H1: Aarde in beweging
Vaardigheden
minute
second
Welkom 1 Mavo/Havo
Ga rustig op je plek in de plattegrond zitten
Pakje spullen
H1: Aarde in beweging
Vaardigheden
minute
second
Welkom 1 Mavo/Havo
Ga rustig op je plek in de plattegrond zitten
Pakje spullen
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
Vaardigheden
Wat gaan we doen?
Digitale methode openen
De Digitale Bosatlas - Kaart zoeken
Maken
Deze slide heeft geen instructies
Stappenplan De Digitale Bosatlas: 1) Ga naar SOM - Leermiddelen - Algemeen - Buitenland 2) Klik op 'Aardrijkskunde - Bosatlas' 3) Aan de rechterzijde zie je 'De Digitale Bosatlas' staan 4) Klik de pop-up 'Start de tour' weg 5) Upload hier een screenshot van een kaart die je interessant lijkt
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
Vaardigheden
Wat gaan we doen?
Digitale methode openen
De Digitale Bosatlas - Kaart zoeken
Maken H2 Zoeken in de Digitale Bosatlas, §1 en §2
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§1: De aardkorst verschuift
minute
second
Open LessonUp.app
Pak papieren boek erbij
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§1: De aardkorst verschuift
Wat gaan we doen?
Introductie
Uitleg 1.1
Maken
Huiswerk
Leerdoelen
Als je klaar bent met deze paragraaf dan
kun je uitleggen hoe plooiingsgebergten kunnen ontstaan;
begrijp je hoe het supercontinent Pangea lang geleden uiteengevallen is;
weet je hoe platentektoniek werkt.
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§1: De aardkorst verschuift
Introductie: puzzel
Je krijgt van de docent een plaat. Van deze plaat kun je puzzelstukken maken.
Knip de puzzelstukken uit en maak de plaat compleet.
Denkvraag: Wat valt je op?
Deze slide heeft geen instructies
Wat valt je op aan de puzzel?
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§1: De aardkorst verschuift
Uitleg
De aardkorst is opgebouwd uit:
aardkorst of aardplaten
aardmantel
aardkern
Platen bewegen van elkaar af of naar elkaar toe.
Dit bewegen noem je platentektoniek. Hier vind je:
vulkanisme
aardbevingen
gebergten
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§1: De aardkorst verschuift
Uitleg
270 miljoen jaar geleden ontstond er een supercontinent:
Alle aardplaten botsten op elkaar.
Er ontstond één oceaan en één droog continent
Gesteentestroom duwt aardkorst omhoog
Pangea valt uit elkaar
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§1: De aardkorst verschuift
Uitleg
Gevolgen van het uit elkaar vallen:
ontstaan kleinere continenten
grotere invloed van de zee
aantal planten- en diersoorten neemt toe
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§1: De aardkorst verschuift
Uitleg
Het ontstaan van de Alpen na het uiteenvallen van Pangea:
Tussen Italië en Europa lag een oceaan
Aardkorst Afrika schuift naar het noorden
Zee wordt smaller --> zeebodem zit klem --> gesteentelagen worden omhoog geduwd --> de Alpen ontstaan
Nu: Alpen groeien als plooiingsgebergte
Toekomst: Afrika botst op Europa
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§1: De aardkorst verschuift
Leerdoelen 1.1 herhaling
Als je klaar bent met deze paragraaf dan
kun je uitleggen hoe plooiingsgebergten kunnen ontstaan;
begrijp je hoe het supercontinent Pangea lang geleden uiteengevallen is;
weet je hoe platentektoniek werkt.
Begrippen
aardkern, aardkorst, aardmantel, platen, platentektoniek, supercontinent
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§1: De aardkorst verschuift
Maken
opdrachten 1-2-4-5-6
Hoe?
Zelfstandig of samenwerken in tweetallen op zachte toon of fluistertoon
Kom je er (samen) niet uit? Lees eerst het LB nog eens door.
Kom je er nog steeds niet uit? Steek je vinger op.
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§2: Aardbevingen
minute
second
Welkom 1 Mavo/Havo
Pak je boek
Pak je spullen
Ga volgens de plattegrond zitten
Raadsel: Ik ben een denkbeeldige lijn rond de aarde.
Ik verdeel de aarde in een noordelijk en een zuidelijk deel.
Welke lijn ben ik?
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§2: Aardbevingen
Wat gaan we doen?
Online leermiddelen
Controle spullen en huiswerk
Herhaling
Uitleg 1.2
Maken
Huiswerk
Leerdoelen
Als je klaar bent met deze paragraaf dan:
weet je wat een aardbeving is en wat de gevolgen ervan kunnen zijn in dichtbevolkte gebieden.
begrijp je hoe aardbevingen ontstaan en waarom de gevolgen voor mensen in arme landen verschillen van die voor bewoners van rijke landen.
kun je op een kaart met de aardkorstplaten de gebieden aanwijzen met een groot aardbevingsrisico.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de aardkorst?
a
b
c
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de aardkern?
a
b
c
Deze slide heeft geen instructies
De Afrikaanse korst verplaatst naar ...
... het westen
... het noorden
... het oosten
... het zuiden
Deze slide heeft geen instructies
Hoe ... de invloed van de zee, hoe ... het aantal planten- en diersoorten is
kleiner / minder
kleiner / meer
groter / minder
groter / meer
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§2: Aardbevingen
Leerdoelen 1.1 herhaling
Als je klaar bent met deze paragraaf dan
kun je uitleggen hoe plooiingsgebergten kunnen ontstaan;
begrijp je hoe het supercontinent Pangea lang geleden uiteengevallen is;
weet je hoe platentektoniek werkt.
Begrippen
aardkern, aardkorst, aardmantel, platen, platentektoniek, plooiingsgebergte, supercontinent
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§2: Aardbevingen
Uitleg
Een aardbeving is een trilling die ontstaat door een plotselinge verschuiving van delen van de aardkorst. Hoe ontstaat een aardbeving?
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§2: Aardbevingen
Uitleg
Voorbeeld aardbeving westkust van Zuid-Amerika:
oceaanbodem schuift onder continent
dikke gesteentelaag komt vast te zitten
door te grote druk schiet oceaanbodem terug = aardbeving
op aardoppervlak wordt schokgolf gevoeld: epicentrum
gemeten op de schaal van Richter
het waar is te voorspellen, het wanneer is niet te voorspellen
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§2: Aardbevingen
Uitleg
Gevolgen van aardbevingen:
gebouwen storten in
mensen gevangen onder puin
gasleidingen en elektriciteitskabels kapot
branden
Deze slide heeft geen instructies
Welke verschillen zie je tussen de gevolgen van de aardbeving in Syrië en Turkije?
Jandaris, Syrië
Hatay,
Turkije
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§2: Aardbevingen
Uitleg
De gevolgen voor arme landen verschillen van rijke landen, omdat:
rijke landen meer kennis en geld hebben om aardbevingsbestendig te bouwen
mensen in rijke landen meer spullen hebben en daardoor hogere financiële schade kennen.
Jandaris, Syrië
Hatay, Turkije
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§2: Aardbevingen
Leerdoelen 1.2 herhaling
Als je klaar bent met deze paragraaf dan:
weet je wat een aardbeving is en wat de gevolgen ervan kunnen zijn in dichtbevolkte gebieden.
begrijp je hoe aardbevingen ontstaan en waarom de gevolgen voor mensen in arme landen verschillen van die voor bewoners van rijke landen.
kun je op een kaart met de aardkorstplaten de gebieden aanwijzen met een groot aardbevingsrisico.
Begrippen
aardbeving, epicentrum, schaal van Richter
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§2: Aardbevingen
Maken
Hoe?
Zelfstandig of samenwerken in tweetallen op zachte toon of fluistertoon
Kom je er (samen) niet uit? Lees eerst het LB nog eens door.
Kom je er nog steeds niet uit? Steek je vinger op.
opdrachten 2-3-4-5-6
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§3: Vulkanisme
minute
second
Open LessonUp.app
Pak papieren boek en Plenda erbij
Benodigdheden:
- gekleurde blaadjes voor lagen
- klei voor sedimentgesteente
H1: Aarde in beweging
§3: Vulkanisme
Wat gaan we doen?
Controle spullen en huiswerk
Herhaling
Uitleg 1.3
Maken
Huiswerk
Leerdoelen
Als je klaar bent met deze paragraaf dan:
weet je wat een vulkaan is en wat de gevolgen van vulkaanuitbarstingen kunnen zijn.
kun je op een kaart met de aardkorstplaten de gebieden aanwijzen met vulkanisme.
begrijp je hoe vulkanen ontstaan en waarom de gevolgen voor mensen in arme landen verschillen van die voor bewoners van rijke landen.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de directe oorzaak van een aardbeving?
oceaankorst zakt onder continent
oceaankorst komt klem te zitten
oceaankorst 'springt' los
schokgolven laten huis trillen
Deze slide heeft geen instructies
In vergelijking met rijke landen zijn de gevolgen voor arme landen ...
groter, omdat de financiële schade er groter is
kleiner, omdat zij meer kennis hebben
kleiner, omdat er minder mensen wonen
groter, omdat zij minder aardbevingsbestendig bouwen
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§2: Aardbevingen
Leerdoelen 1.2 herhaling
Als je klaar bent met deze paragraaf dan:
weet je wat een aardbeving is en wat de gevolgen ervan kunnen zijn in dichtbevolkte gebieden.
begrijp je hoe aardbevingen ontstaan en waarom de gevolgen voor mensen in arme landen verschillen van die voor bewoners van rijke landen.
kun je op een kaart met de aardkorstplaten de gebieden aanwijzen met een groot aardbevingsrisico.
Begrippen
aardbeving, epicentrum, schaal van Richter
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§3: Vulkanisme
Uitleg
Waarom barst een vulkaan uit?
gesteente oceaanbodem wordt mantel ingeduwd
gesteente smelt, magma ontstaat
verhit materiaal is lichter, dus wilt omhoog
te hoge druk --> uitbarsting
magma wordt lava en verlaat vulkaan via krater
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§3: Vulkanisme
Uitleg
Deze slide heeft geen instructies
Bekijk GB 69A. Waar vinden we in Europa vulkanen?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§3: Vulkanisme
Uitleg
Gevolgen van een vulkaanuitbarsting:
grote gebieden raken bedekt met as en lava
gloeiend hete gaswolken die met hoge snelheid vulkaan afrazen
rijke landen kunnen sneller signaleren, waarschuwen en evacueren
Signalen vulkaanuitbarsting:
kleine aardbevingen
rook
opzwellen (satellietbeelden)
onrustige dieren
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§3: Vulkanisme
Leerdoelen 1.3 herhaling
Als je klaar bent met deze paragraaf dan:
weet je wat een vulkaan is en wat de gevolgen van vulkaanuitbarstingen kunnen zijn.
kun je op een kaart met de aardkorstplaten de gebieden aanwijzen met vulkanisme.
begrijp je hoe vulkanen ontstaan en waarom de gevolgen voor mensen in arme landen verschillen van die voor bewoners van rijke landen.
Begrippen
krater, lava, magma, mid-oceanische rug, schildvulkaan, stratovulkaan, vulkaan,
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§3: Vulkanisme
Maken
Hoe?
Zelfstandig of samenwerken in tweetallen op zachte toon of fluistertoon
Kom je er (samen) niet uit? Lees eerst het LB nog eens door.
Kom je er nog steeds niet uit? Steek je vinger op.
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§4: Tsunami's
minute
second
Open LessonUp
Pak papieren boek en Plenda erbij
Benodigdheden:
- gekleurde blaadjes voor lagen
- klei voor sedimentgesteente
H1: Aarde in beweging
§4: Tsunami's
Wat gaan we doen?
Herhaling
Uitleg 1.4
Maken
Huiswerk
Leerdoelen
Als je klaar bent met deze paragraaf dan
begrijp je hoe tsunami’s ontstaan en waarom de gevolgen voor mensen in arme landen verschillen van die voor bewoners van rijke landen.
weet je wat een tsunami is en wat de gevolgen van tsunami’s kunnen zijn.
kun je op een kaart de kusten aanwijzen die door tsunami’s getroffen kunnen worden.
Deze slide heeft geen instructies
Een stratovulkaan vind je bij aardplaten die ...
van elkaar af bewegen
naar elkaar toe bewegen
Deze slide heeft geen instructies
Een schildvulkaan vind je bij aardplaten die ...
van elkaar af bewegen
naar elkaar toe bewegen
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§3: Vulkanisme
Leerdoelen 1.3 herhaling
Als je klaar bent met deze paragraaf dan:
weet je wat een vulkaan is en wat de gevolgen van vulkaanuitbarstingen kunnen zijn.
kun je op een kaart met de aardkorstplaten de gebieden aanwijzen met vulkanisme.
begrijp je hoe vulkanen ontstaan en waarom de gevolgen voor mensen in arme landen verschillen van die voor bewoners van rijke landen.
Begrippen
krater, lava, magma, mid-oceanische rug, schildvulkaan, stratovulkaan, vulkaan,
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§4: Tsunami's
Uitleg
Een tsunami is een grote vloedgolf die ontstaat door een aardbeving in de zeebodem
Hoe ontstaat een tsunami?
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§4: Tsunami's
Uitleg
Een tsunami in drie stappen:
aardbeving in oceaanbodem
aardplaat geeft oceaanwater een duw
golfbeweging in water
golf nadert ondiepe kustzone
optreden grondeffect
golf neemt in hoogte toe
zuiging aan voorkant golf
kustlijn trekt zich terug
supergolf bereikt kust
extreem krachtige, hoge, verwoestende golf
golf met dezelfde kracht terug naar zee
verwoestende zuigende werking
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§4: Tsunami's
Uitleg
Gevolgen van tsunami's:
geen tijd om te vluchten
sterke vloedgolf verwoest alles
aardbevingsschade kan vluchtroute blokkeren
Grotere gevolgen voor arme landen, omdat rijke landen:
een beter waarschuwingssysteem kennen
hogere en stevigere dijken kunnen bouwen
gebouwen steviger zijn gebouwd
beter vervoer om snel te kunnen vluchten
Start video: 1:25
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§4: Tsunami's
Leerdoelen 1.4 herhaling
Als je klaar bent met deze paragraaf dan
begrijp je hoe tsunami’s ontstaan en waarom de gevolgen voor mensen in arme landen verschillen van die voor bewoners van rijke landen.
weet je wat een tsunami is en wat de gevolgen van tsunami’s kunnen zijn.
kun je op een kaart de kusten aanwijzen die door tsunami’s getroffen kunnen worden.
Begrippen
kustlijn, tsunami,
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§4: Tsunami's
Maken
Hoe?
Zelfstandig of samenwerken in tweetallen op zachte toon of fluistertoon
Kom je er (samen) niet uit? Lees eerst het LB nog eens door.
Kom je er nog steeds niet uit? Steek je vinger op.
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
Inzicht natuurramp
minute
second
Open LessonUp
Pak papieren boek en Plenda erbij
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
Inzicht natuurramp
Bonusopdracht Expert in een natuurramp
Je krijgt van de docent uitleg over de Expertopdracht.
De docent maakt groepen.
Ga naar SOM - Inleveropdrachten waar de Expertopdracht voor je klaar staat.
Eén groepslid levert de PPT-presentatie in op SOM - Inleveropdrachten, maar controleer allemaal of dit ook echt is gebeurd!
Ieder groepslid kan een bonuspunt met de PPT ontvangen voor het proefwerk.
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
Stroomschema
Samenvattende opdracht per aardbeving §2, vulkaanuitbarsting §3 en tsunami §4
Stroomschema oorzaak-gevolg-gevolg maken
Start met platentektoniek §1 en eindig met de natuurramp van §2, §3 of §4.
Wat gebeurt er tussen het ontstaan en de landoppervlakte / Wat gebeurt er in de aarde?
Wat gebeurt er op de landoppervlakte?
Waarom wordt de natuurbeweging een ramp?
Hoe verschillen de gevolgen van de natuurramp voor arme en rijke landen van elkaar?
Klaar?
Controleer of alle begrippen in je stroomschema staan.
Klaar?
Zoek een recente ramp en schrijf die aan het einde van je
stroomschema.
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
Inzicht natuurramp
Opdracht nieuws
Vooraf
Vraag jezelf in stilte af: welke natuurramp vind ik lastig om uit te leggen aan een groep 6-er: vulkanisme, aardbeving of tsunami.
Deel in je groep van vier leerlingen welke natuurramp jij lastig vind. Kies er één uit.
Tijdens het lezen
Klik op de hotspot en open het NOS-artikel over de natuurramp die jullie lastig vinden.
Lees in groepen van vier omstebeurt een alinea hardop voor.
Markeer na elke voorgelezen alinea de oorzaak van de ramp en/of de gevolgen voor de mensen die er wonen.
Na
Stel aan het einde van het lezen van de tekst vier interviewvragen op: twee vragen voor een wetenschapper en twee vragen voor een inwoner. Minimaal één van de vragen is een meningsvraag. Te weinig informatie? Vraag aan docent of je info mag opzoeken.
Gedurende de les wordt het interview uitgespeeld voor de klas. De rollen worden door de docent verdeeld.
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
PO1: demonstratie natuurrampen
minute
second
Open LessonUp
Pak papieren boek en Plenda erbij
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
PO1: demonstratie natuurrampen
Les 1
Introductie PO1
Goedgekeurd onderwerp, planning en taakverdeling per groep op Magister inleveren
Les 2 en 3
Planning bijwerken
Werken aan demonstratie
Les 4/5
Demonstratie uitvoeren
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
PO1: demonstratie natuurrampen
Demonstraties geven
Demogroep start op
Tijdens wissel van demogroepen: invullen feedbackformulier, 1 formulier per groep
Feedbackformulieren worden ingenomen/ingeleverd bij docent
Demo wordt uitgevoerd
Wissel --> feedback invullen en inleveren
etc...
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
PO1: demonstratie natuurrampen
Van negatieve naar positieve feedback
Voorbeeld:
Negatief: "Je durft het publiek niet aan te kijken"
Positief: "Kijk de volgende keer het publiek aan"
Oftewel, beschrijf hoe het de volgende keer beter kan, niet wat er nu fout gaat
Oefenen:
Demonstratie was saai --> positief
Demonstratie was onduidelijk --> positief
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§6: Tektoniek in Nederland
minute
second
Open LessonUp
Pak papieren boek en Plenda erbij
Benodigdheden:
- gekleurde blaadjes voor lagen
- klei voor sedimentgesteente
H1: Aarde in beweging
§6: Tektoniek in Nederland
Wat gaan we doen?
Controle spullen en huiswerk
Uitleg 1.6
Maken
Huiswerk
Leerdoelen
Als je klaar bent met deze paragraaf dan
kun je een aantal argumenten noemen voor en een aantal argumenten tegen de gaswinning in Groningen.
weet je dat in Nederland de gevolgen van platentektoniek klein zijn.
begrijp je waarom er in Nederland toch aardbevingen voorkomen.
Deze slide heeft geen instructies
Waarom merken we in Nederland weinig van de gevolgen van platentektoniek (aardbevingen, vulkanen, tsunami's)?
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§6: Tektoniek in Nederland
Uitleg
Nederland ligt ver van een plaatrand. Hierdoor zijn er geen vulkanen of tsunami's.
In Nederland komen er wel aardbevingen voor als gevolg van het winnen van aardgas.
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§6: Tektoniek in Nederland
Uitleg
Hoe werkt het winnen van aardgas precies?
De druk daalt in de aardgashoudende laag
De laag wordt langzaam ingedrukt
Er ontstaan drukverschillen
Delen van de laag kunnen verzakken langs een breukvlak
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§6: Tektoniek in Nederland
Uitleg
Gevolgen van aardgaswinning in Groningen:
scheuren in gebouwen
instortingsgevaar
waardedaling van woningen
Kans op aardbevingen in Groningen verminderen door:
gaswinning verminderen of stoppen
lege gasvelden vullen met broeikasgas CO2
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§6: Tektoniek in Nederland
Leerdoelen 1.6 herhaling
Als je klaar bent met deze paragraaf dan
kun je een aantal argumenten noemen voor en een aantal argumenten tegen de gaswinning in Groningen.
weet je dat in Nederland de gevolgen van platentektoniek klein zijn.
begrijp je waarom er in Nederland toch aardbevingen voorkomen.
Begrippen
Deze slide heeft geen instructies
H1: Aarde in beweging
§6: Tektoniek in Nederland
Maken
Hoe?
Zelfstandig of samenwerken in tweetallen op zachte toon of fluistertoon
Kom je er (samen) niet uit? Lees eerst het LB nog eens door.
Kom je er nog steeds niet uit? Steek je vinger op.
Deze slide heeft geen instructies