Van Gogh Museum
Haal Van Gogh in de klas

Van Gogh's Way to Go (1)

Van Gogh's
Way to Go

Beeldende muzikale reis over het volgen van je hart

Deel 1
1 / 26
volgende
Slide 1: Tekstslide
MuziekKunstBasisschoolGroep 7,8

In deze les zitten 26 slides, met interactieve quiz, tekstslides en 4 videos.

time-iconLesduur is: 60 min

Introductie

Dit jaar speelt rietkwintet Calefax 'Van Gogh’s Way to Go', een muzikale voorstelling over Vincent van Gogh en het volgen van je hart. I.s.m. Calefax en het Van Gogh Museum maakte Muziekgebouw aan ’t IJ het lesmateriaal bij deze voorstelling. Deel 1.

Instructies

Stel: je wil gaan werken, maar je weet niet goed wat je leuk vindt. De verwachtingen zijn hoog, je probeert van alles uit, maar geen enkel beroep maakt je tevreden. Het overkwam de wereldberoemde kunstenaar Vincent van Gogh. Totdat hij zijn droombaan vond. Van Gogh’s Way to Go, een voorstelling van rietkwintet Calefax, gaat over kiezen voor je passie.

Het lesmateriaal bij Van Gogh's Way to Go  werd ontwikkeld en geschreven door Muziekgebouw aan 't IJ. De handleiding bij deze les is als pdf te downloaden.

Video’s Calefax
Regie en concept: Annechien Koerselman
Camera: Bowie Verschuuren

Instructies

Werkbladen

Onderdelen in deze les

Van Gogh's
Way to Go

Beeldende muzikale reis over het volgen van je hart

Deel 1

Slide 1 - Tekstslide

De schilder op de weg naar Tarascon, 1888

Dit schilderij bestaat helaas niet meer: het is in de Tweede Wereldoorlog bij een bombardement verloren gegaan.
Voordat we beginnen: wie ben jij nu?
Hobby's?
Misschien zit je op voetbal, dans je graag, game of knutsel je veel. Ben je dan voetballer, danser, gamer of knutselaar? Wanneer mag je jezelf IETS noemen?
Eigenschappen?
Misschien heb je wortels buiten Nederland, ben jij een broer of zus, een denker, dromer of doener… 
Welke eigenschappen maken jou bijzonder?
Doen
Je krijgt een werkblad. Teken je zelfportret als iets wat jij op dit moment bent.
Leg ook uit waarom je dat bent.

Slide 2 - Tekstslide

Zelfportret met pijp en strohoed, 1887

Opdracht 1:
Teken je zelfportret.
Wie ben je nu? 
Waarom heb je jezelf zo getekend?

Slide 3 - Tekstslide

Werkblad 1
Wie was Vincent van Gogh? 

Misschien hebben jullie al eerder van Vincent van Gogh gehoord, de wereldberoemde kunstenaar. Maar Vincent wist lange tijd niet wat hij wilde worden.

Vallen en opstaan
De jonge Vincent probeerde veel dingen uit: kunstverkoper, priester, leraar... Maar niets daarvan wilde echt lukken.
De juiste weg
Tenslotte besloot Vincent kunstenaar te worden. En ook al kwam hij nog allerlei hobbels en kronkels tegen op zijn pad: hij wist dat dit de juiste keuze was. In de volgende slide maken we kennis met Vincent, zijn verhaal en zijn weg naar het kunstenaarschap.

Slide 4 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 5 - Video

Deze slide heeft geen instructies

Wie zijn Calefax?
Calefax is een rietkwintet, een groep van vijf gepassioneerde muzikanten die elk een ander blaasinstrument spelen. Ze spelen klassieke en hedendaagse muziek, die ze uitvoeren, bewerken en soms zelf (laten) schrijven. Dit jaar speelt Calefax een voorstelling over Vincent van Gogh: Van Gogh’s Way to Go.

Slide 6 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Wie zijn Calefax?
In deze en de volgende les leren we de muzikanten van Calefax één voor één kennen: Jelte, Raaf, Bart, Oliver en Alban, en hun bijzondere rietblaasinstrumenten - basklarinet, saxofoon, klarinet, hobo en fagot.
Jelte: basklarinet
Raaf: saxofoon
Bart: klarinet
Oliver: hobo
Alban:
fagot

Slide 7 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

De instrumenten van Calefax

De leden van Calefax spelen allemaal een ander riet- instrument. De naam zegt het al: deze blaasinstrumenten maken gebruik van een ‘riet’. In het mondstuk zitten een of twee strookjes riet, die gaan trillen zodra de muzikant er op blaast. De trillingen maken het geluid dat je hoort.

Slide 8 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

De instrumenten van Calefax

Saxofoon
Klarinet
Basklarinet
Fagot
Hobo
Klik...
... op de icoontjes om de instrumenten te beluisteren.
Kun jij ze met je ogen dicht herkennen? In de volgende slide zie en hoor je hoe deze bijzondere instrumenten samen in actie klinken!

Slide 9 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 10 - Video

Deze slide heeft geen instructies

Wat is een compositie?
Compositie
Je hoorde de leden van Calefax zojuist een compositie spelen. Een compositie is een stuk muziek, waarbij van tevoren is bepaald hoe het moet klinken. De muzikanten die het stuk spelen, verzinnen het dus niet ter plekke.
Componist
Composities worden geschreven door een componist, die zijn of haar ideeën opschrijft in notenschrift. Naast noten schrijft de componist bijvoorbeeld ook het tempo van het stuk op (hoe langzaam of snel het moet worden gespeeld). Én hij of zij maakt gebruik van dynamiek (hoe hard en zacht de muziek gespeeld moet worden), om de muziek meer leven in te blazen.
Muzikanten
Muzikanten lezen de instructies van de componist. Met hun instrumenten spelen ze elk hun eigen rol in de compositie. Zo kunnen sommige instrumenten hogere, korte noten spelen, en andere juist langere, lage noten. Samen vormen al deze lagen één geheel: het muziekstuk waar jij naar luistert.

Slide 11 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Wat is een compositie?
Schilderen is ook een soort componeren. Met kleuren, vormen en patronen creëert de kunstenaar één geheel. Elke penseelstreek en kleur draagt bij aan het kunstwerk waar jij naar kijkt.

Slide 12 - Tekstslide

Zelfportret als schilder, 1887 - 1888
Opdracht 2
Beeld verklanken
Op je werkblad staan 5 verschillende 'beeldfragmenten':
details uit een schilderij van Vincent. En je gaat zo luisteren naar 5 verschillende muziekfragmenten, gespeeld door Calefax.  
 
Welk muziekfragment past bij welk detail? En waarom vind je dat? Schrijf bij elk detail het cijfer van het geluidsfragment dat jij er het beste bij vindt passen.

Slide 13 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Sleep elk geluidsfragment naar het detail waar jij het bij vindt passen.  

Slide 14 - Sleepvraag

Deze slide heeft geen instructies

Boom en struiken in de tuin van de inrichting, 1889

Slide 15 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

De musici van Calefax:
Oliver, Jelte, Bart, Raaf en Alban
Wat houdt de muzikanten van Calefax bezig? Waarom kozen ze ervoor om van muziek hun werk te maken? En is dat eigenlijk wel echt een keuze geweest?

Slide 16 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Waarom word je kunstenaar?

De muzikant

Sommige muzikanten reizen de hele wereld over voor optredens. Ze zijn te gast bij grote orkesten en ensembles, spelen in grote en kleine zalen en op bijzondere plekken.


Maar hoe besluit je nou om muzikant te worden? En vooral: waarom?



Oliver Boekhoorn is de hoboïst van Calefax. Aan hem stelden we deze vraag. In het filmpje op de volgende slide hoor je zijn antwoord.
In het filmpje speelt Oliver een fragment uit het stuk Zeeweg van Guus Janssen (2019). Het originele stuk is geschreven voor de piano, maar Oliver speelt het op de hobo!

Slide 17 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 18 - Video

Deze slide heeft geen instructies

In het filmpje stond Oliver voor het schilderij Zeegezicht bij Scheveningen. Vincent van Gogh schilderde het in 1882. Scheveningen ligt bij Den Haag, vlakbij waar Oliver opgroeide.
Leuk feitje: in dit schilderij is zand gevonden van het strand waar Vincent stond te schilderen. Dat is zand uit 1882!

Slide 19 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies




Weet jij al wat je later wil worden? Welk pad ga jij bewandelen? Dat hoef je natuurlijk niet nu al te weten. Ook Vincent van Gogh moest lang zoeken naar zijn uiteindelijke pad.
Maar stel: je hebt jouw pad gekozen... Wat heb je dan nodig om te worden wat je wil? Wanneer mag je jezelf iets noemen?

We stelden die vraag aan de saxofonist van Calefax, Raaf Hekkema: 'Wanneer vond je jezelf een echte muzikant?' In het filmpje op de volgende slide geeft hij antwoord.

In het filmpje speelt Raaf een fragment uit een traditionele Farandole. Een Farandole is een soort dans. Daarbij is er één danser die leidt, en die gevolgd wordt door een lange, slingerende rij andere dansers. De Farandole stamt uit de 18de eeuw, en was ook in Vincents tijd populair!
Hoe kies jij jouw pad?

Slide 20 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 21 - Video

Deze slide heeft geen instructies

Oliver en Raaf troffen elkaar voor het schilderij De aardappeleters.
Voor Vincent was het maken van dit schilderij HET moment dat hij zichzelf eindelijk echt kunstenaar durfde te noemen. Hij had het werk goed voorbereid, en veel geoefend. In deel 2 leer je meer over hoe dit schilderij tot stand kwam.

Slide 22 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Raaf eindigde voor het schilderij De oogst. Vincent maakte dat in Arles, in 1888.
In de jaren tussen De aardappeleters en De oogst ontwikkelde hij zich in rap tempo als kunstenaar. Zo experimenteerde hij bijvoorbeeld met kleur en met verschillende verftechnieken. Vincent had niet alleen zijn pad gevonden, hij ontwikkelde zich ook tot een van de meest unieke kunstenaars van zijn tijd. Net zoals Calefax iets unieks doet binnen de muziek, was Vincent ook de schilderkunst aan het vernieuwen.

Slide 23 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies




Oliver en Raaf vertelden over wat hen motiveerde om te kiezen voor het pad van de muzikant. Geld, beroemdheid en succes waren minder belangrijk dan hun passie voor het maken van muziek.

Stel: geld, beroemdheid en succes spelen geen rol. Wat zou jij dan het liefst willen doen met je leven? Welk pad zou jij gaan bewandelen?

Teken je zelfportret opnieuw. Dit keer niet als wat je bent, maar als wie je wil worden. Gebruik het werkblad.

Wie wil jij worden?
Zelfportret als schilder, 1888

Vincent schildert zichzelf hier als kunstenaar.
Hij heeft zijn pad gekozen!

Slide 24 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Einde van Deel 1
Boulevard de Clichy (detail), 1887

Slide 25 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies






Dit lesmateriaal is ontwikkeld door Muziekgebouw aan ’t IJ, in samenwerking met Calefax en het Van Gogh Museum.

Slide 26 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies