Thema 6- Ecologie en duurzaamheid
Thema 6- Ecologie en duurzaamheid
Basisstof 1
- Je kunt de invloeden op organismen indelen in biotische en abiotische factoren
- Je kunt de niveaus van de ecologie beschrijven
- Je kunt in een ecosysteem de voedselrelaties aangeven
Leven- Dood-Levenloos
minute
second
Ecologie
de omgeving waarin een organisme leeft noemen we het milieu.
dit heeft invloed op het organisme maar ook het organisme heeft zelf invloed op het milieu.
als het iets met elkaar te maken heeft noemen we dit een relatie.
Het bestuderen van relaties tussen en organisme en het milieu noem je ecologie
Invloeden
Invloeden uit levende natuur => Biotische factoren
Invloeden uit levenloze natuur => Abiotische factoren
Beide hebben invloed op een organisme
Niveaus van ecologie
Bioom
Grote gebieden met een kenmerkend klimaat
Voedselketen
Weergave van organismes die gegeten worden/ andere eten
Schakel = deel van een voedselketen.
De eerste schakel van een voedselketen is altijd een plant.(producent)
De tweede schakel is altijd een planteneter (consument).
Voedselweb
In een ecosysteem lopen meerdere voedselketens door elkaar = voedselweb
Zo kan een organisme in de ene voedselketen een andere schakel zijn dan in een andere voedselketen.
-
Piramide van aantallen
Piramide van biomassa
Accumulatie
Wat is een ecosysteem
Alle flora en fauna op de wereld
De balans tussen alle flora en fauna in een bepaald gebied
De manier waarop het woud Co2 omzet in zuurstof
Het effect van het broeikaseffect op flora en fauna
Wat is een abiotische factor?
Lucht
Concurrentie
Voedsel
wat zijn abiotische factoren?
invloeden die afkomstig zijn van organismen
invloeden die afkomstig zijn van de levenloze natuur
Voedselketen
Voedselweb
Maak de voedselketen!
Waarom heeft een piramide van biomassa altijd een piramide vorm?
Er zijn meer predatoren
Er zijn altijd meer producenten
Er gaat per schakel energie verloren
Basisstof 2
- Je kunt de groepen organismen in de kringloop van stoffen beschrijven
- Je kunt de kringlopen van water en van koolstof beschrijven
(VG: ook van stikstof)
Kringloop van stoffen
Producenten, consumenten, reducenten
Herbivoor, omnivoor, carnivoor
VG: Autotroof en heterotroof
Kringloop water
Verdamping uit de zee
Condensatie tot wolken
Neerslag terug op aarde
Waterstromen terug naar de zee
Koolstof
kringloop
(VG) Kringloop van stikstof
Afbreekbaar
Biologisch afbreekbaar afval
van planten en dieren, kan wel worden afgebroken door reducenten.
Niet-biologisch afbreekbaar afval van kunststof, glas, metaal, steen, kan niet worden afgebroken door reducenten.
De kern en het ontstaan van het plastic soep probleem
Het plastic soep probleem
Consumptiegedrag
Stijging
Basisstof 3
- Je kunt uitleggen wat een biologisch evenwicht is
- Je kunt uitleggen hoe soorten afhankelijk zijn van elkaar voor voedsel, een schuilplaats en voortplanting
Evenwicht
Optimale omstandigheden: Alle Abiotische en biotische omstandigheden perfecte waardes
Populatie grootte afhankelijk van omstandigheden. Schommelt vaak door de jaren heen --> Biologisch evenwicht
Biologisch evenwicht
Optimum (VG)
Optimale omstandigheden
Optimumkromme
Optimumwaarde
Relaties
Concurrentie
Samenwerking
Rangorde
Territorium
Paarvorming
Relaties tussen soorten
Niche (VG)
Symbiose
- mutualisme +/+
- commensalisme +/0
- parasitisme +/-
Wat voor symbiose is dit?
Mutualisme
Parasitisme
Commensalisme
Deze symbiose is...
Mutualisme
Parasitisme
Commensalisme
wanneer spreken we van een biologisch evenwicht?
als de populaties altijd even groot zijn
als de dieren in de populatie allemaal even zwaar zijn
als de populaties rond dezelfde grootte blijven door elkaar
als een populatie uitsterft
De producenten in een bepaald gebied groeien dit jaar slecht. Welke stelling is waar?
Alle populaties in de volgende schakels krimpen
De populatie planteneters neemt af, de rest niet
Populatie planteneters neemt af, populatie vleeseters neemt toe
Het biologisch evenwicht blijft stabiel
Basisstof 4
- Je kunt verklaren dat veel natuur in Nederland is ontstaan door ingrijpen van de mens
- Je kunt manieren noemen waarop mensen in Nederland de natuur behouden, beschermen en herstellen
Gebruik milieu
Voedsel, water, grondstoffen, ontspanning
Cultuurlandschap
Landbouw
Bosbouw
Biodiversiteit
Variatie aan soorten in de natuur
Bedreigde diersoorten
Uitsterven
Herintroductie
Natuurbeheer
De wolven van Yellowstone nationaal park (VS)
Basisstof 5
- Je kunt enkele oorzaken en gevolgen van uitputting en vervuiling beschrijven
- Je kunt enkele oorzaken en gevolgen van klimaatverandering beschrijven
Populatie mensen
Milieu verbruik
Vervuiling: giffen, uitlaatgassen, afvalstoffen
Uitputting: grondstoffen, voedingsstoffen, energiebronnen
Aantasting milieu door vervuiling en uitputting
Broeikas effect
Dampkring met broeikasgassen (waterdamp en koolstofdioxide)
Warmte-uitstraling tegen gehouden
Gemiddelde temperatuur 30 graden hoger hierdoor
Versterkt broeikas effect
Meer broeikasgassen in dampkring
Meer warmte-uitstraling tegen gehouden
Temperatuur is 1 graad gestegen in 100 jaar
Gevolgen klimaatverandering
Basisstof 6
- Je kunt de ecologische voetafdruk van Nederland vergelijken met die van andere landen
- Je kunt uitleggen wat duurzaamheid is
- Je kunt aangeven wat duurzame oplossingen voor milieuproblemen in Nederland kunnen zijn
Duurzaamheid
Niet meer stoffen uit het milieu halen dan het milieu kan aanvullen
Niet meer stoffen toevoegen aan het milieu dan het milieu kan verwerken
Duurzame energie
Veroorzaakt geen milieuverontreiniging, energiebron raakt niet op
Biomassa verbranden, biobrandstoffen en biodiesel
Windmolens
Zonneboilers en zonnepanelen
Waterkracht
Duurzame grondstoffen
Recycling
Reuse / hergebruik
Reduce / langer met dezelfde spullen doen
Duurzame landbouw
Stadslandbouw
Verticale landbouw
Precisielandbouw
Kringlooplandbouw
Biologische landbouw
Basisstof 7
Je kunt de energiestroom in een ecosysteem beschrijven
Energiestroom
In een voedselpiramide wordt een deel van de biomassa doorgegeven aan het volgende trofische niveau.
Bij iedere stap gaat energie verloren door verbranding, afgestorven weefsel en onverteerd weefsel (ontlasting).
Basisstof 8
Je kunt de landbouw in Nederland beschrijven
Landbouw
Akkerbouw: monocultuur ( alleen 1 gewas) , chemische gewasbescherming, kunstmest
Tuinbouw: glastuinbouw, biologische gewasbescherming
Veeteelt: intensieve veehouderij, mestoverschot
Tuinbouw
Veeteelt
Akkerbouw
Groot en veel grond
Vaak maar 1 gewas (monocultuur)
Snel, makkelijk, goedkoop
Grotere kans op insecten plagen
Organische mest of kunstmest
Gewasbescherming (pesticiden)
Biociden: chemische gewasbescherming, doden goede en slechte organismen. Niet-selectieve gewasbescherming. Er kan resistentie optreden.
Biologische gewasbescherming: Inzetten van natuurlijke vijand.
Resistentie chemische bestrijding
Biologische bestrijding
LEERDOELEN
Biotische en abiotische factoren, levensgemeenschap, biotoop, ecosysteem
Voedselketen en voedselweb, piramide van aantallen en biomassa, accumulatie
Producenten, consumenten, reducenten, autotroof en heterotroof (VG)
Planteneters (herbivoren), alleseters (omnivoren), vleeseters (carnivoren)
Kringloop van water, koolstof en stikstof (VG), biologische en niet-biologisch afbreekbaar afval
Populatiegrootte, biologisch evenwicht, optimale omstandigheden, optimumkromme (VG), symbiose
Klimaatsverandering, (versterkt) broeikaseffect
Duurzaamheid, duurzame energie, duurzame grondstoffen, duurzame landbouw
Energiestroom in een ecosysteem
Landbouw in Nederland
Website