Vulkanisme
Leerdoelen
Aardrijkskunde - 4.11 Ik ken en herken verschillende geografische patronen en natuurlijke processen van verschillende plaatsen
Curriculum 10-14
Herhaling platentektoniek
Hoe bewegen de aardplaten?
aardplaten bewegen
uit elkaar
aardplaten bewegen
naar elkaar toe
oceanische plaat beweegt onder een continentale plaat
aardplaten bewegen
langs elkaar
TERUGBLIK: BEWEGENDE PLATEN
Creëren nieuw land
bijvoorbeeld op La Palma
en hierboven op Hawaii
Zijn een
toeristische 'hotspot'
En komen ze vaak in het nieuws
Wegduikende platen
Aantekening
Plaatbewegingen veroorzaken niet alleen aardbevingen, maar ook vulkanen.
Regel: hoe dieper je in de aarde komt, hoe hoger de temperatuur wordt. Een onderduikende plaat smelt gedeeltelijk. Er ontstaat magma dat opstijgt en vulkaanuitbarstingen veroorzaakt.
Bij Japan zijn het twee oceanische platen die onder de Euraziatische continentale plaat duiken.
Hoe ontstaat een vulkaan?
Gesteente oceaanbodem wordt mantel ingeduwd.
Gesteente smelt, magma ontstaat.
Verhit materiaal is lichter dan omgeving.
Verhit materiaal wil omhoog.
Te hoge druk: uitbarsting.
Magma wordt lava en verlaat via de krater de vulkaan.
Hoe ontstaat een vulkaan?
- Op plekken in bijv. de oceaan waar platen uit elkaar bewegen. --> Hier ontstaat een midoceanische rug.
IJsland ligt op een midoceanische rug.
Opbouw vulkaan
Magmakamer
Kraterpijp
Krater
Eventuele zijspleten
Na een uitbarsting:
Als het kraterdak instort, ontstaat een caldeira
aswolk
3 soorten vulkanen
Schildvulkaan
Plaatbeweging: divergentie
Niet explosief
magma is dun en vloeibaar
flauwe helling
Skjaldbreidur
Stratovulkaan
plaatbeweging: subductie
explosief (eruptie)
magma dik en stroperig
steile helling
vulkanische bommen
Fuji
Caldeiravulkaan
ontstaan uit stratovulkanen met grote magmakamer
Na uitbarsting stort het dak van de leeggelopen magmakamer in
In de oude krater vormt zich een kratermeer en (1 of meer ) nieuwe krater(s)
Kawa Ijen krater
hotspot-vulkaan
Vulkanen die niet voorkomen aan de rand van twee aardplaten.
Positieve gevolgen van een vulkaanuitbarsting
Verdere gevolgen van een vulkaanuitbarsting
Kraterpijp
Magma
Aswolk
Krater
Lava
Zware aardbevingen
Grootste bergketen ter wereld
Vulkanisme
Divergent
Convergent
Transform
Bij divergente plaatbewegingen komen..
Vaak aardbevingen en met weinig kracht
Vaak aardbevingen met veel kracht
Niet vaak aardbevingen met weinig kracht
Niet vaak aardbevingen met veel kracht
De plek waar de aardbeving ontstaat?
De aardkorst
Het epicentrum
Een plaatbeweging
Het hypocentrum
Hoe noem je de schaal waarmee de zwaarte van een aardbeving wordt bepaald.
Schaal van Beaufort
Schaal van Richter
Schaal van Mercator
Schaal van Mercalli
Wat is een epicentrum?
Hier kan je schuilen voor een aardbeving.
De plek waar de aardbeving ontstaat.
De plek waar de aardbeving het krachtigst is.
Een druk centrum in een stad.
Waarom zal Nederland nooit het epicentrum zijn van een zware aardbeving?
Wat is een natuurlijke oorzaak van een aardbeving?
Twee botsende aardplaten
Vulkaan-uitbarsting
Gasboringen
Mijnbouw
Bij een aardbeving wordt.....
De spanning snel opgebouwd en beweegt vloeiend
De spanning langzaam opgebouwd en beweegt vloeiend
De spanning snel opgebouwd en beweegt schokkend
De spanning langzaam opgebouwd en beweegt schokkend
Bij welke plaatbeweging(en) ontstaan aardbevingen?
Convectiestromen
Vulkaan
Convergentie
Subductie
Divergentie
Diepzeetrog
Mid oceanische rug
Wat is de drijvende kracht achter platentektoniek?
Convectiestromen
De zee
De mantel
Lava
aardkern
aardmantel
aardkorst
Hoe heette het supercontinent?
Micronesië
Pangea
Himalaya
Verwerking
1. Maak een doorsnedetekening van een zelf gekozen vulkaansoort. Kies uit strato- caldeira of schildvulkaan
2. Teken en benoem het volgende: hoofdkrater, magmakamer, kraterpijp, aswolk, zijschacht, lava, as