Tussen ons 6: Online ook aardig

• newEditor
• Mentorles
• Middelbare school
• vmbo, havo, vwo

Introductie

Online zie je geen gezicht en hoor je geen stem, dus een bericht valt makkelijk verkeerd. In deze les ontdekken leerlingen hoe misverstanden in de groepsapp ontstaan, bedenken ze regels voor een fijne klassengroep en leren ze wat ze kunnen doen als omstander wanneer iemand online wordt buitengesloten of uitgelachen. Met twee stripverhalen, een sleepvraag, twee meerkeuzevragen en een oefening waarin ze botte berichten herschrijven. Les 6 en de afsluiting van de reeks Tussen ons over sociale vaardigheden, ongeveer 50 minuten, vmbo, havo en vwo, leerjaar 1 en 2.

T U S S E N O N S · L E S 6 V A N 6

Online ook aardig

Fijn met elkaar omgaan in de groepsapp en daarbuiten.

Sociale vaardigheden voor de onderbouw

Wat? Dat is echt niet oké!

Heb je gezien wat er in de groep staat?

Les 6 van Tussen ons, de laatste les van de reeks over sociale vaardigheden voor leerjaar 1 en 2. Duur: ongeveer 50 minuten.

Leerdoelen

• De leerling kan uitleggen waarom online berichten makkelijker verkeerd overkomen.

• De leerling kan afspraken bedenken voor een fijne klassengroep.

• De leerling weet wat hij of zij als omstander kan doen bij online buitensluiten of pesten.

Veel klassen hebben een eigen klassengroep zonder mentor. Je kunt deze les gebruiken om samen afspraken te maken voor die groep. Houd in de gaten dat sommige leerlingen nare ervaringen hebben met online pesten: houd voorbeelden algemeen en noem geen echte namen of situaties uit de klas. Image credit: Open Peeps, Pablo Stanley (CC0) Image credit: Open Peeps, Pablo Stanley (CC0)

T U S S E N O N S · L E S 6

Na deze les...

1

Snap je waarom een bericht online makkelijk verkeerd overkomt.

2

Weet je wat een klassengroep fijn maakt voor iedereen.

3

Weet je wat jij kunt doen als iemand online wordt buitengesloten of uitgelachen.

Begin eventueel met de vraag hoeveel berichten leerlingen gisteren hebben gestuurd. Voor veel brugklassers is online praten net zo gewoon als in het echt praten, en de regels zijn eigenlijk hetzelfde.

P E I L I N G

In hoeveel groepsapps zit jij?

1

0 tot 2

2

3 tot 5

3

6 tot 10

4

Meer dan 10

De uitslag is vaak verrassend hoog. Vraag welke groepen het zijn: klas, familie, sport, vrienden. In elke groep gelden net andere ongeschreven regels.

T U S S E N O N S · L E S 6

Oké.

L o t t e a p p t

Zullen we zaterdag naar de stad?

Y a r a a p p t t e r u g

Oké.

L o t t e l e e s t

Is ze nou boos op mij?

Hoe kan Yara haar bericht ook bedoeld hebben?

Vraag de klas op hoeveel manieren je "Oké." kunt lezen: blij, boos, haastig, onverschillig. Misschien zat Yara gewoon in de bus. In het echt had Lotte haar gezicht gezien en haar stem gehoord. Online moet je raden, en we raden vaak het ergste. Image credit: Open Peeps, Pablo Stanley (CC0) Image credit: Open Peeps, Pablo Stanley (CC0) Image credit: Open Peeps, Pablo Stanley (CC0)

T U S S E N O N S · L E S 6

Zonder gezicht

In het echt

Je ziet een gezicht, hoort een stem en merkt meteen hoe iets valt. Je kunt het direct goedmaken.

Online

Je ziet alleen tekst. De ander moet raden hoe je het bedoelt, en jij ziet niet hoe het aankomt.

Twijfel je hoe iets bedoeld is? Vraag het, of bel even.

Bespreek ook de andere kant: online durven mensen soms dingen te zeggen die ze in het echt nooit zouden zeggen, omdat ze de reactie niet zien. Dat maakt het makkelijker om gemeen te zijn, en moeilijker om te merken dat je iemand pijn doet.

W A T D O E J I J ?

Je vraagt Yara of ze zaterdag mee wil, en je krijgt alleen "Oké." terug. Wat doe je het best?

A

Boos terugappen: "Doe even normaal."

B

Haar de rest van de week negeren.

C

Even vragen: "Leuk! Of heb je eigenlijk geen zin?"

D

In een andere groep vragen of Yara boos op je is.

C checkt hoe het bedoeld is, op een vriendelijke manier. A en B gaan ervan uit dat Yara boos is, terwijl je dat niet weet. D maakt het een roddel en kan echt een ruzie veroorzaken. Image credit: Open Peeps, Pablo Stanley (CC0)

T U S S E N O N S · L E S 6

Drie vragen voor je op verzenden drukt

Zeg je het ook live?

Zou je het recht in iemands gezicht zeggen? Zo niet, stuur het dan ook niet.

Mag dit gedeeld?

Een foto, screenshot of privébericht stuur je alleen door als de ander het goed vindt.

Hoort iedereen erbij?

Geen aparte groep maken om iemand buiten te sluiten of over iemand te praten.

Laat de klas er nog vragen bij bedenken. Dit is een goed moment om samen afspraken te maken voor de eigen klassengroep. Je kunt ze opschrijven en de week erna in de groep laten zetten.

Oké of niet oké in de klassengroep? Sleep elk bericht naar het goede vak.

Oké

Niet oké

Een grappige meme over de les

Een screenshot van een privébericht doorsturen

Iemand feliciteren met zijn verjaardag

Een foto van een klasgenoot delen zonder te vragen

Vragen wat het huiswerk is

Iemand uit de groep halen om te pesten

Over de meme kan discussie ontstaan: een meme over de les is meestal onschuldig, een meme over een persoon niet. Laat leerlingen uitleggen waar voor hen de grens ligt.

T U S S E N O N S · L E S 6

In de klassengroep

I e m a n d s t u u r t

Haha, kijk wat Daan aanheeft!

D e g r o e p

Hahaha

D a a n l e e s t m e e

Iedereen lacht om mij.

Wat zou jij doen als je dit in jouw klassengroep ziet?

Laat leerlingen eerst even nadenken voor ze antwoorden. Vraag hoe Daan zich voelt, en waarom het voor de anderen zo makkelijk is om mee te lachen. Op de volgende dia lees je wat een omstander kan doen. Image credit: Open Peeps, Pablo Stanley (CC0) Image credit: Open Peeps, Pablo Stanley (CC0) Image credit: Open Peeps, Pablo Stanley (CC0)

W A T D O E J I J ?

In de klassengroep wordt een gemene foto van Daan gedeeld. Iedereen stuurt lachende reacties. Wat kun je het best doen?

A

Niet meelachen, Daan een privéberichtje sturen en het melden bij je mentor.

B

Ook iets grappigs terugsturen, anders val je op.

C

Niks doen, het is maar een grapje.

D

De foto doorsturen naar een andere groep.

A is de reactie van een sterke omstander. Ook een lachende smiley is meedoen, want Daan ziet hoeveel mensen lachen. C lijkt neutraal, maar zwijgen voelt voor Daan als instemmen. D maakt het erger. Bespreek dat je het melden bij een volwassene niet als verraden hoeft te zien: je helpt iemand. Image credit: Open Peeps, Pablo Stanley (CC0)

T U S S E N O N S · L E S 6

Omstander? Jij kunt iets doen

Doe niet mee

Geen likes, smileys of doorsturen. Zonder publiek is pesten minder leuk.

Steun de ander

Een privébericht: "Gaat het? Ik vind het niet oké wat er gebeurt."

Meld het

Bij je mentor, je ouders of de vertrouwenspersoon. Maak een screenshot als bewijs.

Je hoeft het niet alleen op te lossen. Wel kun je laten zien dat je het ziet.

Leerlingen vinden het vaak eng om in de groep zelf iets te zeggen, en dat hoeft ook niet. Een privéberichtje naar het slachtoffer maakt al veel verschil. Vertel bij wie leerlingen op jullie school terechtkunnen. Wie zelf online gepest wordt, kan ook terecht bij de Kindertelefoon: bel gratis 0800-0432 of chat via kindertelefoon.nl.

T U S S E N O N S · L E S 6

Hoe komt dit over?

B e r i c h t 1

K.

B e r i c h t 2

Wie heeft jou uitgenodigd?

B e r i c h t 3

Waarom doe je altijd zo moeilijk?

Hoe zou jij je voelen als je dit bericht kreeg?

Deze berichten zijn voor de oefening hierna. Vraag eerst hoe elk bericht overkomt. Misschien was het niet zo bedoeld, maar zo kan het wel aankomen. Image credit: Open Peeps, Pablo Stanley (CC0) Image credit: Open Peeps, Pablo Stanley (CC0) Image credit: Open Peeps, Pablo Stanley (CC0)

A A N D E S L A G

Maak het aardiger

1

Kies samen een bericht van de vorige dia.

2

Herschrijf het zodat het vriendelijk overkomt.

3

Lees het aan elkaar voor: komt het nu anders over?

4

Doe daarna nog een bericht.

Tip: een paar extra woorden of een vraag maken al veel verschil.

3

minute

00

second

add30s

Werk in tweetallen. Een voorbeeld: "Wie heeft jou uitgenodigd?" kan worden "Leuk dat je er ook bent! Ken je de anderen al?" Loop rond en help tweetallen die vastlopen. Bespreek daarna een paar herschreven berichten klassikaal.

D E N K N A

Schrijf je aardigste versie van een van de drie berichten.

Lees een paar antwoorden voor. Wijs erop dat aardige berichten vaak langer zijn: je neemt de moeite om duidelijk te maken hoe je het bedoelt.

T E R U G B L I K O P D E R E E K S

Welke les uit Tussen ons heb jij het meest aan gehad?

1

Hoi, ik ben...

2

Echt luisteren

3

Zeg wat je vindt

4

Samen klaar

5

Ruzie? Opgelost!

6

Online ook aardig

Dit is de laatste les van de reeks. Vraag een paar leerlingen waarom ze voor die les kozen, en wat ze ervan echt gebruiken. Je kunt de uitslag ook gebruiken om later een les te herhalen.

Klik hier

voor meer

kant-en-klare themalessen

Wil je verder? Via de link vind je de kant-en-klare themalessen van LessonUp. Image credit: Open Peeps, Pablo Stanley (CC0)