Reuma & Jicht SB

• newEditor
• Farmacotherapie
• MBO
• Studiejaar 1

Lesinhoud

• Reuma 

• Reuma artritis

• Artrose

• Wat is het

• Geneesmiddelen

• Vragen?

• Volgende les: Nearpod!

Lesdoelen

• Je kunt twee gewrichtsaandoeningen noemen

• Je kunt het verschil tussen artritis en artrose omschrijven

• Je kunt drie middelen noemen die behoren tot de DMARD's

• Je kunt uitleggen waarom MTX altijd wordt gecombineerd met Foliumzuur 

Wat weet je al over reuma?

Reuma

• Reumatische aandoeningen 

• Verzamelnaam ±200 aandoeningen​

• Ontstekingen en/of pijn aan:​

• Gewrichten​

• Spieren​

• Pezen ​

• Peesscheden​​

• Gewrichtskapsels 

Gewricht

• Verbinding tussen 2 botten

• Uiteinden bot -> kraakbeen​

• Schokdempend​

• Banden en gewrichtskapsel ​ -> bij elkaar houden​

• Binnenkant kapsel -> slijmvlies (synovium) -> maakt vocht -> smeermiddel​

• Spieren aan botten vast met pezen

• Spieren -> bewegen​​

• Bij veel wrijving tussen botten en pezen -> slijmbeurzen -> stootkussentje

Aandoeningen

• Reumatoïde Artritis

• Artrose

• Verderop jicht

Reumatoïde artritis

• Auto-immuunziekte

• Afweerreactie normaliter gewenst

• Lichaam beschermen

• Abnormale afweerreactie

• Lichaam valt zichzelf aan

• Beschadigt het gewricht door de ontstekingsreactie -> tast slijmvlies aan en gaat zo verder 

• Snel ingrijpen is belangrijk -> voorkomen van onherstelbare gewrichtsbeschadiging

• Komt vaker voor bij vrouwen

• Begint meestal tussen de 25-50 jaar

Gewrichtsontsteking 

• Ontstoken gewricht​

• Gewrichtsschade ​

• Slijmvlies maakt meer vocht aan ​

• Gewricht zwelt op​

• Uitstulpingen​

• Pijn in gewrichten ​

• Aantastingen kraakbeen ​

• Soms wordt ook het bot aangetast (vergevorderd stadium)

Gewrichtsontsteking

Klachten

• Gewricht wordt warm en dik​

• Gezwollen gewrichten ​

• Pijn​

• Stijfheid​

• Soms misvormingen​

• Invaliditeit - vergevorderd stadium, klein percentage

Wat is artrose?

Artrose

• Chronische gewrichtsaandoening

• Meest voorkomende gewrichtsaandoening

• 1,5 miljoen mensen in Nederland

• Meestal op oudere leeftijd

• Slijtage ( ouderdom)

• Kraakbeen wordt dunner en zachter

Klachten bij artrose

• Gewrichtsslijtage

• Minder soepel

• Pijn en stijfheid 

• Dikker wordend gewricht door ontsteking

• Kan in alle gewrichten optreden

• Meest voorkomend zijn nek, onderrug, knieën, heupen, duim, vingers en de grote teen

Behandeling 

Artrose

• Weinig aan te doen

• Gewricht ontzien door de spieren te versterken

• Hulpmiddelen -> potten opendraaien

• Pijnstillers zoals Paracetamol en NSAID's

Behandeling

Reuma

• Geneesmiddelen

• NSAID's

• Antireumatica

• Corticosteroïden

• JAK-remmers

Afhankelijk van ernst van de reuma

Let op: veel IA's en CI's

NSAID's

• Welke kennen we nog?

• Waar staat het ook alweer voor?

• Welke bijwerking kent deze gnm.groep? 

NSAID's

• NSAID's ; o.a. Ibuprofen, Naproxen, Diclofenac 

• COX-2-remmers ; Celecoxib en Etoricoxib

• Let op: bij Reuma wordt vaak hoger gedoseerd

• Nadeel: kans op bijwerkingen neemt toe

• COX-2-remmers < maagdarmklachten, > hart- en vaatklachten

• Rond de klok doseren

DMARD's

• Langzaamwerkende antirheumatica 

• Disease Modifying Anti Rheumatic Drugs

• Behandeling wordt gestart door de reumatoloog - iter HA

• Ontstekingsproces stoppen -> gewrichtsschade voorkomen (werking niet geheel bekend)

• Onderdrukken het afweersysteem -> vatbaarder voor bv. verkoudheid of griep

• Werking begint na 1-6 maand 

DMARD's onderverdeling

Immunosuppressiva

Onderdrukken afweerreactie & hierdoor de ontsteking​

Methotrexaat (MTX) (eerste keus)

Eerste generatie​

Hydroxychloroquine (malaria)​, Sulfasalazine​ & Azathioprine 

​

 

TNF-a(lpha)-remmers​

biologicals

Zeer kostbaar, alleen door reumatoloog, ZH verplaatste zorg

JAK-remmers ​

Als andere middelen niet werken 

Extra informatie

https://www.thuisarts.nl/reumato%C3%AFde-artritis/ik-heb-reumato%C3%AFde-artritis-en-krijg-reumamedicijn-dmard

Methotrexaat

• 1 x per week oraal/subcutaan​

• In combinatie met foliumzuur​

• Bijwerkingen maag-darmkanaal ​

• Aantal dagen er tussen ​

• Bv. woensdag MTX & zondag B11​

• Ongeveer 2 dagen​

• Minimaal 24 uur 

• Wordt ook bij kanker gebruikt

TNF Alpha remmers

• Tumornecrosefactor speelt belangrijke rol bij reumatoide artritis ​

• Remmen TNF ​

• Alleen door ZH voorschrijven & leveren ​

• Ernstige Reuma​

• Alleen IV of subcutaan​

• Preparaten

• Infliximab (Remicade®), Adamulimab​ & Etanercept (Enbrel®)  

Corticosteroïden

• Bij zoeken naar effectief DMARD​

• Krachtige ontstekingremmende werking​

• Prednisolon / prednison - omzetting​

• Veel bijwerkingen zoals​ osteoporose ​

• Chronisch -> middel voor osteoporose ​

• CI: diabetes 

JAK remmers

• Baricitinib​, Tofacitinib​, Upadacitinib​, Filgotinib ​

• Tabletten

• Werking na 8-12 weken

• Als biologicals niet goed werken / te veel bijwerkingen geven

• Verminderen aanmaak cytokines -> RA komt tot rust

• Reumatoloog

• Meer info: https://www.reuma.nl/over-reuma/behandelingen/medicijnen/jak-remmers-tsdmards

Aandachtspunt immunosuppressiva

• Klachten?

• Koorts

• Keelpijn

• Zweren in de mond

• Melden aan de arts 

Afleveren (AA/DA)

• Bij chronisch gebruik -> wijzen op therapietrouw

• Denk ook aan de psycho-sociale aspecten

• Denk aan afleveren in bv. potje of strip

• Hulpmiddel om tablettenstrip door te drukken 

• Thuiszorgwinkel

• Bij MTX letten op Foliumzuur gebruik

• Tweede uitgifte: hoe gaat het, aanvang werking, bijwerkingen? 

Meer weten?

• www.reuma.nl

• www.reumafonds.nl

• Zowel voor patiënt als zorgverlener

• https://www.youtube.com/watch?v=NhMe3_3Q_jM&t=242s 

• Jufdanielle -> gericht op HBO

Welke vraag heb je nog?

Einde van Reuma

Door met Jicht

  Jicht

Wat weet je over jicht?

Lesdoelen

• Je kunt in eigen woorden beschrijven waaraan je jicht kunt herkennen

• Je kunt benoemen welke medicijnen je gebruikt bij een jichtaanval én ter voorkoming van jicht

•  Je kunt leefstijladviezen geven aan mensen die jicht hebben

Jicht

• Jicht is een pijnlijke gewrichtsaandoening

• Meestal in het gewricht van de grote teen

• Middenvoet, enkel, knie of pols

• Ontstekingsreactie

• Hevige pijn

• Acuut

Oorzaak

• Ontstaat door afbraakproduct van de eiwitstofwisseling 

• Namelijk het urinezuur

• Wordt onvoldoende uitgescheiden door de nieren

• Natriumuraatkristallen slaan neer in het gewricht

• Ontstekingsreactie -> pijn

Waaraan kun je een ontsteking herkennen?

Ontsteking

Te herkennen aan

• Roodheid

• Pijn

• Warmte

• Zwelling

Verschijnselen

• Zeer pijnlijke gewrichten

• Veelal in de grote teen (middenvoet, enkel, knie of pols)

• Rood, warm en erg pijnlijk bij rust en beweging

• 4 keer vaker bij mannen (40+jaar)

• Bij ouderen vaak meerdere gewrichten aangedaan

• Kan blijvende schade geven aan het gewricht 

Gecompliceerde jicht

• Meer dan 3 aanvallen van acute jicht per jaar

• Behandeling gericht op voorkomen van ophoping urinezuur

Acute jicht

• Geneest meestal binnen 1 tot 3 weken

• Aanval komt bij 75% van de mensen terug binnen een jaar

• Behandeling gericht op pijnbestrijding en urinezuur verdrijven

Apotheek

• Sommige medicijnen kunnen Jicht uitlokken; plastabletten

• Houden urinezuur vast, verminderde uitscheiding

• Jicht invoeren als CI -> melding bij aanschrijven plastabletten -> oefen maar eens in de praktijk

Uitlokkende factoren

• Overmatig alcoholgebruik (>urinezuurproductie) met name bier

• Overconsumptie van eiwitrijk voedsel

• Een purinerijke voeding -> ansjovis, orgaanvlees, sardines, mosselen, kreeft, gevogelte, wild en peulvruchten

• Urinezuur komt vrij bij de afbraak van Purine

Adviezen

• Veel drinken

• Geen/beperking alcoholinname 

• Gewricht koelen met ijs

• Niet te snel afvallen

• Bij uitzondering: een eiwitarm dieet 

bij jicht

Gecompliceerde jicht  

• Preventief

• Allopurinol -> bij meerdere aanvallen per jaar

• Verlaagt urinezuur in het bloed -> causaal

Geneesmiddelen 

Acute jicht

• NSAID's

• Colchicine

• Soms Prednisolon

NSAID's

• Bij acute jicht

• Eerste keus 

• Pijnstillend, koortsdempend en ontstekingsremmend

• Urinezuurverdrijvend

• Diclofenac & Indometacine

• Na 3 dagen geen effect? -> Colchicine

Prednisolon

• Corticosteroïden

• Als NSAID's (of colch) niet gebruikt kunnen worden of niet werken

• Pijnbestrijding

• Remt de ontsteking

• Vaak in de vorm van een 5 of 10 daagse kuur 

Colchicine

• Bij acute jichtaanval

• Krachtige werking

• Werking niet bekend

• Toxisch! = giftig

• Geringe therapeutische breedte

• Bijwerkingen: maag-darmklachten

Colchicine gebruik

• Dosering: in pharmacom/medicom dos. code COLCH

• 2-3 keer per dag 0,5mg

• Geen grapefruit-/pompelmoessap drinken tijdens de behandeling met colchicine

• Versterkt de werking van Colchicine

• Meer kans op bijwerkingen

Colchicine - toxisch

• Colchicine heeft een geringe therapeutische breedte en daardoor is er risico op toxiciteit

• Klein verschil tussen werkzame doses en toxische doses

• Stoppen bij toxische verschijnselen zoals een branderig gevoel in de keel, misselijkheid, braken, buikpijn en diarree

Colchicine onderzoek

• Wordt wereldwijd onderzocht

• Mogelijk gunstig effect ter voorkoming van hart- en vaatziekten

• Mogelijk recepten van internist of cardioloog voor cg. gebruik 0,5mg/dag

• Let op informatie verstrekking 

Allopurinol

• Gecompliceerde jicht - preventief

• Remt de afbraak van stofwisselingsproducten die urinezuur worden

• Vanaf 3-4 aanvallen per jaar

• Verlaagt urinezuur in het bloed

• 4 weken na aanval starten 

• In begin van behandeling kunnen de jichtaanvallen toenemen

• Eventueel NSAID of Colchicine om te ondersteunen

Extra informatie

• Reuma: https://www.youtube.com/watch?v=NhMe3_3Q_jM  

Dit is een filmpje van juf Daniëlle.

Is gericht op HBO vpk maar ter ondersteuning goed om eens te kijken.

• Jicht: https://www.youtube.com/watch?v=aBiBduh8zgY

(voedingsmiddelen)

• https://www.voedingscentrum.nl/nl/service/vraag-en-antwoord/aandoeningen/dieet-gezond-eten-bij-jicht-jichtaanval.aspx

Vragen?

• Nearpod

• Ga naar de website en log in met de klassencode

• www.nearpod.com

• Hier gaan we een mini-toetsje maken over reuma & jicht.