.
Slide 7 - Tekstslide
Zwem jij soms tegen de stroming in?
Vraag de klas wat zij denken dat dit betekent. Is dit juist als je je eigen weg in wilt gaan, of is het als je je in een groep zit maar niet wilt doen wat de groep wil?
Hoe voelt dat? Soms kan het heel bevrijdend zijn, soms ook lastig of spannend.
Hoe voelt dat? Soms kan het heel bevrijdend zijn, soms ook lastig of spannend.
Deel zelf als leerkracht een persoonlijk verhaal over een keer dat jij zelf tegen de stroming in hebt gezwommen. Hoe was dat, en hoe voelde dat?
Laat toe dat de leerlingen vragen stellen of aanvullen.
Laat toe dat de leerlingen vragen stellen of aanvullen.
Slide 8 - Tekstslide
Verberg jij je wel eens en wil je onzichtbaar worden?
Vraag aan de kinderen of zij zich soms zouden willen verstoppen.
Misschien is het nu juist interessant om dit te vragen aan een van de leerlingen die het sociaalst is van jullie groep.
Misschien is het nu juist interessant om dit te vragen aan een van de leerlingen die het sociaalst is van jullie groep.
Iedereen heeft wel een moment dat hij alleen wil zijn of het liefst onzichtbaar...
... wie herkent dat?
Slide 9 - Tekstslide
Onze school, ons ecosysteem
Onze school zit vol met verschillende personen. Iedereen is anders maar hoort er wel bij. Soms botst het en soms gaat het juist heel goed.
Solidariteit
Ondanks de grote verschillen en deze botsingen is het belangrijk om te beseffen dat iedereen in deze school onderdeel is van het ecosysteem, en er iets van nodig heeft en eraan bijdraagt. Net als in het koraalrif hoor je bij elkaar met alle verschillende typen. Dat zorgt voor een groepsgevoel. Onze school, dat zijn Wij!
Solidariteit
Ondanks de grote verschillen en deze botsingen is het belangrijk om te beseffen dat iedereen in deze school onderdeel is van het ecosysteem, en er iets van nodig heeft en eraan bijdraagt. Net als in het koraalrif hoor je bij elkaar met alle verschillende typen. Dat zorgt voor een groepsgevoel. Onze school, dat zijn Wij!
En de bovenbouw heeft daar een belangrijke taak in...
Slide 10 - Tekstslide
Bovenbouw = rolmodel!
Jullie zijn de oudsten van de school en hebben al veel groepen doorlopen. Als je kleuter bent, moet je vaak enorm wennen om te passen in een groep. Je wil namelijk gewoon doen wat je leuk vindt met de mensen die je leuk vindt. Dat kan niet altijd.
In de middenbouw leer je al meer te werken in verschillende groepen. Tafel-groepjes wisselen misschien. Vriendengroepen veranderen. Soms ben je liever alleen dan samen.
De bovenbouw kan jongere leerlingen hier echt in helpen. Jullie zijn het voorbeeld in het ecosysteem van de school. Dat is een belangrijke taak en verantwoordelijkheid. Net als het koraal kunnen jullie waarborgen dat iedereen zich thuisvoelt en een plekje verdient. Of je nu een zeeslang, rog, octopus of drijfwier bent!
Jullie zijn de oudsten van de school en hebben al veel groepen doorlopen. Als je kleuter bent, moet je vaak enorm wennen om te passen in een groep. Je wil namelijk gewoon doen wat je leuk vindt met de mensen die je leuk vindt. Dat kan niet altijd.
In de middenbouw leer je al meer te werken in verschillende groepen. Tafel-groepjes wisselen misschien. Vriendengroepen veranderen. Soms ben je liever alleen dan samen.
De bovenbouw kan jongere leerlingen hier echt in helpen. Jullie zijn het voorbeeld in het ecosysteem van de school. Dat is een belangrijke taak en verantwoordelijkheid. Net als het koraal kunnen jullie waarborgen dat iedereen zich thuisvoelt en een plekje verdient. Of je nu een zeeslang, rog, octopus of drijfwier bent!
Slide 11 - Tekstslide
OPDRACHT:
Voorbereiding: Print het werkblad op verschillende kleuren papier uit, zo hoeven de leerlingen niet te kleuren, en is het koraal wel mooi gekleurd!
Jullie zijn straks letterlijk allemaal een koraal. Deze zijn nodig om de grote oceaan van zeewezens te ondersteunen. Hoe jij er specifiek uit ziet als koraal... tsja, dat weet je natuurlijk alleen zelf.
Deel het werkblad uit aan jouw leerlingen. Laat iedereen zijn of haar koraal tekenen en uitknippen.
Deel het werkblad uit aan jouw leerlingen. Laat iedereen zijn of haar koraal tekenen en uitknippen.
Hierna gaan de leerlingen langs bij de middenbouw en onderbouw om alle werken op te halen, en ze daarna op één centrale plek op te hangen!
Slide 12 - Tekstslide
Haal alle zeehelden op...
Jullie hebben nog een belangrijke taak!
Haal van alle klassen nu de vissen, octopussen, wieren, schelpen en andere zeewezens op.
De bovenbouw is verantwoordelijk voor het maken van de expositie van jullie school-ecosysteem.
Slide 13 - Tekstslide
Ons school-ecosysteem
Nu het ecosysteem hangt, valt er iets op bij jullie?
De onder- en middenbouw mochten namelijk niet zomaar kiezen wat zij wilden kleuren, maar werden ingedeeld.
De leerlingen die uit de quiz kregen dat ze het liefst alleen zijn, zie je links. Dat zijn de zeeslangen en zeeslakken.
De leerlingen die het liefst in een groep zijn, hebben een vis of zeegras ingekleurd.
De leerlingen die er een beetje tussen in zitten hebben de rog of het drijfwier. Deze zijn soms in een groep maar vinden het ook niet erg om alleen te zijn.
Nu jullie dit weten, hoe ziet het ecosysteem eruit? Zijn er meer van de ene soort? Zijn er veel minder van een bepaalde soort?
Een ecosysteem werkt alleen als iedereen er is. Als een soort wegvalt kan het voor de hele groep invloed hebben.
Slide 14 - Tekstslide
1+1 = WIJ
Iedereen doet mee en heeft een eigen plek in het ecosysteem!
Zo bouw je samen jullie eigen koraalrif van kleurrijke vissen, dieren, planten en levende wezens!
Tip: 1+1 = 3 - Ouderbetrokkenheid
Maak van jullie expo een moment om alle ouders uit te nodigen om het grote zeekunstwerk te bewonderen. Kunnen de ouders hun vissenkind, plant of koraal herkennen en terugvinden?
Tip 1+1 = 11 - Leerkrachten doen ook mee! Misschien kunnen de leerkrachten ook een mooie vis, plant of dier invoegen die goed bij hen past, zodat ze kunnen zeggen: DIT zijn wij!
Kunnen de leerlingen jullie herkennen ?
Veel plezier ;)
Iedereen doet mee en heeft een eigen plek in het ecosysteem!
Zo bouw je samen jullie eigen koraalrif van kleurrijke vissen, dieren, planten en levende wezens!
Tip: 1+1 = 3 - Ouderbetrokkenheid
Maak van jullie expo een moment om alle ouders uit te nodigen om het grote zeekunstwerk te bewonderen. Kunnen de ouders hun vissenkind, plant of koraal herkennen en terugvinden?
Tip 1+1 = 11 - Leerkrachten doen ook mee! Misschien kunnen de leerkrachten ook een mooie vis, plant of dier invoegen die goed bij hen past, zodat ze kunnen zeggen: DIT zijn wij!
Kunnen de leerlingen jullie herkennen ?
Meester Rob... da's vast die zeeschildpad? En juf Shinay, dat is wel een heel mooie zeester... en de clownsvis... tsja, dat is duidelijk gymmeester Jonas!
Veel plezier ;)
Slide 15 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies