3. De macht van taal
Slavernij, Keti-Koti, Tot slaaf gemaakt, koloniaal verleden, Indonesië, VOC, WIC, Suriname, Racisme
Nizar legt uit
De macht van taal
Lesduur is: 60 minIntroductie
Onderdelen in deze les
Slavernij, Keti-Koti, Tot slaaf gemaakt, koloniaal verleden, Indonesië, VOC, WIC, Suriname, Racisme
Nizar legt uit
De macht van taal
'Nizar legt uit' is een reeks van drie lessen over onderwerpen uit 'Onze Koloniale Erfenis', de tentoonstelling in Wereldmuseum Amsterdam.
De tentoonstelling laat zien wat de invloed is van het koloniaal verleden op hoe we elkaar zien, hoe we met elkaar omgaan en op taal. Waarbij racisme en discriminatie een van de hardnekkigste erfenis is. Deze les kan gecombineerd worden met een bezoek aan de tentoonstelling, maar dit is niet vereist.
In deze les worden leerlingen bewust gemaakt van de invloed van kolonialisme op onze taal. Taal heeft macht, maar wij hebben ook macht over taal.
Doen
Praten
Kijken
Aan het eind van deze les:
..ben je bewust van de macht van taal
..weet je wat kolonialisme en taal met elkaar te maken hebben
Leerdoel
Bespreek met de leerlingen de symbolen en het doel van de les.
Eens
Oneens
Ik denk bewust na over de woorden die ik gebruik
Stelling
2
minute
00
second
Met behulp van deze stelling denken de leerlingen na over hun eigen gebruik van taal.
- Als je er bewust overna denkt, hoe doe je dat?
- Gebruik je op elke plek dezelfde taal of woorden?
- Zijn er woorden die je liever wel of niet gebruikt?
Bespreek de stelling max in twee minuten.
Bekijk de video van 00:00 - 1:10
De leerlingen maken kennis met de macht van taal.
Wat denk je dat hier gebeurt?
Wat denk je dat hier gebeurt?
De leerlingen beantwoorden deze open vraag. Bespreek de antwoorden met de leerlingen of laat de leerlingen deze in groepjes met elkaar bespreken.
Waarom zorgt deze tekst ervoor dat leerlingen dit denken over deze groep? Heeft de tekst onder de foto veel invloed op de afbeelding?
Hierna volgt een dia met dezelfde foto en een andere tekst. Hebben de leerlingen nu een ander beeld bij de foto?
Wat denk je nu dat hier gebeurt?
Wat denk je nu dat hier gebeurt?
De leerlingen beantwoorden deze open vraag. Bespreek de antwoorden met de leerlingen of laat de leerlingen deze in groepjes met elkaar bespreken.
Zegt de tekst onder de foto wat anders over de mensen? Wat is de macht van taal op dit beeld en wellicht op deze mensen?
Hoe noemen we dit?
Begripsvorming
Windowing
Framing
Following
Lettering
Framing betekent dat je met je woordkeuze bepaalt hoe iets overkomt. Met framing stuur je iemands gedachten en gevoelens een bepaalde kant op. Je doet dit door bepaalde woorden wel of juist niet te kiezen, door iets met iets anders te vergelijken, of door bepaalde aspecten weg te laten. Het is het verpakken van een boodschap op zo'n manier dat die een bepaalde lading meekrijgt.
Het gaat dus niet alleen om wat er gebeurt, maar ook om hoe je het beschrijft en hier context aangeeft. Door een bepaald taalgebruik stuur je iemands interpretatie een bepaalde richting op. Framing kan zowel positief als negatief worden ingezet.
Windowing = het opdelen, begrenzen of toepassen van een specifiek 'venster'
Following = het volgen op social media of aangeven dat iets hierna komt
Lettering = het vormgeven, tekenen of schrijven van letters.
Bekijk de video van 01:11 - 02:14
Leerlingen maken kennis met de waarde van taal en wat het effect is als dit wordt afgenomen, zoals in de koloniale tijd gebeurde.
Wat is een groot onderdeel van jouw identiteit?
Mijn hobby's
Mijn uiterlijk
Mijn familie
Mijn taal
Mijn geloof
De leerlingen denken na over datgene wat hun identiteit vormt. Wat gebeurt er als dit wordt afgenomen?
Sleep het land naar de koloniale taal die hier nog steeds wordt gesproken
Nog steeds worden er in voormalig koloniën de taal van de kolonisator gesproken
Engels
Portugees
Frans
Spaans
Brazilië
Peru
Nigeria
Democratische Republiek Congo
Nog steeds wordt er in landen die gekoloniseerd zijn geweest, de taal van de kolonisator gesproken.
Laat de leerlingen de landen slepen naar de taal die hier wordt gesproken.
Sleep het land naar de inheemse talen die hier worden gesproken
Deze landen hebben ook meerdere inheemse talen
meer dan 200 inheemse talen: waaronder Lingala, Kituba en Swahili
meer dan 45 inheemse talen: waaronder Quechua en Aymara
meer dan 500 inheemse talen: waaronder Hausa, Yoruba en Igbo
meer dan 200 inheemse talen: waaronder Guarani, Kaingang en Yanomami
Brazilië
Peru
Nigeria
Democratische Republiek Congo
Deze landen zijn rijk van talen die al werden gesproken en nog steeds worden gesproken.
Laat de leerlingen de landen slepen naar de inheemse talen die in deze landen worden gesproken.
Bekijk de video van 02:15 - 3:26
Leerlingen maken kennis met koloniaal denken en hoe dit ervoor zorgt dat er meer waarde wordt gegeven aan bepaalde talen.
Wat bedoelt Professor Soortkill met deze tekst?
'Wij hebben niet gevraagd om jullie taal te spreken, daarom spreken wij jullie taal op onze manier.'
Professor Soortkill is het pseudoniem van een Nederlandse schrijver en zelfbenoemd filosoof. Hij is onder andere schrijver van het Smibanese Woordenboek. Een woordenboek dat woorden uit het Smibanese (een smeltkroes van talen die in de multiculturele Bijlmer worden gesproken) uitlegt.
In het Wereldmuseum Amsterdam is een spoken word fragment te horen van hem als onderdeel van de tentoonstelling: Onze Koloniale Erfenis.
In dit fragment wordt er gesproken over de macht van taal. Hier praat Professor Soortkill over de paradox waar mensen in Suriname werden gestraft als zij Surinaams spraken en dwangmatig de Nederlandse taal werden opgelegd, maar tegelijkertijd in Nederland verrast zijn dat Surinamers de Nederlandse taal zo goed beheersen.
Bespreek met de leerlingen of zij de tekst van Professor Soortkill begrijpen.
Soortkill zegt dat als hij de Nederlandse taal spreekt, hij dit wil doen op zijn eigen manier. Dit wil zeggen met invloeden uit de Surinaamse taal of de taal van andere landen. Dit wordt straattaal genoemd, maar voor Professor Soortkill is het onderdeel van het terugnemen van cultuur en identiteit.
Thuis
Met vrienden
School
Dit woord gebruik ik niet
Op welke plek zou je dit woord het eerste horen of gebruiken?
Sleep het woord bij de plek die volgens jou hierbij past
Habibi
We gebruiken in het dagelijks leven woorden uit allerlei verschillende talen. Niet elk woord vinden we op elke plek 'gepast', dit hangt af van cultuur, normen en waarden, maar ook
van macht. Wie bepaalt welke woorden wel of niet gepast zijn?
Habibi - Arabisch; betekent ‘mijn vriend’ of ‘mijn lief’.
Wanneer gebruik je dit woord? Is er een reden waarom je dit woord als eerste op deze plek gebruikt? Zou het ook op andere plekken gepast zijn?
Als je het woord niet gebruikt, waarom niet?
Laat de leerlingen online opschrijven, waarom ze de woorden plaatsen in de categorie die ze hebben gekozen.
Thuis
Met vrienden
School
Dit woord gebruik ik niet
Op welke plek zou je dit woord het eerste horen of gebruiken?
Sleep het woord bij de plek die volgens jou hierbij past
Fissa
Fissa - Sranantongo; betekent ‘feestje’.
Wanneer gebruik je dit woord? Is er een reden waarom je dit woord als eerste op deze plek gebruikt? Zou het ook op andere plekken gepast zijn?
Als je het woord niet gebruikt, waarom niet?
Laat de leerlingen online opschrijven, waarom ze de woorden plaatsen in de categorie die ze hebben gekozen.
Thuis
Met vrienden
School
Dit woord gebruik ik niet
Op welke plek zou je dit woord het eerste horen of gebruiken?
Sleep het woord bij de plek die volgens jou hierbij past
Überhaupt
Überhaupt - Duits betekent: ‘over het algemeen’ of ‘in elk geval’.
Wanneer gebruik je dit woord? Is er een reden waarom je dit woord als eerste op deze plek gebruikt? Zou het ook op andere plekken gepast zijn?
Als je het woord niet gebruikt, waarom niet?
Laat de leerlingen opschrijven, waarom ze de woorden plaatsen in de categorie die ze hebben gekozen.
Thuis
Met vrienden
School
Dit woord gebruik ik niet
Op welke plek zou je dit woord het eerste horen of gebruiken?
Sleep het woord bij de plek die volgens jou hierbij past
Faka
Faka - Sranantongo; betekent ‘hoe gaat het?’ of wordt ook gebruikt als ‘wat gebeurt er?’
Wanneer gebruik je dit woord? Is er een reden waarom je dit woord als eerste op deze plek gebruikt? Zou het ook op andere plekken gepast zijn?
Als je het woord niet gebruikt, waarom niet?
Laat de leerlingen opschrijven, waarom ze de woorden plaatsen in de categorie die ze hebben gekozen.
Thuis
Met vrienden
School
Dit woord gebruik ik niet
Op welke plek zou je dit woord het eerste horen of gebruiken?
Sleep het woord bij de plek die volgens jou hierbij past
Deadline
Deadline - Engels; de datum of tijd waarop iets klaar moet zijn.
Wanneer gebruik je dit woord? Is er een reden waarom je dit woord als eerste op deze plek gebruikt? Zou het ook op andere plekken gepast zijn?
Als je het woord niet gebruikt, waarom niet?
Laat de leerlingen opschrijven, waarom ze de woorden plaatsen in de categorie die ze hebben gekozen.
Wat valt je op?
Wat valt je op aan de antwoorden?
De leerlingen hebben verschillende woorden gekoppeld aan verschillende plekken. Niks is goed of fout, maar wellicht valt je wel iets op.
Was er een overeenkomst tussen bepaalde leenwoorden en bepaalde plekken?
Bespreek met de leerlingen waar dit aan zou kunnen liggen. Bijvoorbeeld: welke taal wordt er thuis gesproken, welke taal spreek je op school, welke taal spreek je met vrienden en van welke woorden kies je ervoor om ze niet te gebruiken? Waarom niet?
We kiezen ervoor om bepaalde woorden 'leenwoorden' (vaak woorden uit het Duits, Frans of Engels) te noemen en bepaalde woorden 'straattaal' (vaak woorden uit Sranang Tongo, Arabisch, Papiaments). Ook dit heeft met macht te maken. Wie kiest welke woorden bij welke categorie horen?
Bekijk de video van 03:27 - 04:30
Leerlingen worden zich bewust van de macht van taal. Je kunt kiezen welke woorden je wel en niet gebruikt. Bewust bezig zijn met de taal die je gebruikt, zorgt ervoor dat het koloniaal denken stukje bij beetje afbreekt.
Bespreek in tweetallen een voorbeeld van koloniaal denken
2
minute
00
second
De leerlingen bespreken in eigen woorden wat koloniaal denken inhoudt en delen dit met elkaar via de Woordwolk.
Dit mag via een voorbeeld wat zij weleens hebben gezien of zelf hebben mee gemaakt.
Hier zie je als docent of de leerlingen begrijpen wat koloniaal denken inhoudt en maak je via hier de brug naar het afbreken van koloniaal denken: dekoloniaal denken
Bespreek in tweetallen in jullie eigen woorden wat dekoloniaal denken inhoudt
2
minute
00
second
Beschrijf in eigen woorden wat dekoloniaal denken inhoudt en deel dit met elkaar via de Woordwolk.
Samen kun je in gesprek gaan over hoe dekoloniaal denken er in de praktijk uitziet. Hoe dekoloniseer jij jouw taal?
Evaluatie
Draai aan het rad
Doe: Druk op de spinner en bespreek de vragen die voorbij komen.
Over dit thema zijn nog twee andere lessen gemaakt. In de vorige twee lessen kom je meer te weten over dekoloniaal denken en en wie er de macht heeft om geschiedenis te schrijven.
WE ZIEN JULLIE GRAAG IN HET MUSEUM!
Deze slide heeft geen instructies
Wil je de hele video nog eens bekijken?
Deze slide heeft geen instructies