Oorlogsbronnen in de les; werken met bronnen

• newEditor
• Basisschool
• Middelbare school

Introductie

Deze les is voor docenten in het po en vo. Verrijk je les met een bron uit oorlogsbronnen.nl. Volg de zes stappen om te werken met een bron in de les.

Oorlogsbronnen in de les

Werken met bronnen

www.oorlogsbronnen.nl

Beeld NIOD 184474

1. Stel een historische vraag (wat wil je te weten komen?).

2. Zoek hierbij een geschikte bron op www.oorlogsbronnen.nl .

3. Bepaal wat voor bron dit is: geschreven of ongeschreven, direct of indirect.

4. Onderzoek de bron aan de hand van vragen.

5. Beantwoord je historische vraag en onderbouw je antwoord met argumenten die uit deze bron blijken.

6. Wil je meer? Zoek naar een bron die je meer of andere informatie over dit onderwerp leert.

Stappenplan Oorlogsbronnen in de les

(klik door om de stappen te doorlopen)

Wil je eerst wat meer informatie over de Tweede Wereldoorlog? Bekijk dan deze links:

Tijdlijn van het Denkboek (NC 4 en 5 mei)

Tijdlijn van SchoolTV (NTR)

Zit het wel goed met je basiskennis? Ga dan door naar het stappenplan 'Oorlogsbronnen in de les'.

Even opfrissen?

Een lid van de MotorJeugdstorm krijgt les van een lid van de Motor WA. NIOD 88601 via oorlogsbronnen.nl

Stap 1

De eerste stap in het werken met Oorlogsbronnen in de les, is het stellen van een historische vraag. Het antwoord op de vraag ga je zoeken in de bronnen.

Beeld NIOD 184474

Het verleden kun je niet letterlijk aflezen uit een enkele bron. Het is daarom belangrijk om een gerichte historische vraag te stellen bij een bepaalde bron. Bedenk ook van tevoren waarover je gekozen bron géén informatie kan geven.

Een goede historische vraag houdt rekening met de context en de auteur van de bron. De context is bijvoorbeeld de plaats of tijd waarin een bron gemaakt is. Een auteur kan bijvoorbeeld niet weten wat er in de toekomst zal gebeuren.

Je moet dus wel iets weten over het onderwerp en de periode waarover je bron gaat, maar je hoeft geen expert te zijn. Op oorlogsbronnen.nl vind je artikelen die je achtergrondinformatie geven over verschillende thema's.

Hoe stel je een historische vraag?

Stap 2

Zoek een geschikte bron op www.oorlogsbronnen.nl

Beeld NIOD 184474

• Kies een bron die past bij jouw vraag.

• Bekijk verschillende type bronnen, zoals geschreven en ongeschreven bronnen. Denk aan teksten, foto's en kaarten.

• Zoek ook naar bronnen die elkaar aanvullen of juist tegenstrijdige informatie geven voor een verdiepende vraag. (multiperspectiviteit).

• Gebruik de originele bron (geen bewerkte versie). Als je de bron zelf bewerkt bijvoorbeeld door een foto uit te snijden of een tekst in te korten, geef dit dan aan. En, vergeet de bronvermelding niet.

• Tips uit Nieuwenhuyse, van, e.a. Historisch denken over bronnen, Den Haag 2016.

Oorlogsbronnen.nl

Op oorlogsbronnen.nl zijn miljoenen bronnen te vinden over de Tweede Wereldoorlog.

Via het tabblad Bronnen zoekbalk kun je zoeken op naam, thema, jaartal, plaats etc.

Je kunt ook starten op een Kaart. Bijvoorbeeld de kaart van Nederland, of een kaart met informatie over roofkunst.

Via tabblad Artikelen kun je meer achtergrondinformatie vinden.

Wil je alles over een persoon weten? Kijk dan bij het tabblad Personen. Je kunt hier bijvoorbeeld zoeken op naam, geboortedatum, plaats van overlijden.

Hoe zoek je bronnen in een online database?

Stap 3

Wat voor bron is dit?

Bekijk je bron. Kun je de volgende vragen beantwoorden?

• Is dit een geschreven of ongeschreven bron?

• Is dit een directe (primaire) of indirecte (secundaire) bron?

Beeld NIOD 184474

Stap 4

Onderzoek je bron met behulp van vragen.

Om te weten of je deze bron kunt gebruiken ga je redeneren over de bron en redeneren met de bron.

Beeld NIOD 184474

Beantwoord de volgende vragen over jouw gekozen bron:

Doel

• Voor wie is deze bron gemaakt?

• Is de bron bedoeld om te informeren, als propaganda etc?

Bruikbaarheid

• Biedt deze bron informatie over mijn onderzoeksvraag?

Betrouwbaarheid

• Is deze bron betrouwbaar of had de auteur een reden om valse informatie te geven?

Representativiteit

• Welke groep dacht net zo als de auteur van deze bron?

Redeneren met de bron

NIOD Scene uit de film Strijd van Herman Kleibrink 1946. Via Oorlogsbronnen.nl

Wie is de auteur? (Is de auteur ooggetuige? Is er informatie (met opzet) weggelaten? Welke rol had de auteur?)

Wanneer is de bron gemaakt? (Is de bron ten tijde van de gebeurtenis gemaakt of (veel) later?)

Waar is de bron gemaakt? (Was dit dichtbij de gebeurtenis?)

Wat is het voor soort bron? (Een officieel document, een dagboek, een privé-foto, propagandamateriaal etc?)

(zie ook www.histoforum.net)

Redeneren over de bron

Nationaal archief. Soldaten van de Prinses Irene brigade schrijven naar huis. 1944. Via Oorlogsbronnen.nl

Stap 5

Beantwoord je historische vraag en onderbouw je antwoord met argumenten die uit de bron blijken.

Beeld NIOD 184474

Stap 6

Multiperspectiviteit

Zoek meerdere bronnen die informatie geven over het gekozen onderwerp. Misschien is het tegenstrijdige informatie. Wat kun je daarvan leren?

Beeld NIOD 184474

Deze les is ontwikkeld voor docenten om de les te verrijken met een bron over en uit de Tweede Wereldoorlog. Op www.oorlogsbronnen.nl vind je (miljoenen!) bronnen die te maken hebben met de Tweede Wereldoorlog. De database brengt digitale archieven van archief- en erfgoedinstellingen uit heel Nederland samen.

Door bronnen te zoeken die direct te maken hebben met leeftijd- of plaatsgenoten breng je de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog dichterbij. Meer weten? Kijk dan op www.oorlogsbronnen.nl/onderwijs.

Meer lezen?