Omgaan met Agressie

• Verpleegkunde
• HBO
• Studiejaar 2

Omgaan met Complex gedrag 

17 maart 2026

Omgaan met Agressie

Terugblik vorige les

In tweetallen, omschrijf in eigen woorden wat de roos van Leary inhoud

Vraag om koffie in één van onderstaande rollen?

Hoe is dit voor de anderen? Wat roept dit op?

Omgaan met complex gedrag les 2: Agressie 

Waar denk je aan bij agressie?

Schrijf een casus

Of iets wat je hebt meegemaakt, of iets wat je zou kunnen meemaken op je stage.

1. Beschrijf kort de situatie, waar, wie, wat, wanneer

2. Beschrijf wat de cliënt deed en wat hij zij 

Vormen van agressie

• Frustratie agressie
• Instrumentele agressie
• Explosieve agressie

Frustratie agressie

• Vanuit frustratie 
• Reactie op verleden
• Vanuit gevoel 
• Snel oplopende emoties en verminderde controle over eigen gedrag
• Interventie -> de-escaleren

Instrumentele agressie

• Agressie om een doel te bereiken 
• Bewust ingezet 
• Gericht op de persoon 
• Interventie -> confronteren

Explosieve agressie

• Hoog in emotie 
• Niet meer voor rede vatbaar 
• Gaat direct uit van het handelen 
• Biologisch model 
• Interventie -> fysiek ingrijpen

Welke vorm van agressie zie je hier?

1. Frustratie agressie
2. Instrumentele agressie
3. Explosieve agressie

Wat wordt er gedaan om te de-escaleren?

Welke vorm van agressie zie je hier?

1. Frustratie agressie
2. Instrumentele agressie
3. Explosieve agressie

Denk aan je eigen casus. In welke kwadrant bevond jij je?

1. Boventegen
2. Bovensamen
3. Ondertegen
4. Ondersamen

Theorie

1. Verdeel je papier in 4 kwadranten

2. Schrijf in kwadrant 1 hoe jij zou kunnen de-escaleren in een situatie in jouw huidige stage.

3 Schrijf in kwadrant twee hoe jij grenzen kan stellen bij (instrumentele) agressie.

4. Schrijf in kwadrant drie voorbeelden wat je letterlijk kan zeggen of doen om te de-escaleren.

5. Schrijf in kwadrant vier voorbeelden wat jij letterlijk kan zeggen en kan doen om je grenzen aan te geven. 

Voor stap 1 en 2 een gebruik je betrouwbare bronnen zoals: 
ThiemeMeulenhoff, Venvn, Nursing, Google scholar, google books 

Oefenen 

Vorm 3 tallen:

Handel eerst bewust fout, handel daarna zo goed mogelijk. 

1 cliënt

1 verpleegkundige

1 observant

Evalueer met elkaar en benoem wat deed de verpleegkundige in eerste situatie bewust fout en wat deed de verpleegkundige in tweede situatie goed?

Hoe vonden jullie
deze les?