Literatuur (Kern) H14: Een onbekende trekvogel
Je kunt metaforisch taalgebruik herkennen en interpreteren.
Literatuur (Kern) H14: Een onbekende trekvogel
Je kunt metaforisch taalgebruik herkennen en interpreteren.
Wat is een metafoor?
Voorbeeld: Haar kamer was een zwijnenstal
Het is beeldspraak
Het is figuurlijk taalgebruik
De schrijver vergelijkt twee zaken die op het eerste gezicht niets met elkaar te maken hebben
Er is een overeenkomst tussen de zaken die met elkaar vergeleken worden
Voorbeelden metafoor
Het leven is een weg met kuilen en hobbels
Haar ouderlijk huis is nog steeds een veilige haven
Voetbal is oorlog
De zon was een klein kind dat maar niet naar bed wilde: het was half negen geweest en nog steeds licht
Hij is het zwarte schaap van de familie
De samenleving is ziek
Waarom gebruikt een schrijver metaforen?
Het prikkelt de fantasie van de lezer
Voorbeeld
Jan is de langste speler van ons basketbalteam
Jan is de giraffe van ons basketbalteam
Ik zit vieze koffie te drinken
Ik zit een bak rioolwater te drinken
Kader Abdolah
Geboren in Iran
Echte naam: Hossein Sadjadi Ghaemmaghami. Kader Abdolah is een pseudoniem
Hij ontvluchtte Iran in 1985
Leerde Nederlands door de boeken van Annie M.G. Schmidt
In 1993 debuut met verhalenbundel 'De adelaars'
Belangrijk thema: het lot van de politieke vluchtelingen in Nederland
1. Schrijver Vertel in drie zinnen wie Kader Abdolah is. Gebruik in je antwoord het woord ‘pseudoniem’ Zoek informatie over de auteur. Welke maatschappelijke thema’s spelen een rol in zijn leven, en hoe zie je die terug in het verhaal?
2. Geef een heel korte samenvatting. Vertel in drie zinnen waar het verhaal over gaat.
3. Personages Beschrijf de personages zowel qua uiterlijk als qua karakter
4. Perspectief Van welk perspectief is er sprake? (z.o.z)
A belevend ik B vertellend ik C personaal D alwetend E auctoriaal
5. Motieven Markeer in de tekst alles wat gaat over ‘ogen’. Welke symbolische betekenis denk je dat deze ogen hebben?
Nog een motief is een ‘onbekende trekvogel’ Markeer alles in de tekst wat gaat over de begrippen ‘onbekend’ en ‘trekvogels’
Welke symbolische betekenis denk je dat deze begrippen hebben? _
Het volgende motief is kou. Markeer alles in de tekst wat gaat over ‘kou’.
We weten niet precies waarom de schrijver ook kou steeds terug laat komen in de tekst. Welke invulling kun je hier zelf aan geven? Onderbouw je antwoord.
6. Lees de tekst nu nog een keer met de informatie hierboven. Waar denk je dat dit verhaal écht over gaat/naar verwijst? Tip: houd in je hoofd dat Kader Abdolah zelf een vluchteling was uit Iran.
7. Welke literaire middelen gebruikt Abdolah om gevoelens van vervreemding en isolement op te roepen? Geef ten minste twee voorbeelden uit de tekst (denk aan symboliek, herhaling, ruimte, sfeer). Gebruik geen informatie uit vraag 5.
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
7. Welke literaire middelen gebruikt Abdolah om gevoelens van vervreemding en isolement op te roepen? Geef ten minste twee voorbeelden uit de tekst (denk aan symboliek, herhaling, ruimte, sfeer). Gebruik geen informatie uit vraag 5.
8. Hoe draagt het vertelperspectief bij aan het effect van het verhaal op de lezer? Leg uit waarom het gekozen perspectief goed past bij het thema.
9. In hoeverre is dit verhaal nog steeds relevant? Verwijs in je onderbouwing naar actuele ontwikkelingen.
1.. Schrijver
Vertel in drie zinnen wie Kader Abdolah is.Gebruik in je antwoord het woord ‘pseudoniem’.
Kader Abdolah is het pseudoniem van Hossein Sadjadi Ghaemmaghami Farahani. Hij is een schrijver en voormalig politiek vluchteling uit Iran. Onder zijn pseudoniem schrijft hij in het Nederlands over zijn ervaringen als vluchteling en over het leven tussen twee culturen.
2. Geef een heel korte samenvatting.
Vertel in drie zinnen waar het verhaal over gaat.
Het verhaal gaat over een vluchteling die werkt in een natuurmuseum en samenwerkt met een man die dode vogels prepareert. Op een dag vindt hij een bijzondere vogel met groene ogen, die uit de lucht is gevallen. De vogel blijft anoniem en wordt een symbool voor wat onbegrepen, verloren en niet thuis te brengen is.
3. Personages
Ik-figuur
• Stil en zoekend: Hij zegt: “Je moet blijven zoeken, anders word je gek.” Dit laat zien dat hij zoekende is naar een plek, een doel, iets dat zin geeft.
• Observerend en gevoelig: Hij merkt kleine dingen op, zoals de manier waarop Gerrit naar handen kijkt of hoe vogels huilend verder vliegen. Hij schrijft zelfs over de “groene ogen vol tranen” van de vogel. Dat laat zien hoe gevoelig hij is voor emoties.
• Verlangen naar verbondenheid: Hij zegt: “Gerrit heeft mij nog nooit recht in de ogen gekeken.” Daarmee maakt hij duidelijk dat hij behoefte heeft aan écht contact, maar dat hij dat niet krijgt.
• Voelt zich een buitenstaander: Hij noemt zichzelf een “politiek vluchteling” en zegt: “Ik wist dat er geen baantje voor mij was.” Hij voelt zich niet welkom en merkt dat hij anders is dan anderen.
________________________________________
Gerrit
Uiterlijk:
Zijn uiterlijk wordt niet beschreven, maar uit zijn gedrag kunnen we opmaken dat hij een rustige, precieze man is die zich helemaal richt op zijn
-Voelt zich een buitenstaander: Hij noemt zichzelf een “politiek vluchteling” en zegt: “Ik wist dat er geen baantje voor mij was.” Hij voelt zich niet welkom en merkt dat hij anders is dan anderen.
________________________________________
Gerrit
Uiterlijk:
Zijn uiterlijk wordt niet beschreven, maar uit zijn gedrag kunnen we opmaken dat hij een rustige, precieze man is die zich helemaal richt op zijn werk met vogels.
Karakter:
• Gereserveerd en weinig sociaal: “Gerrit heeft mij nog nooit recht in de ogen gekeken.” Dit laat zien dat hij geen echt contact maakt en afstand houdt.
• Gefocust op zijn werk: Hij is de hele dag bezig met het opmeten en prepareren van vogels. Zelfs als er een bijzondere vogel komt, zegt hij alleen: “Ik moet hem prepareren.”
• Bijna obsessief in zijn zoektocht: Hij wacht al lange tijd op een zeldzame vogel met groene ogen. Hij lijkt gefascineerd door deze ene soort en alle andere vogels interesseren hem minder.
• Weinig empathie: Als de verteller hem vertelt dat hij de vogel heeft ontmoet, reageert Gerrit alleen feitelijk, niet emotioneel. Hij vraagt: “Was hij niet dood?” in plaats van door te vragen naar de beleving van de verteller.
4. Perspectief
Van welk perspectief is er sprake?
A belevend ik
Markeer in de tekst alles wat gaat over ‘ogen’.
Wat valt je hieraan op? Welke symbolische betekenis denk je dat deze ogen hebben?
• “oogkassen”,
• “kunstogen”,
• “groene ogen”,
• “vol tranen”,
• “bevroren ogen”,
• “huilende ogen”,
• “Gerrit heeft mij nog nooit recht in de ogen gekeken”.
Opvallend/symboliek:
Ogen symboliseren hier herkenning, verbondenheid, emotie en menselijkheid. Het feit dat Gerrit hem niet aankijkt, benadrukt de afstand en het onbegrip. De groene oge
5. Motieven
Markeer in de tekst alles wat gaat over ‘ogen’.
Wat valt je hieraan op? Welke symbolische betekenis denk je dat deze ogen hebben?
• “oogkassen”,
• “kunstogen”,
• “groene ogen”,
• “vol tranen”,
• “bevroren ogen”,
• “huilende ogen”,
• “Gerrit heeft mij nog nooit recht in de ogen gekeken”.
Opvallend/symboliek:
Ogen symboliseren hier herkenning, verbondenheid, emotie en menselijkheid. Het feit dat Gerrit hem niet aankijkt, benadrukt de afstand en het onbegrip. De groene ogen van de vogel lijken de verteller juist wél te zien. Ogen zijn de spiegels van de ziel, iets wat in dit verhaal ontbreekt bij de meeste mensen, maar wél wordt gevonden bij de onbekende vogel.
6. Nog een motief is een ‘onbekende trekvogel’
Markeer alles in de tekst wat gaat over de begrippen ‘onbekend’ en ‘trekvogels’
Welke symbolische betekenis denk je dat deze begrippen hebben?
• “een vraagteken”,
• “onbekende vogel”,
• “geen foto. Geen naam. Geen adres. Geen familie.”,
• “misschien een afgedwaalde trekvogel”,
• “ze trekken altijd naar het zuiden”,
• “ik houd van vogels die van ver komen”,
• “er was geen begeleider bij”.
Symboliek:
De onbekende trekvogel staat symbool voor de vluchteling: iemand zonder bekende herkomst, zonder thuis, zonder vaste bestemming. Dat was “Kader Abdolah” zelf ook. Voor mensen om hen heen zijn vluchtelingen vaak ook ‘onbekend’.
Het volgende motief is kou. Markeer alles in de tekst wat gaat over ‘kou’.
We weten niet precies waarom de schrijver ook kou steeds terug laat komen in de tekst. Welke invulling kun je hier zelf aan geven? Onderbouw je antwoord.
•
Het volgende motief is kou. Markeer alles in de tekst wat gaat over ‘kou’.
We weten niet precies waarom de schrijver ook kou steeds terug laat komen in de tekst. Welke invulling kun je hier zelf aan geven? Onderbouw je antwoord.
· “bevroren ogen”,
“bevroren plas”,
“koude kelder”,
“bevroren hemel”,
“buiten regende het”.
Interpretatie: De kou symboliseert de afstandelijkheid, eenzaamheid en kilheid van de omgeving waarin de hoofdpersoon leeft. Hij wordt niet warm ontvangen, letterlijk noch figuurlijk. De wereld voelt hard en koud aan en zelfs de dood voelt ijzig nabij. Het onderstreept de eenzaamheid van iemand die niet wordt gezien of begrepen.
Eventueel zou je het ook kunnen zien als een soort flashback: Wellicht staat de onbekende trekvogel met de groene ogen voor iemand die gevlucht was en door het barre weer (kou) het niet meer heeft gered. Je weet niet wat het échte verhaal precies was.
Lees de tekst nu nog een keer met de informatie hierboven. Waar denk je dat dit verhaal écht over gaat/naar verwijst? Tip: houd in je hoofd dat Kader Abdolah zelf een vluchteling was uit Iran. We weten niet precies wat Kader Abdolah heeft bedoeld met deze tekst. Of hij laat ‘gewoon’ zien dat het leven van een vluchteling niet makkelijk is en dat ze met bovenstaande zaken te dealen krijgen. Je zou het ook kunnen zien als een ‘flashback’ van Kader Abdolah. Wellicht heeft hij tijdens zijn eigen vlucht iemand zien sterven in zijn armen, wellicht de begeleider van een groep, net zoals in dit verhaal. De term begeleider wordt wel vaker genoemd, zie ook de tekst hieronder. Misschien is dit ook wel een verhaal dat hij van anderen heeft gehoord over een vluchteling. We weten het niet zeker.
Lees dit stuk maar eens opnieuw: Vorige week zondag heb ik aan het eind van de dag een heel grote vogel in de buurt van onze woning gevonden. Nee, niet gevonden, maar ontmoet. Er vloog een rij trekvogels in V-vorm over. Ik bleef kijken. Ik houd van vogels die van ver komen. De vogel die voorop vloog had een probleem. Hij kón niet meer. Hij deed zijn best, maar het ging niet. Plotseling viel hij. Kop naar beneden en poten naar boven. Hij viel in een bevroren plas. Ik rende naar hem toe. Moeizaam ademhalend keek hij naar mij, met zijn groene ogen vol tranen. Na een paar laatste stuiptrekkingen ging hij dood. Wat voor soort vogel was het? Waar kwam hij vandaan? Ik wist het niet. De term “ontmoeten” gebruik je bij mensen. Verderop staat ook: 'Onbekend', zei Gerrit. Ik verliet het museum met de plastic zak. Buiten regende het. Er vloog een rij trekvogels over, in V-vorm. Maar er was geen begeleider bij.
En bij deze zin is het ook gek dat het over een vogel zou gaan: “geen foto. Geen naam. Geen adres. Geen familie.”
,Het kan dus zijn dat de vogel alleen symbolisch staat voor de algemene term ‘vluchteling’. Wellicht is het verhaal specifieker en is het een soort flashback en staat de vogel met de groene ogen voor een vluchteling met groene ogen die is gestorven onderweg