4.3.2 De middeleeuwse stad

• newEditor
• Mens & Maatschappij
• Voortgezet speciaal onderwijs
• Middelbare school
• vmbo
• Leerroute VT
• Leerroute VG
• Leerroute VK
• Leerroute VB

4.3.2 Urbanisatie in de middeleeuwen

Reisdoelen

• Je kunt minimaal twee landbouwvernieuwingen uit de middeleeuwen noemen.

• Je kunt uitleggen hoe de landbouwvernieuwingen ervoor zorgden dat nieuwe ambachten ontstonden. 

• Je kunt verklaren waar, waarom en wanneer Europa een landbouw-stedelijke samenleving werd.

• Je kunt uitleggen hoe de Hanze bijdroeg aan de ontwikkeling van de middeleeuwse steden.

Passen de volgene zinnen het beste bij een horige of bij de heer?

Herhaling

Heer

Horige

Doet herendiensten

Geeft een deel van zijn oogst af

Heeft geen vrijheid

Biedt bescherming

Waarom werd het drieslagstelsel ingevoerd?

Herhaling

A

Om de grond vruchtbaar te houden

B

Om meer grond te krijgen

C

Karel de Grote had een wet gemaakt waarbij land in drie stukken moest worden gedeeld.

D

Zodat boeren hun land eerlijk konden verdelen onder hun drie zonen.

4.3.2 Urbanisatie in de middeleeuwen

Vanaf het jaar 1000 groeide de bevolking in West-Europa. Om al die monden te voeden, moest voldoende voedsel beschikbaar zijn. Gelukkig werden verschillende uitvindingen gedaan om de landbouw te verbeteren. Naast het drieslagstelsel begon men met het ontginnen van de grond aan de rand van het domein. Daarnaast werd de ijzeren ploeg uitgevonden. Er kwam meer voedsel beschikbaar en dat kwam goed uit. Daardoor hoefde niet iedereen boer te zijn, maar kon men zich specialiseren in nieuwe beroepen. Er ontstonden ambachten zoals dat van kleermaker, timmerman, smid en bakker.

Opdracht

Lees de tekst rustig.

1. Welke drie landbouwuit-vindingen werden er gedaan?

2. Wat was het gevolg van deze landbouwuitvindingen?

3. Wat was het gevolg dat er meer voedsel kwam?

4. Wat is een ambacht denk je?

Sleepvraag

Wat hoort bij welke afbeelding?

Ontginnen

IJzeren ploeg

Welke stad is dit?

Link naar Video

4.3.2 Urbanisatie in de middeleeuwen

Met name aan rivieren, bij kruispunten en in de buurt van kastelen en kloosters begonnen kleine dorpjes langzaam te groeien. Door de gunstige locatie waren deze plaatsen beter bereikbaar en veiliger. Men kwam hier samen op markten om ambachtsproducten en voedsel te verhandelen. De handel begon langzaam toe te nemen en geld werd weer meer gebruikt als ruilmiddel. Handelaren en ambachtslieden bleven vaak in de buurt van de markt wonen. Zo ontstonden er nieuwe steden en begonnen Noord- en West-Europa opnieuw te urbaniseren. Om de inwoners van de stad te beschermen werden rondom de woonwijken stadsmuren gebouwd. Je kon de stad nu alleen nog maar binnenkomen via de stadspoorten. Vanaf het midden van de middeleeuwen spreek je van een landbouw-stedelijke samenleving.    

Opdracht

Lees de tekst rustig.

1. Welke stad is dit?

2. Waarom heeft deze stad een gunstige locatie?

3. Aan welke 4 gunstige locaties kan een dorp groeien?

4. Waarom is een markt belangrijk?

5. Waarom stadsmuren?

6. Wat zou een landbouw-stedelijke samenleving betekenen?

Video

De stad Roermond

1. Wat herken je van vroeger?

2. Welke verdediging had de stad vroeger?

3. Waar zijn de stadspoorten?

4. Op hoeveel manieren kon je de stad binnen komen?

5. Hoeveel kerken waren er?

Roermond in Google Maps

4.3.2 Urbanisatie in de middeleeuwen

Door de toenemende handel ontstond in Noord-Europa een netwerk van handelssteden: de Hanze. Deze steden lagen rondom de Noordzee en de Oostzee. Steden en handelaren werkten samen om de handel uit te breiden. Handelaren gingen samen reizen omdat dit veiliger was. Er werd vooral gehandeld in graan, ijzer, wol en vis. In de handelssteden werden allerlei nieuwe voorzieningen gebouwd zoals een lakenhal, een waag, maar ook een stadhuis en een badhuis.

Wat gebeurde er met 1/3e deel van de landbouwgrond in het drieslagstelsel?

Herhaling

A

Er werd jaarlijks gewas verbouwd

B

Het werd niet verbouwd

C

Dit werd gebruikt voor horigen om te wonen

D

Dit was de grond voor de heer.

Hanzesteden hebben een samenwerkingsverband om met elkaar handel drijven. Welke stad is geen Hanzestad

A

Deventer

B

Zutphen

C

Harderwijk

D

Amsterdam

Wat is de Hanze?

A

Samenwerking tussen handelssteden.

B

Een middeleeuwse stad

C

Samenwerking tussen heren.

D

Vaarroute

Hanze 

Niet Hanze

10

s

+30 s

Wel een Hanzestad

Geen Hanzestad

Kampen

1. Noem twee landbouwvernieuwingen in de middeleeuwen.

2. Hoe zorgen deze landbouwvernieuwingen ervoor dat er nieuwe ambachten ontstonden?