15.4

• Scheikunde
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 6

Huiswerk

Maak opdracht 28 t/m 41 van 15.3.

De opdrachten met de sterretjes mag je overslaan.

Als de vragen ervoor lukken mag je 36 en 39 ook overslaan.

We gaan nu de moeilijke opdrachten bespreken.

Als alles lukte en er zijn geen vragen: ga aan de slag met 15.4 en probeer opdracht 42

15.4 DNA en RNA

Belangrijke begrippen:

Nucleïnezuren, nucleotide, DNA, RNA, genetische code, mRNA, eiwitsynthese, Ribosoom, tRNA en mutatie.

Wat is DNA en wat is RNA?
Welke rol hebben deze dingen in het menselijk lichaam?

Leerdoelen

Jij kent de algemene structuren van DNA en RNA

Jij kan de vorming van eiwitten aan de hand van DNA toelichten met behulp van translatie en transcriptie en kan hierbij de gevolgen van DNA mutaties aangeven

Watson en Crick

Bouw van DNA

Je lichaam heeft veel nieuwe 

eiwitten nodig. De productie van 

eiwitten wordt aangestuurd vanuit

de celkern, de chromosomen.

Deze chromosomen bevatten heel 

veel genen die coderen voor de 

eiwitten. 

DNA en RNA

De stoffen in de genen die de hoofdrol spelen in de codering voor eiwitten zijn nucleïnezuren.

Hier zitten 2 soorten stoffen bij: DNA (deoxyribonucleic acid) en RNA (ribonucleic acid).

De backbone wordt gevormd door de polyester van het fosforzuur en het koolhydraat deoxyribose.

Dubbele helix

DNA vs RNA

Voor de eiwitsynthese is niet alleen 

DNA nodig maar ook RNA. De bouw

van RNA is alleen een klein beetje 

anders dan DNA. -->

Ook zijn er verschillende soorten RNA,

mRNA en tRNA met beide hun eigen

functie.

Geef de congruente streng van het volgende stuk DNA:
A-T-T-G-A-C-C-C-A

Geef de RNA streng die wordt gekopieerd van het volgende stuk DNA: -T-C-G-A-A-C-G-A-

Eiwitsynthese

DNA bevat dus de info nodig om eiwitten te maken. Dat ligt in de volgorde van de base die vertaald wordt bij de eiwitsynthese. 

Het idee is dat telkens 3 opeenvolgende nucleïne afgelezen worden voor 1 van de 20 aminozuren. 

binas tabel 71G

Stap 1 transcriptie

De dubbele DNA helix wordt open gebroken en het DNA wordt afgelezen en overgeschreven. Dit is mRNA

Stap 2.1 Translatie

In de translatie wordt in een ribosoom het mRNA omgezet naar eiwitten d.m.v. translatie. De ribosomen matchen een stukje tRNA met het mRNA en bouwen zo het eiwit op. 

Welke aminozuren zijn de volgende codes:
CAA, AGA, AUG, AGG, UUG

Mutaties

foutje bedankt. 

Het kan gebeuren dat er een verandering in het DNA plaatsvind. Een nucleïne wordt verandert, een A wordt een T. In veel gevallen is dit geen drama. Grote stukken DNA coderen nergens voor en andere mutaties geven nog steeds dezelfde aminozuren. 

Maar soms kan het voor een eiwit nare gevolgen hebben. 

Leerdoelen:

Jij kent de algemene structuren van DNA en RNA

Jij kan de vorming van eiwitten aan de hand van DNA toelichten met behulp van translatie en transcriptie en kan hierbij de gevolgen van DNA mutaties aangeven

Aan die arbeid:

Maak opdracht 42 t/m 47 van 5.4.

Als je moeite hebt met 42 en 43 maak dan daarna eerst 46 voordat je doorgaat.