Urine en urinestelsel

Urine en urinestelsel

1 / 31
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 31 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Urine en urinestelsel

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel

Ik kan de onderdelen van de nier en het urinestelsel benoemen, de functies van de nieren en de werking van het urinestelsel uitleggen, en kenmerken van normale en abnormale urine opsommen.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden passen volgens jou bij urine of nieren?

Gebruik de antwoorden om voorkennis te activeren. Pik bekende woorden eruit zoals blaas, water, afvalstoffen of plassen en koppel die aan de lesdoelen.

Het urinestelsel als geheel

  • Het urinestelsel bestaat uit nieren, urineleiders, blaas en urinebuis.

  • Dit stelsel maakt urine, vervoert urine, slaat urine op en voert urine af.

  • Samen helpen deze organen om afvalstoffen en overtollig water uit het lichaam te verwijderen.

Leg uit dat leerlingen deze onderdelen later op een tekening moeten kunnen aanwijzen. Gebruik consequent de termen urineleiders en urinebuis.

Onderdelen van het urinestelsel

  • Nieren: filteren het bloed en maken urine

  • Urineleiders: brengen urine van de nieren naar de blaas

  • Blaas: bewaart urine tijdelijk

  • Urinebuis: voert urine uit het lichaam

Deze slide heeft geen instructies

Waar liggen de nieren?

  • De nieren liggen achter in de buikholte.

  • Je hebt twee nieren.

  • Ze liggen links en rechts van de wervelkolom.

  • De nieren zijn ongeveer boonvormig.

Vermijd te veel detail over exacte afmetingen; de focus ligt hier op herkenning en plaats in het lichaam.

Van nier tot buiten het lichaam

Bloed wordt in de nieren gefilterd. Daarbij ontstaat urine. De urine gaat via de urineleiders naar de blaas. In de blaas wordt urine tijdelijk opgeslagen. Daarna verlaat urine het lichaam via de urinebuis.

Benadruk de volgorde als vaste keten: nier → urineleider → blaas → urinebuis.

Welke volgorde klopt van nier tot buiten het lichaam?

A

nier → blaas → urineleider → urinebuis

B

nier → urineleider → blaas → urinebuis

C

urineleider → nier → blaas → urinebuis

D

nier → urinebuis → blaas → urineleider

Toetst de vaste keten uit slides 2-5. De foute opties zijn typische volgordefouten.

Vul de juiste woorden in

Het urinestelsel bestaat uit de nieren, de , de en de urinebuis. De blaas bewaart urine tijdelijk. Daarna gaat de urine via de naar buiten.

Het urinestelsel bestaat uit de nieren, de
, de
en de urinebuis. De blaas bewaart urine tijdelijk. Daarna gaat de urine via de
nierader
nierslagader
nierbekken

Correcte invulling: urineleiders, blaas, urinebuis. Laat leerlingen de onderdelen ook mee aanwijzen op de afbeelding.

De nier van buiten en binnen

Op een tekening van de nier herken je meestal:

  • nierschors

  • niermerg

  • nierbekken

  • nierslagader

  • nierader

  • urineleider

Gebruik een duidelijke doorsnede van de nier. Houd het bij deze hoofdonderdelen; geen extra details toevoegen die niet nodig zijn voor het lesdoel.

Onderdelen van de nier

  • Nierslagader: brengt bloed naar de nier

  • Nierader: voert gefilterd bloed weg

  • Nierschors: buitenste deel van de nier

  • Niermerg: binnenste deel van de nier

  • Nierbekken: vangt gevormde urine op

  • Urineleider: voert urine af naar de blaas

Koppel telkens bouw en functie: wat ergens ligt, hangt samen met wat het doet.

Bloed in en uit de nier

  • Via de nierslagader komt bloed de nier binnen.

  • In de nier worden afvalstoffen, overtollig water en zouten uit het bloed gehaald.

  • Via de nierader verlaat het gezuiverde bloed de nier weer.

Een veelvoorkomende fout is dat leerlingen slagader en ader omwisselen. Herhaal: slagader naar de nier, ader van de nier weg.

Route van de urine in de nier

In de nier ontstaat urine uit het gefilterde bloed. Die urine komt samen in het nierbekken. Vanuit het nierbekken gaat de urine naar de urineleider. Zo verlaat de urine de nier.

Deze slide heeft geen instructies

Functies van de nieren

  • Afvalstoffen uit het bloed verwijderen

  • Overtollig water verwijderen

  • Hoeveelheid zouten in evenwicht houden

  • Urine vormen

  • Het bloed mee helpen zuiver houden

Formuleer het eenvoudig en functioneel. Voor deze doelgroep hoeft homeostase niet als term gebruikt te worden.

Waarom zijn nieren belangrijk?

Als de nieren goed werken, blijven afvalstoffen niet in het bloed zitten. Ook blijft de hoeveelheid water en zouten beter in balans. Zo helpen de nieren het lichaam goed te functioneren.

Leg het verband met dagelijks functioneren: zonder filtering raakt het interne milieu verstoord.

Welk deel vangt gevormde urine op in de nier?

A

nierader

B

niermerg

C

nierbekken

D

nierschors

Controleert of leerlingen de onderdelen van de nier koppelen aan hun functie.

Vul de juiste woorden in

Via de komt bloed de nier binnen. In de nier worden afvalstoffen en overtollig water uit het bloed gehaald. Via de verlaat het gezuiverde bloed de nier weer. De nieren helpen ook de hoeveelheid in evenwicht te houden.

Via de
komt bloed de nier binnen. In de nier worden afvalstoffen en overtollig water uit het bloed gehaald. Via de
verlaat het gezuiverde bloed de nier weer. De nieren helpen ook de hoeveelheid
urineleider
nierbekken
blaas

Correcte invulling: nierslagader, nierader, zouten. Let op de veelgemaakte fout: slagader en ader omwisselen.

Wat gebeurt er als de nieren niet goed werken?

Bespreek dat een goed antwoord deze elementen bevat: afvalstoffen blijven anders in het bloed, overtollig water wordt niet goed verwijderd, zouten raken uit balans, het lichaam kan dan minder goed functioneren.

Urine maken

Bloed komt in de nier aan en wordt daar gefilterd. Stoffen die het lichaam kwijt moet, zoals afvalstoffen en overtollig water, komen in de urine terecht. Nuttige stoffen en het grootste deel van het bloed blijven in het lichaam.

Houd het mechanisme eenvoudig; geen detail over nefronen nodig, omdat dat niet in het opgegeven lesdoel zit.

Werking van het urinestelsel

Nier filtert bloed → urine ontstaat → urine gaat door de urineleider → urine komt in de blaas → urine verlaat het lichaam via de urinebuis

Gebruik deze slide als samenvattende keten. Laat leerlingen de volgorde mee verwoorden.

De rol van de blaas

  • De blaas slaat urine tijdelijk op.

  • De blaas wordt voller naarmate er meer urine binnenkomt.

  • Wanneer de blaas geleegd wordt, gaat urine via de urinebuis naar buiten.

Deze slide heeft geen instructies

Wat komt vooral in de urine terecht bij het filteren?

A

afvalstoffen en water

B

zuurstof en vetten

C

spieren en botten

D

suiker en longen

Sluit aan bij slides 12-14 over urine maken en de werking van het urinestelsel.

Vul de juiste woorden in

Bloed wordt in de gefilterd. Daarna ontstaat urine. De urine gaat door de naar de blaas. In de blaas wordt urine tijdelijk . Daarna verlaat urine het lichaam via de urinebuis.

Bloed wordt in de
gefilterd. Daarna ontstaat urine. De urine gaat door de
naar de blaas. In de blaas wordt urine tijdelijk
nierader
nierbekken
gezuiverd

Correcte invulling: nieren, urineleider, opgeslagen. Laat leerlingen de hele keten hardop herhalen.

Normale urine

Kenmerken van normale urine:

  • meestal lichtgeel van kleur

  • meestal helder

  • een normale, niet te sterke geur

  • bevat vooral water met opgeloste afvalstoffen

Je kunt vermelden dat kleur wat kan verschillen, bijvoorbeeld door weinig of veel drinken, zonder meteen op ziekte te wijzen.

Abnormale urine

Mogelijke kenmerken van abnormale urine:

  • erg donker of rood

  • troebel

  • heel sterke of afwijkende geur

  • bloed in de urine

  • pijn of branderig gevoel bij het plassen

Maak duidelijk dat dit signalen zijn die kunnen wijzen op een probleem. Vermijd het stellen van diagnoses; focus op herkennen van afwijkingen.

Wat is een kenmerk van abnormale urine?

A

lichtgeel

B

helder

C

heel sterke geur

D

vooral water

Vergelijkt normale en abnormale urine uit slides 15-16.

Welk lesdoel lukt jou nu het best?

1

onderdelen benoemen

2

werking uitleggen

3

functies uitleggen

4

urine herkennen

Deze slide heeft geen instructies

Wat is één ding dat je zeker zult onthouden?

Laat leerlingen kort benoemen wat hen het meest is bijgebleven, bijvoorbeeld de volgorde van het urinestelsel, delen van de nier of kenmerken van abnormale urine.

Welk deel van deze les vond je het moeilijkst?

Gebruik de antwoorden om na te gaan waar nog herhaling nodig is. Mogelijke thema’s: onderdelen van de nier, slagader/ader, volgorde van urine, normale vs. abnormale urine.

Glossarium

nier - orgaan dat het bloed filtert en urine maakt

urinestelsel - orgaanstelsel dat urine maakt, vervoert, opslaat en afvoert

urineleider - buis die urine van de nier naar de blaas brengt

blaas - orgaan dat urine tijdelijk opslaat

urinebuis - buis waardoor urine het lichaam verlaat

nierschors - buitenste deel van de nier

niermerg - binnenste deel van de nier

Deze slide heeft geen instructies

Glossarium

nierbekken - deel van de nier waar urine wordt opgevangen

nierslagader - bloedvat dat bloed naar de nier brengt

nierader - bloedvat dat bloed van de nier wegvoert

afvalstoffen - stoffen die het lichaam niet meer nodig heeft

urine - vloeistof met water en opgeloste afvalstoffen

filteren - ongewenste stoffen uit het bloed halen

Deze slide heeft geen instructies