Les 3: 4 bestuursvormen
Geschiedenis
Hoofdstuk 2: Grieken en Romeinen
Onderdelen in deze les
Geschiedenis
Hoofdstuk 2: Grieken en Romeinen
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Tijdvak 2: Grieken en Romeinen
3000 V.C. tot 500 N.C.
Deze slide heeft geen instructies
Tekst
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
H1.1 Wat waren Griekse stadstaten?
Een groot rijk dat heel Griekenland bestuurde vanuit één hoofdstad
Een stad met omliggend land die zelfstandig bestuurd werd
Een tempelcomplex waar Grieken hun goden vereerden
Een handelsroute die verschillende steden met elkaar verbond
Deze slide heeft geen instructies
Noem 3 kenmerken van een Griekse stadstaat.
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
2.1 Je kunt een beschrijving geven van vier verschillende manieren waarop een Griekse stadsstaat kon worden bestuurd.
2.2 Je kunt uitleggen hoe de Atheense democratie ongeveer werkte en waardoor die anders was dan de democratie in Nederland.
2.3 Je kunt beschrijven hoe de democratie in Athene en andere Griekse stadstaten verdween.
Deze slide heeft geen instructies
Hoe werden de stadstaten bestuurd?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
1. Monarchie
In de vroegste tijd van het oude Griekenland werd een stadstaat vaak bestuurd als een monarchie. Dat betekent dat er één persoon, meestal een koning, de hoogste macht had. Deze koning was niet alleen een leider in oorlogstijd, maar ook degene die beslissingen nam over wetten, rechtspraak en religie.
Deze slide heeft geen instructies
1. Monarchie - Rol van de koning
De koning stond aan het hoofd van de stadstaat en werd gezien als een soort vaderfiguur voor de gemeenschap.
Hij leidde het leger in oorlogen en verdedigde de stad tegen vijanden.
Hij zorgde voor orde door wetten te maken en recht te spreken.
Vaak had hij ook een belangrijke rol bij religieuze rituelen, omdat men geloofde dat de koning dicht bij de goden stond.
Deze slide heeft geen instructies
1. Monarchie - Macht en opvolging
De macht van de koning was meestal erfelijk: de zoon volgde de vader op. Zo bleef de macht binnen één familie. Dit gaf stabiliteit, maar kon ook problemen opleveren als er meerdere erfgenamen waren of als de koning niet sterk genoeg was om te regeren.
Deze slide heeft geen instructies
1. Monarchie - Adviseurs
Hoewel de koning de hoogste macht had, stond hij er niet helemaal alleen voor. Rijke families en edelen gaven advies en hielpen bij het bestuur. Zij bezaten veel land en hadden invloed op de beslissingen van de koning. In sommige stadstaten groeide hun macht zo sterk dat de monarchie langzaam veranderde in een aristocratie (macht van de rijken).
Deze slide heeft geen instructies
Bespreek in tweetallen:
1) Wat zijn voordelen van een monarchie?
2) Wat zijn nadelen van een monarchie?
Deze slide heeft geen instructies
2. Aristocratie
Na de tijd van de koningen (monarchie) kwamen in veel Griekse stadstaten de rijke families aan de macht. Dit bestuur noemen we een aristocratie. Het woord komt van het Grieks aristos (beste) en kratos (macht), en betekent letterlijk: “macht van de besten”.
Deze slide heeft geen instructies
2. Aristocratie
Aristocraten waren meestal rijke landeigenaren.
Zij bezaten veel grond en konden daardoor voedsel produceren en soldaten uitrusten.
Omdat ze rijk en invloedrijk waren, vonden zij dat zij het recht hadden om te regeren.
Deze slide heeft geen instructies
2. Aristocratie
In een aristocratie lag de macht bij een kleine groep families.
Zij bepaalden samen de wetten, spraken recht en beslisten over oorlog en vrede.
Gewone burgers hadden weinig of geen inspraak.
Het bestuur was dus niet erfelijk zoals bij een koning, maar bleef wel binnen een kleine kring van rijke mannen.
Deze slide heeft geen instructies
Bespreek in tweetallen:
1) Wat zijn voordelen van een aristocratie?
2) Wat zijn nadelen van een aristocratie?
3) Zou je liever wonen in een stadstaat met een monarchie of aristocratie, en waarom?
Deze slide heeft geen instructies
3. Tirannie
Na periodes van monarchie (koning) en aristocratie (macht van rijke families) ontstond in sommige Griekse stadstaten een tirannie. Het woord klinkt tegenwoordig negatief, maar in de oudheid betekende het vooral dat één persoon alle macht in handen had, zonder dat hij die macht erfde van zijn familie.
Deze slide heeft geen instructies
3. Tirannie - hoe kwam hij aan de macht denken jullie?
Deze slide heeft geen instructies
Bespreek in tweetallen:
- Wat zouden voordelen zijn van een Tirannie?
- Wat zouden nadelen zijn van een Tirannie?
Deze slide heeft geen instructies
De vierde bestuursvorm is een democratie. Dit hebben wij in Nederland ook.
Hoe ziet een democratie er in Nederland uit?
Deze slide heeft geen instructies
4. Democratie in Athene
In de 5e eeuw v.C. ontwikkelde Athene een nieuwe bestuursvorm: de democratie. Het woord komt van het Grieks demos (volk) en kratos (macht), en betekent letterlijk “macht van het volk”. Athene was daarmee één van de eerste plekken ter wereld waar burgers zelf mochten meebeslissen over het bestuur van hun stadstaat.
Deze slide heeft geen instructies
4. Democratie in Athene - wie deed er mee?
Alleen vrije mannen boven de 18 jaar die in Athene geboren waren, mochten stemmen en deelnemen.
Vrouwen, slaven en vreemdelingen (metoiken) hadden geen politieke rechten.
Dit betekende dat slechts een deel van de bevolking echt invloed had, maar voor die tijd was het een grote stap richting inspraak van burgers.
Deze slide heeft geen instructies
4. Democratie in Athene - wie deed er mee?
Het belangrijkste orgaan was de Volksvergadering (Ekklesia). Hier kwamen duizenden burgers bijeen om te stemmen over wetten, oorlog en bestuur.
Er was ook een Raad van 500 (Boule), die voorstellen voorbereidden en toezicht hield op de uitvoering.
Deze slide heeft geen instructies
Klaar?
memo werkboek
Blz. 64 + 65
Opdracht 1 + 2
Leerdoel 2.1: Vier bestuursvormen.
Monarchie: In een Griekse stadstaat met een monarchie werd de polis bestuurd door één koning die wetten maakte, recht sprak en het leger leidde. De macht was erfelijk en ging meestal over van vader op zoon.
Aristocratie: In een stadstaat met een aristocratie lag de macht bij een kleine groep rijke families die samen beslissingen namen over bestuur en oorlog. Gewone burgers hadden weinig inspraak, wat vaak tot onvrede leidde
Tirannie: In een Griekse stadstaat betekende tirannie dat één leider alle macht greep en alleen regeerde. Soms verbeterde hij het leven van burgers, maar er was ook kans op misbruik van macht.
Oude Atheense democratie: In Athene mochten burgers samen beslissen in de volksvergadering over wetten en bestuur. Alleen vrije mannen hadden stemrecht, waardoor het geen democratie was zoals wij die nu kennen.
Deze slide heeft geen instructies
Wat zijn de voor- en nadelen van elke bestuursvorm? Bespreek in tweetallen.
Monarchie: een koning aan de macht.
Aristocratie: Rijke families aan de macht.
Tirannie: macht bij iemand die vaak met geweld aan de macht kwam.
Democratie: macht bij het volk, zij kiezen wie de stadstaat bestuurd.
Deze slide heeft geen instructies
Het bestuur van de stadstaat
Inleiding: 4 manieren van besturen
Elke stadstaat zijn eigen bestuur (onafhankelijk)
4 manieren:
Monarchie
Aristocratie
Tirannie
Democratie
Werkvorm: introductie bestuursvormen dmv personalisatie van de bestuursvormen
Monarchie
Ander woord voor koninkrijk: een koning is de leider van de stadstaat en bepaalt de wetten en regels.
Opvolging werd door erfgenaam bepaald.
Werkvorm: introductie bestuursvormen dmv personalisatie van de bestuursvormen
Aristocratie
Rijke families aan de macht.
Rijke families hadden vaak veel land en bezit. Daardoor veel aanzien van mensen en daardoor veel macht. Zij bepaalden daardoor het bestuur van een stadstaat.
Werkvorm: introductie bestuursvormen dmv personalisatie van de bestuursvormen
Tirannie
Heerschappij waarbij de macht in handen is van een tiran, die een grote of absolute macht bezit en deze wreed, onrechtvaardig of in de vorm van onderdrukking uitoefent. Hij bepaalt!
Werkvorm: introductie bestuursvormen dmv personalisatie van de bestuursvormen
Democratie
Democratie:
Macht in handen van de burgers
Zij beslissen en stemmen
Daardoor worden wetten/regels
bepaald.
Deze slide heeft geen instructies
Wat zijn de voor- en nadelen van elke bestuursvorm? Bespreek in tweetallen.
Monarchie: een koning aan de macht.
Aristocratie: Rijke families aan de macht.
Tirannie: macht bij iemand die vaak met geweld aan de macht kwam.
Democratie: macht bij het volk, zij kiezen wie de stadstaat bestuurd.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is democratie?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Hoe ziet democratie er in Nederland uit?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
S3: Ik kan uitleggen hoe de democratie is ontstaan en hoe het zich heeft ontwikkeld.
Ontstaan: door ongelijkheid en onrust in Athene. Rijke aristocraten werden steeds rijker en mochten meer bepalen en boeren werden steeds armer. Hier was het volk het niet mee eens.
Hoe ontwikkelt het zich: Democratie: burgers stemmen wie hun land bestuurd is in Athene ontstaan.
Volksvergadering: Tijdens de vergadering werd er gesproken en gestemd over wetten over de stadstaat. Alleen vrije Atheense mannen zaten in de volksvergadering.
- Bijvoorbeeld over: oorlog, vrede, geld en ambtenaren.
Raad van 500: raad van 500 burgers die de agenda voor de volksvergadering maakten en de besluiten uitvoerden.
Deze slide heeft geen instructies
Tijd voor geschiedenis
Paragraaf 4.2: burgers en bestuur
Opdracht: 1 t/m 6
Deze slide heeft geen instructies
Op welke manier verschillen de democratie van Athene vroeger en Nederland nu?
Deze slide heeft geen instructies
S3: Ik kan uitleggen hoe de democratie is ontstaan en hoe het zich heeft ontwikkeld.
Democratie: burgers stemmen wie hun land bestuurd, is ontstaan in de Griekse stadstaat Athene.
Hoe: vrije Atheense mannen mochten meebeslissen en stemmen over belangrijke zaken. De meeste stemmen telden. Er werd ook gestemd wie hun leiders waren. Deze leiders kwamen met voorstellen van wetten en regels, waar dus op gestemd moest worden.
Deze slide heeft geen instructies
H1: Ik kan uitleggen waarom Griekenland bestond uit verschillende stadstaten.
S1: Je kunt uitleggen wat democratie is en hoe dit er in Athene uitzag.
- Democratie is dat inwoners zelf het land mogen besturen en mogen stemmen.
- In Athene werd dit gedaan door volksvergaderingen te houden. Daarin zaten alleen Atheense mannen die regels en wetten mochten bepalen door te stemmen.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
H1: Ik kan uitleggen waarom Griekenland bestond uit verschillende stadstaten.
S2: Je kunt voorbeelden van de Griekse en Romeinse bouwkunst noemen.
Romeinse bouwkunst: boogconstructies, koepels en gewelven.
Deze slide heeft geen instructies
H1: Ik kan uitleggen waarom Griekenland bestond uit verschillende stadstaten.
S2: Je kunt voorbeelden van de Griekse en Romeinse bouwkunst noemen.
Griekse bouwkunst: gebruik van zuilen.
Deze slide heeft geen instructies
Verder:
Tijd voor geschiedenis
Hoofdstuk 2: Grieken en Romeinen
2.2 De oude Grieken
Alle opdrachten
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht: Poster Oude Griekenland
Maak (in tweetallen) een kleine poster met zoveel mogelijk feitjes over het Oude Griekenland.
Wat kun je bijvoorbeeld vinden over de steden? Handelen? Bevolking? Politiek? Leger? Wetten? Leven?
Lever de poster de volgende les in bij je docent.
Deze slide heeft geen instructies
